Хаашаа зорино тэндээ л очино . Явмааргүй байвал зогссон газраа байж байсан нь өлзийтэй бусуу

ОРШЛЫН ОРОНД .

Миний залуу нас өнгөрсөн зууны дал наяад онтой хөтлөлцөн Даланзадгадын хийгээд Улаанбаатарын гудамжинд алхаж яваа . Өнөөдрийг тэр үетэй жишишгүй . Гэвч энэ цаг үе , энэ өдрүүд нэг л юмаар дутаагүй тэр нь залуу нас . Тэд миний хажууд суугаад инээлдэж надтай ярилцаж байвч миний магадгүй хэзээч тааж чадахгүй ямар нэг үйл хөдлөл сэтгэлийнх нь гүн дотор явагдаж л байгаа . Тавин насныхаа босгон дээрээс би тэд ийм байгаасай , ийм л үйл хөдлөл хүсэл зорилго манай өнөөгийн Монгол залуусын сэтгэлд бужигнаж байгаасай гэж бодож хүсэж мөрөөдсөнөө драммын зохиолын хэлбэрт оруулан та бүхний өмнө дэлгэж байна . Би та нарыгаа харж байна , ярилцаж байна гэвч бас та нарыгаа харж чадахгүй байх шиг байна . Хэлж ярьж байгаа минь та нарын сэтгэлийн гүн рүү дэлхийгээс хөөргөсөн гариг хоорондын дагуул Ангараг гаригийг олоод оччихдог шиг очиж чадахгүй байна гэж бодож шаналаж байгаа дээрээс энэ нэгэн зохиолыг хэлэлцүүлэхээр дэлгэлээ. Хүүхэд залуучууд минь анхааралтай уншиж шүүн тунгаагаад санаа оноогоо надад бичээрэй . Харин ийн бичихдээ та нарын ирээдүйгээс би та нарыг харж байгаа шиг миний хорин нас та нарын дунд байгаа гэдгийг битгий мартаарай .



Кино зохиолыг бичсэн Доржзовдын Энхболд

Продюсор ..........................................................
Ерөнхий найруулагч
Ерөнхий оператор .................................................
Хөгжмийн зохиолч ..................................................

Дүрүүд :

Гангамаа . гол дүр
Батгэрэл . оюутан залуу

Гангамаагийн эцэг эх .
Хулангоо .
Арвижих .
Жон
Бетти
Найдан . Арвижихын найз .
Алимаа : Хүн асрах ажил хийдэг гуч гаруй насны бүсгүй .
Бусад хүмүүс .

Эхлэл .

Нартай өдөр . Дуран нэгэн шилэн байшингийн хана руу харж байна . Шилэнд нар ойж гялбуулна . Шил тас хар . Дуран тэр хар ханыг нэвт харъя гэвч наранд гялбаад чадахгүй байгаа аж . Гэнэт хэн нэгэн хэнгэнэтэл санаа алдана . Дуран хананаас доошлож тэмтчин наашилсаар хээнцэр туфлын өлмийд тулаад зогсоно . Мөнөөх туфль аажуухан нэг хоёр нэг хоёр урагшилж байснаа алхаа нь жигдэрч эрс шийдэмгий болно . Мөнөөх хээнцэр туфль нар ойлгон инээд алдах шиг гялалзан явсаар шилэн хаалганд тулж нэг өлмий нь нөгөө өлмийгөө тэмтрэн эргэлзсэнээ орж явчихна . Нүд эрээлжлэм хивсэн дээгүүр хээнцэр шаавай туфль урагшлана . Тэгээд нэг өрөө рүү орлоо .

Яриа .
Хэн нэгэн . Дүү минь өнөөдөр арван залуугийн зургаа нь банкны эдийн засагч болцгоож байна . Гэтэл банк маань тоотой шүү дээ .
Гангамаа : Ахаа ...
Нөгөө хүн : Ахад нь ямар ч арга алга даа . Харин ...
Гангамаа : Аан ...
Нөгөө хүн : Цай зөөгчийн нэг орон тоо гаргаж болно . Дуудсан өрөөнд цай оруулж өгнө . Тэгээд завсар зайгаар нь бүх давхруудын шал цэвэрлэж хивсний тоос соруулаад байж чадах уу чадна гэвэл тийм ажил байж болно л доо .
Гангамаа : Ахаа би ...
Нөгөө хүн : Их сургуулийн диплом гэдэг чинь бүх юм биш шүү дээ охин минь . Дээр нь ажлын дадлага туршлага , Англи франц Орос хэлний мэдлэг зайлшгүй шаардлагатай гэтэл чамд Орос хэлнээс өөр зэвсэг алга . Өнөөдөр тэр чинь эртний хийцийн нум сум л гэсэн үг . Цай зөөхгүй гэвэл өөр арга алга даа ...

Хорвоогоор дүүрэн шилэн байшингууд бүгд нар ойлгон гэрэлтэж ихэмсэг хар өнгөөр дүнсийж байхыг дуран эргэлдэн харсаар л ... Эцэст нь гудамжинд хэвтэх шалчгар гялгар уутан дээр тогтоно . Уут хоосон , нэвсгэс навсгас хийнэ .
Дуран одоо л Гангамааг харна . Тэрээр хүнд гоё харагдах гэж хэт мэрийсэн нь илт . Уруулаа хэлбэр муутай домбойтол будаж дэндүү их ухлаадастай цамц өмссөний цаанаас лефчикнийх нь тал харагдахын сацуу хэт богино банзал , өөрт нь огтоос зохиогүй гялгар туфль өмсөж түүндээ түүртэн тэнтэр тунтар алхана . Нүд сормуусаа ч хэтэртэл буджээ . Уг хүний хувьд хэлбэр галбир хөөрхөн өндөр нуруутай царайлаг охин аж .

Монолог .


Хн . Англи хэлгүй гэнэ шүү . Таныг бодвол Донт би ступид гээд хэлчихэж чадах л юм чинь дээ гэснээ мөнөөх хар шил рүү эргэн харж хэлээ гарган Мм гэчихээд цааш одно .

Хаалганд түлхүүр шажигнах чимээнээр хижээл насны эмэгтэй үүд рүүгээ сэрхийн харлаа . Хүнд хаалга чихран онгойж Гангамаа урвайсаар орж ирнэ .
Ээж : Ишш миний дэрэвгэр охин яачихаа вэ . Бас л бүтсэнгүй юу .
Гангамаа : Англи хэлгүй байна гэнээ .
Ээж : Охин минь хэлний сургуульд явдаг юм билүү .
Гангамаа : Хгн . Их сургууль төгчихөөд үү . Би өөр замаар явнаа ээжээ .
Ээж : Аав чинь юү гэх юм бол доо .
Гангамаа : Аав юү гэдэг юм . Аягүй бол үйлдвэртээ өөр шигээ ажилла гэх байлгүй .
Ээж : Болохгүй ч юмгүй шүү дээ . Яваандаа эдийн засагч хийж болно шүү дээ .
Гангамаа : Сард зуухан долларын цалин аваад уу ? ээж минь дээ хичнээн жил би та хоёроороо тэжээлгэх юм бэ . Одоо биеэ даанаа . Та хэдийгээ , энэ амьдралаа сэп гээд л өөд нь татчихна .
Ээжийнхээ энгэрт наалдана .
Ээж : Амны билгээр ашдын буян гэж миний охины сэтгэлээс үргэлж л хөөрхөн хөөрхөн шувуу жиргээд байдаг юм шүү .
Өхөөрдөн үнсэнэ . Энэ хооронд дуран үе үе тэр хоёрт тулж ирсэнээ чиглэлээ өөрчлөн мөнөөх айлыг хэсүүчлэн харуулсаар байна . Ядуувтар амьдралтай айл аж . Гангамааг хөргөгчөө нээхэд дуран хэрэгт дурлан зэрэгцэж шагайна . Тал талх байна . Гангамаа түүнийг гарган зүсэж цайгаар норгоод дээр нь элсэн чихэр цацаад их л амтархан иднэ .

Шөнө .

Гангамаа нүдээ дүрлийлгэн адар ширтэн хэвтэх ба дүү нар нь эргэн тойрон өөдөө сөөргөө зөрөлдөн унтацгаана . Нөгөө өрөөнд аав ээж хоёр нь шивнэлдэнэ .
Аав : эхнэрийнхээ нуруугаар тэвэрсэн гараа чангалан . Бурханы хишиг хүн бүхэнд хүрэлцэнэ гэдэг биз дээ . Нэг ажил олдох л байлгүй дээ хө . Санаа зовоход эрт байна .
Эхнэр : Ай хөөрхий . Аль насны үйлийн үр ийм байдаг байнаа .
Аав : Өнөөдөр манай үйлдвэрт шинэ захиалга ирж гэнэ . Лав хоёр жилийн ажил гэнэ шүү . Гагнаад байна даа . Хоёр жилдээ санаа амар байж болох нь .
Ээж : Хүүхдүүд маань цөцгийн тос гэж юм байдаг гэдгийг мартлаа даа .
Аав : Тэглээ гээд амьдралыг марталтай нь биш дээ . Мартуулах ч үгүй . За чи минь маргааш шөнө ажилтай амраад авахаа л бодоё .
Ээж : Чи гагнаад би оёод уул нь юм юмыг л холбоод байх юм . Тэгсэн хирнээ энэ аж амьдралыг л залгуулахад мөч богинодоод байх юм даа .

Аавын монолог .

Мэргэжлээсээ өөр ажил хийхгүй гэнээ . Аавын охин ч мөн дөө . Бурханы гүнгэрваанд ямаан толгой залардаггүй .

Хээ хуартай хээнцэр хаалга гэнэт дархийн нээгдэхэд наад өрөөнд нь ширээний ард сууж байсан хүүхэн цочин огло харайна . Гангамаа өрөөсөн гуталтай хувцас хунар нь үрчийж хорчийсон дүүлэн гарч ирнэ . Араас нь өрөөсөн гутал шидэгдэн гарч ирнэ .
Эр хүний дуу : Харваас янхан царайлчихаад чам шиг хүүхэн горьддоггүй юм мэдэв үү . Түй түй түй ... Бас эдийн засагчид санаатай ёстой түй ... Түй ...мэдэв үү Түй ...хашгичсаар аж .

Гангамаа нулимасаа цувуулсаар гарч явахад нөгөө хүүхэн дүрлэгнэн байснаа өрөөсөн туфлийг нь шүүрэн араас нь гүйж шатан дээр гүйцэж гутлыг нь сарвайна .
Хүүхэн : Миний дүү тайвшир , май
Гангамаа : Та ... та ... яасан өөдгүй хүн хоолойгоо сөөтөл орилож байхад ...
Хүүхэн : Хулмаганан . Шивнэнэ . Эгч нь ажилгүй болчихно шүү дээ .
Гангамаа : Хүний амьдрал ажлаас чинь дор гэж үү ?
Хүүхэн : Эгч нь нялх хүүхэдтэй ...
Гангамаа хүүхнийг нэвт шувт харж байснаа уруулын будагных нь уруулаас нь илүү гарсан доод хэсгийг хуруугаар арчиж өгнө .
Гангамаа : Та ажилтайгаа үлд дээ ... гарч явна .

Гудамжинд салхи хөдлөж хоосон уутнууд хийсэцгээж байна . Хэтэрхий гэмээр эрээн мяраан зураг бичигтэй тэдгээр уутнуудыг ширтэн зогссоноо банзлаа доошлуулж нүүрнийхээ хамаг будгийг арчиж санаа амарсан янзтай гүнзгий амьсгаа авснаа шийдэмгий алхаж одно .

Гангамаа гараа дэрлэн зүүрмэглэнэ . Тэгснээ цочин сэрж , хоёр хацраа ээлжлэн алгадаж нойроо үргээгээд бичиг цаасныхаа ажилтай зууралдана . Гадаа шөнө . Дуран олон давхар байшингуудын харанхуй цонхнуудыг хэсүүчлэн явна . Гангамаа инээд алдан жижиг жижиг цаасан дээр бичиж хана дүүргэн наасан Англи үгүүдээ нүдээ анин уншиж явна . Дуран шилэн ханануудыг хэсүүчлэн ямар нэгийг эрсээр л байна . Гадаа өдөр . Гангамаа интернетэд юү ч юм хийж завгүй сууна . Дуран гадуур хана мөргөн хэсүүчилсээр . Гадаа өвөл . Гангамаа шалгалт өгөөд сэтгэл хангалуун гарч явна . Дуран мөн л байшингийн шил толин хананууд тэмтэчсээр гадаа зун болжээ . Гангамаа засмал зам даган алхлана . Жижиг гар цүнхээ савчин хараа дээгүүр ихээ зантай явж байна .

Ой мод гол горхитой газраас нэг их ганган жийп хөдлөнө . Дотор нь бүдүүн эр , ганган авгай бүр арын суудалд хоёр бага насны хүүхэд сууцгаажээ . Ганган авгай ядарсан бололтой ярвайн бугуйгаа маажина . Арын суудалд хүү охин хоёр суусны хүү нь нэг модны мөчир хугалаж барьсан аж . Охины толгой донхолзон үүрэглэхэд хүү нөгөө мөчрөөр хамрыг нь сэрвэгнүүлэн сэрээж уурлуулаад өөрөө хөөрч инээд алдана .
Охин : Аав энэ Галаагаа хараачээ .
Эцэг : Яагаад байна .
Охин : Хүн унтуулахгүй юм байнаш дээ .
Эцэг : Цаадахаа зохицуулаачээ .
Эхнэр нь хүүгийнхээ гараас мөчрийг шувт татан авч толгой дундуур нь ороолгосноо цонхоор гаргаад шидчихнэ . Мөчир Гангамаагийн өмнөхөн уналаа . Гангамаа алхаж явснаа мөчирт тулаад зогтусна . Аваад удаан гэгч нь харж зогссоноо нүүрээ мөнөөх мөчрөөр сэвж алхлана . Гэртээ бөөн баяр дэвхрэн орж ирнэ . Гэрийнхэн нь бүгд байна .

Гангамаа : Ааваа ээжээ , энийг хараач . Би Тофелоо өгчихлөө .
Аав нь : Миний охин ч мөн дөө .
Ээж нь : За яамайдаа . Тэгээд цаашдаа яахав ?
Гангамаа : Америк явна . Мастерт сурна даа .
Эмэгтэй дүү : Аниа Аниа ... нааш ир дээ өрөөний булангаас дуудна .
Гангамаа : Миний дүү юм захих нь үү . Хажууд нь очоод явган сууж асууна .
Эмэгтэй дүү : Шоколад . Бас Нандиагийнх шиг олон өнгөтэй харандаа ... болцгор хуруунуудаа нэг нэгээр дарна .

Гангамаагийн нүдэнд нулимас хурна . Дүүгээ үнсээд өндийтөл бүх дүү нар нь тойрон зогсжээ . Тэд дуугарахгүй боловч нүдэнд нь горьдлого нэвт гялалзацгаана.

Гангамаа : Миний дүү нар захих юмнуудаа тус тусдаа бичээд дугтуйлаад дугтуй дээр нь нэрээ тавиад Аниадаа өг хурдлахгүй бол хоцорчихно шүү .

Дүү нар нь тарж гүйлдэн энд тэнд сууцгаагаад дор дороо нүд гялалзуулан бодлогоширч тэгснээ хурдан хурдан бичицгээнэ . Гагцхүү шоколад захисан хамгийн бага эмэгтэй дүү нь л хүн бүрийн өмнө ээжлэн очиж Ахаа надад Укигийнх шиг палааж захиад өгөөч гэх мэтээр гуйна .

Гангамаагийн гэр . Ээж нь сандчин нааш цааш гүйнэ .
Ээж : Миний охин шар тосоо хаана хийдэг билээ .
Гангамаа : Ээж минь тэрүүгээр яахав дээ .
Ээж : Хош . Ус чийг ихтэй газар гэхчинэ билээ . Энэ чинь аминд орно . Чемоданы булан руу лавхан чихнэ .

Гангамааг юм эрэн явтал нүдэнд нь мөнөөх мөчир тусав . Навчнууд нь хатаж хорчийжээ . Аваад хогийн сав руу шидэх гэснээ үнэрлэж үзнэ .
Гангамаа : Нүдээ анин уртаар үнэр татаад : Намар ... гүнзгий амьсгална ...Өвөл ... дахин сүүрс алдана . Хавар ... дахин шуналтай амьсгална ... Зун ... Дахиад л намар өвөл хавар зун ... Бас дахиад намар өвөл хавар зун гэж шивнэснээ мөнөөх мөчрийг чемодандаа хийнэ .
Ээж : Миний охины гэнэн гэдэг нь . Энүүн шиг хэрэггүй юмаар яанаа түүний оронд хэдэн борц багтаачихгүй ...
Гангамаа : Борц болгон амилахгүй харин энэ бол ч гэснээ сүүрс алдана .

Гангамаа онгоцонд явж байна . Дүү нарынхаа захиаг нэгбүрчлэн задлаж уншаад инээмсэглэнэ . Бүгд л чихэр жимс хувцас хунар захижээ . Хамгийн сүүлд нүүрэн дээр нь Болдоогоос Аниад гэсэн захиа гарч ирэв . Дугтуйны ард томоор

ГАНЦААРАХНАА УНШ гэж бичээд анхаарлын олон тэмдэг тавьжээ .
Дугтуй дотроос гараа тавьж байгаад зурчихсан зураг гарч ирэв . Алган дээр нь хээний гурван зураас зурсаны хоёр нь үзүүртээ очиж нийлжээ . Тэр хоёр зураасны нэгийг дагуулан ТА , нөгөөг дагуулан Би гэж бичээд салангид зураасны дагуу ҮҮГЭЭР ЯВЖ БОЛОХГҮЙ гээд олон анхаарлаа тавьжээ . Зургийн дор Отгоод Укигийнх шиг палааж захий гэсэн байв . Гангамаагийн нүдэнд нулимас дүүрлээ тэрээр доош тонгойн суусаар нулимасаа цааш шингээсэндээ урамшин инээмсэглээд дүүгийнхээ зурганд алгаа наалаа . Онгоцны буудалд Батгэрэл Аривжих
Хулангоо нар Гангамааг хүлээж байгаа нь илт зогсоцгооно . Батгэрэл томоо цэцэг барьсан байна . Арвижих нэг хуйлаастай цаас , Хулангоо Хаппи гэсэн бичигтэй дүүжигнүүр барьсан аж .

Арвижих : Хөөрхөн охин уу ?
Батгэрэл : Эрхийгээ гозойлгоно .
Арвижих : Мань ч санасны гарз юм байна дөө .
Хулангоо : Инээд алдсанаа : Хирээ мэднэ гэдэг чинь нэг төрлийн ялалт юм гээ биз дээ .
Арвижих : Яагаад ?
Хулангоо : Яахав дээ . Эсэргүүцэж амиа алдахгүй . Нэгэнт дийлэхгүйгээ мэдэж байгаа юм чинь .
Арвижих : Тэхдээ яахав дээ . Аан . Зэрэгцээд алхаж явна гэдэг мөрөөдөхөд хангалттай тийм үү ?
Хулангоо : Аагий тамхиа гаргаач . Би машин дотор мартчихаж .
Арвижих : Гаръя тамхилая .

Гадаа Арвижих Хулангоо хоёр тамхи татаж Батгэрэл харж зогсоно .

Хулангоо : Чи дурлаж байсан уу ?
Батгэрэл : Хэнд ?
Хулангоо : Энэ ирж байгаад ?
Батгэрэл : Дурлаж байсаан .
Хулангоо : Хөөрхий минь ...
Батгэрэл : Хэн ?
Хулангоо : Чи л байхгүй юу .
Батгэрэл : Сайн охин шүү битгий гомдоогоорой .
Хулангоо : Хариуцуулж байгаа юм уу ?
Батгэрэл : За үгүйдээ гуйж байгаа юм .

Нисэх буудлын хүлээлгийн танхим . Хүмүүс гарч ирсээр л байна . Нөгөө гурав тэсгэл алдан хүлээнэ . Бүх хүмүүс гараад дууссаны дараа түгшүүрт хэсэг хугацаа өнгөртөл Гангамаа гарч ирнэ .

Батгэрэл : Гараад ирлээ . Гураваа ... ий .

Арвижих гар дахь хуйлаастай цаасаа дэлгэнэ . Велком Америка гэж бичсэн байна . Хулангоо дүүжигнүүрээ дээш доош хөдөлгөн баяр хүргэнэ . Гангамаа явсаар дэргэд нь ирэв .

Гангамаа : Сайн байцгаана уу сайн сууцгааж байв уу ?
Хулангаа : Сайн явж ирэв үү ?

Батдорж Аривжих хоёр ч мэндэлнэ .
Батгэрэл : Найзуудтай маань танилц . Хулангоо Аривжих .

Тэгээд нөгөө хоёр руугаа эргэж
Батгэрэл : Ангийн маань охин Гангамаа .

Танилцацгаана .
Батгэрэл : За оршил дууслаа ачааны хэсэг рүү явцгаах уу ?
Гангамаа : Миний ачаа энэ л дээ .
Аривжих : Өө товчхон бөгөөд тодорхой юм байна . За ингээд амьдраад байж дээ .
Хулангоо : Эрх чөлөө минь сайн байна уу гээч .

Инээлдсээр гарцгаана . Хээнцэр ганган машинд сууцгааж Хулангоо жолоодон хот руу хөдөллөө . Гангамаа цонхоор гадагш харж дуу алдана . Батгэрэл ангийхнаа сураглаж , Аривжих хотыг танилцуулна .

Батгэрэл : Одоохондоо Хулангоотой цуг амьдрана .
Хулангоо : Яагаад одоохондоо гэж салж хагацашгүй сайн нөхөд болоод жаран жил жаргах ч юм билүү чи яаж мэдээв .
Батгэрэл : Тэгвэл сайн л байна .
Хулангоо : Сайн л байна гэнэ шүү . Үгээ ч гүйцээгээд хэлчихэж чадахгүй .
Батгэрэл : Хулангоо та хоёр нэг сургуулийнх . Минийх арай цаана нь байдаг юм .

Гангамаагийн царай эвгүй оргин барайна . Гэвч дуугарахгүй аж . Явсаар Хулангоогийн байрны гадаа ирж орцгооно . Хоёр өрөө байр аж .

Хулангоо : Эвсэг амьдранаа хоёул . Одоохондоо энэ өрөөнд сууна даа . Леавин өрөөгөө заана . Тэр өрөө нь миний унтлагын өрөө . Нөгөөдөхөд нь миний хувцас хунар гэснээ гараа савж замбараа байхгүй . Тэгж байгаад би янзалчихна тэгэхээр тэнд ороорой .
Гангамаа : Өө зүгээр зүгээр . Энэ чинь сайхан л өрөө байнаш дээ . Ямар том юм бэ . Инээнэ .

Аривжих Батгэрэл хоёр өөд өөдөөсөө хараад хөмсөг зангидана . Гэвч хэн хэн нь дуугарсангүй .

Хулангоо : Хэдүүл гараад юм идчих үү ?

Тэр хэд макдоналдст хооллож байна . Гангамаа юм бүхнийг харан шогширно . Гадуур явцгаана . Аривжих хотоо уйгагүй тайлбарлаж явна .
Аривжих : Цуут Алтан хаалга гэдэг чинь тэр дээ .
Гангамаа : Сайхан гүүр юм аа . Би нэг талд нь том алтан хаалга байдаг гэж өнөөдрийг хүртэл итгэж явсан шүү дээ . Инээнэ .

Нөгөө гурав өөд өөдөөсөө харна . Хулангоо мөрөө хавчина . Орой болж салцгаах болоход

Батгэрэл : Гангаа сайхан амраарай . Оюутны амьдрал шүү дээ . Байх байхгүйн зовлонг чи ямар мэдэхгүй ч биш дээ .
Гангамаа : Аан . Тэгээд яана гэж ?
Батгэрэл : Сэтгэлдээ бэлтгэлтэй байгаарай л гэж хэлж байгаа юм .
Гангамаа : Чи маргааш завтай юу ?
Батгэрэл : Завтай бол юү гэж ?
Гангамаа : Ярих юм байгаа юмсан .
Батгэрэл : Би ирнээ .

Гангамаа чемодан саваа уудлан юм хүмээ гаргаж янзална . Хамгийн түрүүнд сөчрөө гарган ирж үнэрлэж байснаа шилэн аяганд ус хийж мөчрөө дүрээд цонхны тавцан дээр тавьчихна .


Хулангоо Гангамаа хоёр ширээний хоёр талд сууж байна . Ширээн дээр чихэр жимс амттангууд виски , дарс , оргилуун дарс сөгнөөстэй .
Хулангоо : Монголоос ганц шил архигүй хүрээд л ирдэг чи бас амгалан амьтан юмаа .
Гангамаа : Ёстой анзаарсангүй . Яанаа .
Хулангоо : Цаад хоёр чинь боожгойнуудаа сунатал горьдсон доо .
Гангамаа : Юугаа гэнээ ?
Хулангоо : Яав эвгүй байна уу . Энэ чинь Америк . Энэ тив тэр чигээрээ эрх чөлөө гээд боддоо . Анхандаа иймэрхүү яриа сонсоход эвгүй нь эвгүй л дээ . Нэг мэдэхэд чих дасаад зогсохгүй ам хүртэл дасчихаад хэнэггүй авч өгнө гээч . За уулзаж танилцасаны төлөө .
Гангамаа : Би үнэхээр чаддаггүй юм .
Хулангоо : За тэгвэл яая гэхэв . Хатууг нь би ууя . Чи наад дарсаа уу .
Гангамаа : Би энэ оргилуун дарс ууя болох уу ?
Хулангоо : Аль нь ч яахав . Хань бараа болоод байж бай .

Вискиг хуурайгаар нь хөнтөрч Хаа гэснээ араас нь дарс ууна . Бас нэг жижиг савнаас хамрын цагаан тамхи үе үе татна .

Гангамаа : Чи чинь арай ...
Хулангоо : Арай юү гэж ...
Гангамаа : Үгүй ээ зүгээр л ...
Хулангоо : Тэр чинь мөн байхгүй юу . Чи татах уу . Ингээд л сорчихно . Ямар сайхан гээч . Хамаг биений хуян шар ус тарж борооны ус шиг шоржигноод л хаашаа ч юм урсаад явчих шиг болдогш дээ . Энэ орчлон ямар инээдтэй гээч . Юү ч байхгүй . Улайн цайн байхгүй юмыг байгаа гэж хараад мөргөхгүй гэж тойрч яваад байдаг энэ хүмүүс хар шар цагаан бүгд тэнэг .

Тэгээд нүд нь эргэлдэн солиорох мэт болно .

Хулангоо : Хүйс гэж байхгүй . Эр эм гэж байхгүй . Ор дэр гэж байхгүй . Харин эрх чөлөө гэж бий . Ганцхан тэр л бий .

Тачигнатал инээнэ . Гангамааг хараад л инээгээд байна .

Хулангоо : Чи ямар хөөрхөн юм бэ .

Тэгж хэлээд баясгалантайгаар инээсээр байна .

Гангамаа : Хулангоо найзаа унт даа .
Хулангоо : Нойр гэж байхгүй . Үхэл ч бас байхгүй гэснээ л инээнэ .

Гангамаа Хулангоог түшиж оронд нь оруулж өгөв . Хулангоогийн хүүхэн хараа томорч адар ширтэн хэвтэнэ .

Хулангоо : Амьдралд нулимас багтах зай байхгүй ...шивнэнэ
Гангамаа : Аан .
Хулангоо : Байхгүй ... нүдээ анина .

Далайн эрэг . Гангамаа Батгэрэл хоёр зэрэгцэн сууна .

Батгэрэл : Хулангоо архи уусан уу ?
Гангамаа : Архи ч гэж дээ дарс л уух шиг болсон .
Батгэрэл : Дарс уусан хүн ингэж шартахгүй л дээ . Аягүйтвэл нөгөө нунтагаа татаа биз .
Гангамаа : Чи мэддэг юм уу ?
Батгэрэл : Бүгдийг нь мэднэ .
Гангамаа : Тэгээд чи яагаад ?
Батгэрэл : Баян айлын эрх хүүхэн нунтагаа ч татна уу элсээ ч татна уу ямар падлий байна . Харин мөнгө нь заримдаа хэрэг болдог юм шүү .
Гангамаа : Өнөөдөр хичээлдээ явсангүй .
Батгэрэл : Хэзээ ч явахгүй .
Гангамаа : Юу ?
Батгэрэл : Хаячихсан юм . Өөрөө л тэгсэнш дээ . Яг нарийндаа бол хаясан ч юм уу хаягдсан ч юм уу бүү мэд . Өөр боломжтой айл олдоогүй болохоор л чамайг түр оруулсан юм . Явцгүй болчихсон амьтан даа . Гэхдээ гэнэн . Чамаас байрны мөнгө авахгүй . Тэр нь чамд хэрэгтэй .
Гангамаа : Надад ажил олж өгөөч . Би ганцхан улиралын төлбөртэй ирсэн . Тэр маань зээл .
Батгэрэл : Тэр болно шүү . Аривжихын гуанзанд угаагчийн орон тоо байгаа гэсэн .
Гангамаа : Угаагчаа ?
Батгэрэл : Хамгийн сайхан цэцэг тойрч зугатмаар шалбааганд л ургадаг шүү дээ .

Гангамаа санаа алдана .


Гангамаа бээлий өмсчихсөн аяга таваг угааж байна . Гаднаас Аривжих орж ирэв .

Аривжих : Ядарч байна уу ?
Гангамаа : Гайгүй ээ харин ...
Аривжих : Нуруу чинь өвдөж байгаа биз ? Тэгдэг юм . Дараа нь хөл өвдөнө . Ямар нэг юман дээр суухсан гэж хичнээн их бодогдоно гээч . Сууж болохгүй шүү . Цаадуул чинь сэмхэн харж байдаг юм . Суулаа бол баяртай гээд хөөгөөд гаргачихна .
Гангамаа : За хичээнээ .

Аривжих захиалгатай хоол аваад гарна . Гангамаа уруулаа химлэн тэсвэрлэж аяга тавгаа угаасаар л байна . Аяга таваг угааж байхад дүү нарынх нь нүүр нүд нэгбүрчлэн үзэгдэнэ . Бага эмэгтэй дүү нь алгаа тосон зогсож байснаа гэнэт ярина .

Бага эмэгтэй дүү : Аниа тэрийг хараа Уки явж байна .

Дэрвийсэн хувцастай охин гүйж явна .
Бага дүү : Та палаажийг нь хараад л байгаарай ...

Гангамаа шүдээ зууна . Шанаа нь гүвэлзэн аяга тавгаа угаасаар . Шөнө болжээ . Гангамаа зоогийн газрын шалыг цэмцийтэл цэвэрлэж дуусаад олон сандлуудыг нэгбүрчлэн буулгаж байр байранд нь тавиад хувцасаа солихдоо цагаа харна . Шөнийн арван хоёр цаг болж байна . Гараад иртэл тамхины цог улалзаж

Аривжих : Гангамаа наашаа яв .
Гангамаа : Өө харихгүй яасан юм бэ ?
Аривжих : Арай ч дээ .

Хөдлөнө .

Аривжих : Аав минь насаараа тээврийн жолооч хийсэн дээ .
Гангамаа : Харин ээж чинь ...
Аривжих : Ээж маань таксины жолооч байлаа . Таксийн цоохор машин минь гээд л шуугиулж явсан байхдаа .
Гангамаа : Чи тэгвэл удамтай бөх гэдэг шиг л ...
Аривжих : Харин тийм . Төрмөл ч таримал ч жолооч байхгүй юу . Гэхдээ хийгээгүй ажил байхгүй шахуу даа . Өнгөрсөн хавраас деливирчин болсон . Ядрах нь гайгүй ажил юм даа .
Гангамаа : Сан-Францискогийн шөнө нь бүр гоё юм аа .
Аривжих : Сайхан хот шүү . Хүмүүс нь ч муу биш . Эзэн нь хичээвэл заяа нь дэлгэрч болох л газар даа .
Гангамаа : Сайхан үг байна даа . Чамд баярлалаа .


Тэр хоёр Гангамаагийн гадаа ирнэ .

Гангамаа : Маш их баярлалаа сайхан амраарай .
Аривжих : Оронгуутаа усанд ороорой . Ядаргаа түргэн арилдаг юм . Сайхан амраарай .

Гангамаа усанд орж байна . Уснаас гарч алчуураар биеэ ороосон хэвээр гэтэн явсаар Хулангоогийн өрөө рүү шагайж харна . Хоосон .

Гангамаа : Амандаа : Хаачсан юм болоо .

Орондоо ормогц дүүгийнхээ алганы зурганд алгаа наана , унтана .

Гангамаагийн зүүд .

Гангамаа нэг юмыг хүч гарган угаана . Юү юм бүү мэд . Угаагаад л байна . Угаагаад л байна . Бүдэг цагаан өнгөтэй зүйл аж . Тэр нь бас эргэлддэг эд аж . Зугуухан эргэсээр нэг зураас өнгөрлөө . Гангамаа амандаа ёох Укигийнх шиг палааж ... гэж шивнээд хурдлан угаана Түүнийг хурдлах тусам нөгөө цагаан юмны эргэлт ч бас хурдсах аж . Хурдалсаар Гангамаа дүү нарынхаа нэрийг баяртайгаар шивнэн хэлж зураасууд өнгөрсөөр хоёр салаа зураас тулжээ . Харвал Болдоогийн зураг нөгөө зураас далбиганаж байснаа нисэж эхэллээ .

Гангамаа : Хүүе . Хүлээл дээ . Болдоо миний дүү Аниа нь одоохон ... хүлээгээрэй .

Гэтэл Болдоогийн захиа ниссэнгүй харин өөрөө нисэж явна . Доош харвал угааж байсан таваг нь . Тэр угааж байсан тавган дээрээ нисэж яваа ажээ . Гангамаа амандаа “ Амьдралаа чамд нулимас багтах зай байдаггүй биз дээ . “ хашгирна . Гэнэт нэг зүйлд тулсан нь Хулангоогийн хөл аж . Хулангоогийн царай тэнгэрт юм шиг тээр дээр харагдана .
Хулангоо : Чи мөн ч гэнэн түүхий байна даа . Амьдрал гэдэг чинь шал тэнэг хоосон орон зай байхгүй юу даа . Түүнийг ганцхан юмаар ... нулимасаар л дүүргэж болно гэснээ эхэр татан тачигнатал хөхөрнө .

ЭЭЖЭЭ ...

Таваг хагарч Гангамаа доош унана .

Өглөө болжээ . Гангамаа сэрмэгц Хулангоогийн өрөө рүү шагайж харна . Хулангоо ганцхан дотоожтой хоёр хөлөө байдгаар нь дэлгэчихсэн унтаж байна . Гангамаа өлмий дээрээ гэтэн явсаар Хулангоогийн газар унасан хөнжлийг авч нөмөргөөд усанд орно .

Аяга тавгаа угаасаар ... Үе үе угаагуурын хашлагыг гараар тулж бөхийж гэдийн нуруугаа амсхийлгэнгээ хоёр хөлөө ээлжлэн өргөж амраана . Бээлийгээ тайлж харвал хоёр гар нь чийгэнд цэлхийн нялхарч сэлхэрчээ . Гэвч угаасаар ...Шөнө шалаа цэвэрлэж сандлуудаа байр байранд нь тавьчихаад гарч иртэл ...гадаа өвөл болсныг ойлгуулах дүрс өгнө . Аривжих мөн л гадаа хүлээн тамхины цогоо улалзуулан сууна .

Гангамаа : Чи сонин хүн юмаа .
Аривжих : Яасан ?
Гангамаа : Харьж амрахгүй . Зунжин намаржин намайг зөөлөө . Одоо өвөлжин зөөх үү ?
Аривжих : Юу гэмээр юм бэ дээ . Даанч чи юу гэх юм болдоо түүнээс насаараа зөөх юмсан гэж мөрөөдөх юм даа .
Гангамаа : Өөр ажил олж хийхээс .
Аривжих : Сэртхийн . Уучлаарай . Чамайг дургүй байвал би маргаашнаас ...
Гангамаа : Инээнэ . Үгүй ээ дургүйцсэн юм биш . Энэ ажлыг хийгээд төлбөрөө олохгүй юм байна . Арай дээр цалинтай ажил олж хиймээр байна . Чөлөө аваад гурван сар болчихлоо . Жилийн төлбөрийнхөө хорин хувийг ч олсонгүй . Ингэж явбал арван жил ч явах юм байна .
Аривжих : Чи миний цалинг ав л даа .
Гангамаа : Тэгээд чи яах юм .
Аривжих : Би яадаг юм . Деливерээ хийгээд л явна .
Гангамаа : Насаараа юу ?
Аривжих : Насаараа ...
Гангамаа : Хгн . Гийгүүлдэг хүн гарах нь ээ .
Аривжих : За битгий уурла л даа . Бодсоноо л хэлчихлээ .
Гангамаа : Чи яг л тарвага шиг .
Аривжих : Тарвагаа ?
Гангамаа : Энэ бүхээгэнд иччихсэн . Гарах дургүй насаараа ингээд л ичих дуртай .
Аривжих : Аан .
Гангамаа : Сайхан амраарай . Бууж одно .

Гангамааг гэртээ ортол Хулангоо гурван араб залуутай найрлаж сууна . Гангамааг хармагц өндөсхийж нөгөө гуравтаа

Хулангоо : Миний бест фрейнд танилцацгаа . Нэрийг нь Жейн гэдэг юм .

Нөгөө гурав уралдан ирж сүйд болцгооно .
Гангамаа : Хулангоо найз нь их ядарч байна . Хувцасны чинь өрөөнд ороод унтчихая тэгэх үү ?
Хулангоо : За аашгүй гэдэг нь . Жаахан суу л даа .

Гангамаа аргагүйдэн ширээний ард очиж сууна . Хулангоо хундагануудад архи хийнэ .

Хулангоо : Эрх чөлөө мандтугай .

Аривжих гэртээ орж ирж байна . Найдан гарах гэж байгаа бололтой хувцаслаж байна .

Аривжих : За юу байна даа өвгөөн .
Найдан : Тайван тайван . Хэд явав .
Аривжих : Чүү ай арван найм явлаа .
Найдан : Би хорь яваад гарын мөнгө хэд гээч дөчин тав . Ёстой хар Ёндонтой өдөр.
Аривжих : Надад нэг сайхан ааштай шар хүүхэн хэдийг өгсөн гэж бодноо .
Найдан : Найм .
Аривжих : Таасангүй . Зуугаад төгрөгний хоол аваад гучийг өгөв шүү дээ .
Найдан : Чиний номыг Гангамаа уншиж байгаа юм чинь арга байж үү дээ . Өнөөдөр яав хоолойгоо зассаар байгаад л ирэв үү ?
Аривжих : Арай ч үгүй ээ . Чиний заасныг хэлчихсэн чинь уурлачих шиг боллоо .
Найдан : Буруу өнгөөр л хэлж дээ . Үнэн сэтгэлээсээ өгье гэсэн итгэл дүүрэн түс тас хэлсэн бол хэн ч дургүйцэхгүй . Өгөх гэж байгаа ч юм шиг мөнгөндөө хоргодоод ч байгаа юм шиг хоёрын хооронд гурвын дундуур хэлэхээр чинь хүний дургүй хүрчихэж байхгүй юу .
Аривжих : Би ёстой үнэн сэтгэлээсээ жинхэнэ түс тас хэлсэн .

Гараа зангидан зангаад

Аривжих : Гангамаа чи ерөөсөө л миний цалинг ав . Сургуульдаа яв би хоолоо зөөнө ... гэж хэлсэн дээ .
Найдан : Тэгсэн чинь ...
Аривжих : Намайг тарвага гэнээ ...
Найдан : Юу уу ... Тарвагаа ...тачигнатал инээнэ . Тарвага ... Тарвага Аривжих ...тарвага Арвий ...тарвага Аагий ...
Аривжих : За за унтъя даа .
Найдан : Нүх рүүгээ оръё гээч .
Аривжих : Чамд сайхан байгаа л даа .
Найдан : Бүх хэрэг чамд өөрт чинь байна .
Аривжих : Юү гэсэн үг юм ?
Найдан : Чи хутга юм бол иргүй хутга , мод юм бол үндэсгүй үзүүргүй бөв бөөрөнхий мод ...
Аривжих : бодлогоширно .
Найдан : За сайхан зүүдээ үргэлжлүүлээрэй . гарч явна

Гангамаа усанд орчихоод гарч ирэхэд нөгөө залуус ичгүүргүй ширтэцгээн нэг нь шадарлан ирнэ .

Залуу 1 : Та их сайхан харагдаж байна .
Гангамаа : Баярлалаа . Хулангоо орой болчихож маргааш ажилтай энэ залуусаа явуулаач .
Хулангоо : ихэд согтож цагаан нунтаг хамаа намаагүй хэрэглэнгээ : Шар апп . Миний найзуудыг хөөхгүй шүү . Чи эд нарыг хэн гэж бодоод байна аан . Эд чинь тас хар тоснууд . Ойлгов уу надад гуравын гурван цооног байна . Америк юү юм . Эд нарын ундрага ганц хором ч тасардаггүй юм . Ундрага . тачигнатал инээнэ . Цооногнуудаа ууцгаая татацгаая .

Гурван залуу цагаан нунтаг татан нүд нь сөлийцгөөнө . Гангамаа гайхан харж байснаа Хулангоогийн хувцасны өрөөнд орж дотроос нь түгжээд газраар хэвтэнэ . Хулангоо залуусын өвөр рүү ээлжлэн асаж үнсэлцэнэ . Дахин архи хийж уугаад “ Цооногууд “ гэж монголоор хэлснээ буйдан дээр тас унана . Залуус хоорондоо нүд ирмэлцэж байснаа Хулангоог нүцгэлэж эхэлнэ .
Хулангоо : Ундраганууд ... миний ундраганууд ... шүлс урсган үглэнэ .

Тэд Хулангоо дээр овооролдон үзэшгүй муухайгаар доромжилж байвч түүнд тэднийг анзаарах сэхээ алга . Нөгөө гурав амсхийн буйдан налан сэрийлдэх зуур ширээн дээрх нунтаг татаж архи ууна . Хулангоо шалан дээр эв хавгүй гувчийн унасан байна .

Залуу 1 : Уг нь тэрийг ингэсэн бол ... сайхан хүүхэн байна лээ шүү .
Залуу 2 : Махмуд бүү яар . Нэг л өдөр тэр ч ийм болно .
Залуу 3 : Надад энэ ч таалагдаж байна . Хулангоогийн хажуугаар хэвтэн үнсэж элдэвлэнэ .
Залуу 1 : Бид энд байснаа заавал тэмдэглэх ёстой .

Ийш тийш харснаа хар палмаастар авчирч Хулангоогийн биен дээр бэлэг эрхтэн . сумтай зүрх , царцаа зэрэг есөн шидийн зураг зурж хөхрөлдөнө .
Залуу 2 : Одоо бөгсөн дээр нь
Залуу З : Хөлийнх нь улыг ч хоосон үлдээж болохгүй шүү .
Залуу 1 : Шувуу зурчихая . Энэ нисэхээсээ өнгөрсөн .

Хоёр хөлийнх нь ул дээр тортой шувуу зурна .

Өглөө . Гангамаа суниан эвшээсээр гарч ирмэгц Хулангоог хараад хиртхийнэ.
Гангамаа : амандаа : Даанч дээ . Хулангоо минь ... даанч дээ ... Босооч ... бос л доо ...
Хулангоо : Эйн . тамшаална .
Гангамаа : Сэрээчээ чи өөрийгөө хар л даа .


Хулангоо сэрж савирсан шүлсээ гарын араар арчин өндийгөөд биен дээрх зурагнуудаа харна . Биен дээр нь хар эрээн зураг сэгэн дээрх хэрээ шиг сэрийнэ .

Гангамаа : Хулангоо чи минь хүн шүү дээ даанч дээ ... уйлна .
Хулангоо : хааш хэрэг гараа савж : Аа энэ яах вэ . Бид нар тасарсаныхаа биен дээр ингэж зурж бие биеэ дамшиглаад бүр сурчихсан юм . Эртийд би тэр Махмудыг хар цооног болтол нь зурсан гээд бод доо .
Гангамаа : Чи юү яриад байгаа юм бэ ? Юун дамшиглах вэ . Чамайг үзэшгүйгээр доромжилж байна шүү дээ .
Хулангоо : Энэ чинь залуу нас . Эрх чөлөө . Эрх чөлөөтэй залуу насанд зорчих ганцхан гудамж олддог тэр чинь энэ ...

Гангамаа утсаа авч Аривжих руу ярина .

Гангамаа : Чи менежэрт хэлээд чөлөө аваад өгөөч ... Тэг ... тэг ... Өвдсөн гээд хэлчих .

Гангамаа Хулангоог чирж гулдран усанд оруулна . Хар эрээн зурагнуудыг уйлан зүлгэнэ . Уснаас гаргаж алчуураар биеийг нь ороож өгчихөөд цаашаа гүйж чемоданаа уудлан савтай арц гарган таваг дээр тавьж уугиулаад биеийг нь тойруулан ариулна .

Хулангоо : Инээд алдсанаа : Манай Гангаа чинь бас лам ... айн . Сүслэсэн хүн болж алгаа өмнөө хавсрана . За ойлголоо ойлголоо ум маани бадмэ хум гэдэг билүү .
Гангамаа : Чи битгий баашил . ууртайгаар

Хулангоо ойр ойрхон найтаана .

Гангамаа : Тэр ... ингэтлээ бузартсан байна шүү дээ .
Хулангоо : За сүртэйшдээ манай монголчууд ингээд бүр дургүй хүргээд хаячихдаг юм шүү .
Гангамаа : Дуугүй л наад арцаараа тойруул ойлгов уу . Аавын минь нутгийн арц . Чи бидэнд энэнээс өөр үнэтэй юм гэж байхгүй .
Хулангоо : За за .

Ярвайн тойруулна .

Гангамаа цонх руу очиж мөчрөө харна . Мөчрийн усанд дүрэгдсэн хэсэг ялзарч мууджээ . Түүнийг угааж цэвэрлэж байснаа үзүүр хэсэг нь бүр ялзарч ямар ч найдваргүй болсоныг ойлгомогц хутгаар тайрна . Тэгээд усыг нь сольж байхад Хулангоо түүн рүү хялалзан цүнхнээсээ жижиг хайрцаг гарган ирж нунтагаа чимхэн сэм татна .

Гангамаа : Чи хаашаа ч битгий гараарай .
Хулангоо : Чи хаачих нь вэ ? сэжиглэнгүй ... Тийм заваан юм хийхгүй биз дээ .
Гангамаа Ямар ?
Хулангоо : Цагдаа энэ тэр гэж ...
Гангамаа : Тэр чинь юү ч биш .
Хулангоо : амандаа сонин юм болох нь шив дээ гэж шивнэнэ .

Гангамааг гармагц яаран гүйж хувцаслаад гэтэн гарч Гангамааг гудамж уруудан явахыг хармагц машинаа асаан сэмхэн дагана . Гангамаа утсаа гарган хэн нэгэн рүү ярьж байна . Тэгээд автобусанд сууна . Хулангоо дагасаар . Гангамаа явсаар Оакландын жижиг нуурын дэргэд ирнэ . Төдөлгүй Батдэлгэр ирж явахыг Хулангоо хараад машинаа байшингийн цаана зогсоолд тавиад алсаас тэр хоёрыг ажиглана .

Гангамаа : Сайн уу. Хичээл чинь эхэлчихсэн үү ? .
Батгэрэл : Тэгсэн . Ямар нэг юм болов уу .
Гангамаа : Болсоон .

Эндээс цааш дуугүй дүрс . Гангамаагийн нүд дүрлэгнэн үзээгүй юм үзсэнээ аймсран ярьж байна . Батгэрэл толгой гудайн сонсоно . Гангамаагийн яриа дууслаа.

Батгэрэл : Чи тэгээд цаадхиа буцна гэж үнэхээр итгэж байгаа юм уу ?
Гангамаа : Өөр яах юм ?
Батгэрэл : Гангамаа минь чи даанч гэнэн байна даа . Чи түүнийг аварч яах гээд байгаа юм . Бид энэ зам руу түлхээд оруулчихаа юу ? Юу сайхан дур сайхан гэдэг юм . Өөрийнхөө сонгосон замаар явж л байг л дээ . Чи яах гэж хүний амьдрал руу хөлөө дүрээд байгаа юм .
Гангамаа : Чи ойлгохгүй байна гэж үү дээ . Энийг амьдрал гэдэг юм уу . Биднийг харсаар байтал энэ хүн баларч байна шүү дээ . Чи хайрлахгүй гэж үү .
Батгэрэл : Хайрлагдахын тулд хайрламаар байх хэрэгтэй байдаг байхгүй юу . Хайрлагдах юу ч үлдээгүй зүгээр л нэг хүн дүрсний юуг нь хайрлах юм . Харин тэр эцэг эх рүү нь хэлэх арга байж болох юм . Эсвэл ...
Гангамаа : Эсвэл юү гэж ?
Батгэрэл : Хуншгүй зан гаргаж бас болно .
Гангамаа : Яаж ?
Батгэрэл : Цагдаад өгчихгүй юу ? Цүнх рүү нь өнгийхөд л баримт гараад ирэх юм чинь .
Гангамаа : Шоронд орчихно шүү дээ .
Батгэрэл : Өөр зам цаадахад чинь байхгүй . Гэхдээ эхлээд чамайг нүүлгэх хэрэгтэй . Аривжих бид хоёр чамд байр хайя . Олтол хэдэн өдөр тэсэж бай . Чамайг нүүмэгц цагдаа руу утасдчихая . Тэнд эмчлэгдээд эрүүл болоод гарна . Засарч ч магадгүй . Түүнээс биш бид дийлэхгүй .
Гангамаа : Өөр ямар ч арга алга уу ?
Батгэрэл : Байхгүй .
Гангамаа : За тэгвэл би хаашаа ч нүүхгүй . Тэгэхээр чи санаа амар явж болно .
Батгэрэл : Би чамайг ер ойлгохоо байлаа .
Гангамаа : Би чиний олон жилийн өмнө гээчихсэн зураг чинь юм байна . Бүдэгрээд танигдахаа байчихаж л дээ . Баяртай .

Гангамааг гэр рүүгээ явж байхад Хулангоо хөмхий зуун давхисаар түрүүлж ирээд гэртээ хүлээж байна .

Хулангоо : Чи хаашаа ийм удаан явав аа ?
Гангамаа : Надад нэг хүнтэй уулзах хэрэг байсан юм аа . Бие чинь яаж байна .
Хулангоо : Гайгүй ээ . Аав мөнгө гуйвуулсан гэсэн . Хоёулаа мөнгөө аваад нэг сайхан хоол идчих үү ?
Гангамаа : Би амарч байгаа юм чинь театрт очих уу ?
Хулангоо : Бөөн гуниг . Харин хоол идчихээд галзуу хулгана дээр сууя тэгэх үү ?
Гангамаа : баярлан : Тэгье .

Тэр хоёр хотоор сэлгүүцэж хоол идэж гудамжинд хөөцөлдөж элдэв хөшөө , мод , дэлгүүрийн шилэн павильоны дэргэд зургаа авахуулж галзуу хулгана дээр суугаад орилолдон яваа байдлууд . Орой болжээ . Тэр хоёр далайн хөвөөнд сууж байна .

Хулангоо : Чи тэр онгоцыг хараа .
Гангамаа : Гоё юмаа .
Хулангоо : Тавцан дээр нь ямар хүн яваа болоо ?
Гангамаа : Би яаж мэдэхэв дээ . Дуран барьсан хүн байгаа байлгүй .
Хулангоо : Бид хоёрыг харж байгаа болов уу ?
Гангамаа : Харж байгаа байлгүй . Хоёр Ази хүүхэн гиюүрчихсэн сууж байна гэж хажуудахь хүндээ ярьж байж ч магадгүй .
Хулангоо : Магадгүй . Эсвэл цаашаа харчихсан сууж байж ч мэднэ . Аливаа юм ингээд л сонин шүү . Ингэхэд чи бид хоёрыг нийлүүлчихвэл ямар хүн гарах болоо ?
Гангамаа : Тааж ядах юү байдаг юм . Миний бөгстэй чиний цээж ч юм уу , чиний бөгсөнд залгасан миний цээж л гарна биз .
Хулангоо : Чи тэгвэл бөгснөөсөө ичих үү ?
Гангамаа : Чи сонин юм бодох юмаа . Юү гэж нэг эрхтнээсээ ичих юм бэ ?
Хулангоо : санаа алдаж : Би бүх биеэрээ чиний ганцхан эрхтэн байсан ч болоосой .
Гангамаа : За битгий марзаганаад бай . Явъя орой болчихлоо .

Шөнө . Гангамаа унтаж чадахгүй эргэж хөрвөн байснаа босож гэтсээр Хулангоогийн өрөөнд орно . Хулангоо цааш харан унтаж байна . Гангамаа мяраасаар хөнжлийг нь сөхтөл Хулангоо цочин давхийв .

Гангамаа : Чишш . Цаашаа .

Хажуугаар нь орж хэвтэнэ . Хулангоо эргэж хоёул духаа нийлүүлэв .

Хулангоо : Чи олон эртэй унтсан уу ?
Гангамаа : Мэр сэр ... Чи ...
Хулангоо : Бас л мэр сэр ...Гэхдээ чиний мэр сэрийн аав шиг бүр өвөө шиг мэр сэр

Хоёул нугдганан инээлдэнэ .

- Идэрцог ... Одоо яанаа гэж Хайдав арга тасран шивэгнэвэл хэн ч хариу дуугарсангүй . Нөгөө гурав давхин ирж тэднийг гогцоорон хоёр гурав тойрсноо бууцгааж Идэрцог
- За бацаанууд хаачиж яваа юм гэж асуулаа .
- Түлээнд л ... гэж Мөнхөөг аяархан хэлтэл
- Түлээ их байна уу тэгээд ... гэж лавлав .
- Мэдэхгүй бид нар ийшээ ойрд яваагүй .
- Тэрлэгнүүдээ тайлж энд овоолоод өндөр намаараа жагсацгаа .
Тэд тушаалыг дор нь биелүүлж эгнэн жагслаа .
- Мөнгө бий юү ?
- Байхгүй .
- Нялгадаагүй биз ?
- Үнэн . Идэрээ ахаа бидний хэнд ч мөнгө байхгүй гэж Батжааг бусдыгаа төлөөлөн хэлсэнд
- Чамаас асуугаагүй байна . Чи муу баас манай дүүг их дээрэлхдэг гэсэн байхаа . Бас намайг аавдаа хэлээд аймгийн шоронд хатаалгачих юм гэлүү . Харъял даа . Ял хийгээгүй хулгайчийг чиний тэр хэлтсийн төлөөлөгч улаан Банзрагч яадгийг үзэе л дээ . Гутлаа тайл гэж тушаалаа .
- Аа Идэрээ ахаа . Би тэгж хэлээгүй шүү дээ . Миний хоолойны өвчин сэдэрчихнэ . Та уучилчих л даа .
- Шоорогоноод байна уу муу өлөн бөөс минь . Тэгвэл өөрөөр үзнэ шүү .
- За за ойлголоо Идэрээ ахаа гэнгүүт Батжаа суун тусаж нусаа шоржигнуулан гутлаа тайллаа . Идэрцог дагуулуудынхаа нэгэнд
- Тэр тэрэгнийх нь оосрыг тайлаад ир гэж тушаагаад шанаагаа гүвэлзүүлэн Батжаагийн хоёр гарыг дээсний нэг үзүүрээр дангинатал хүлж нөгөө үзүүрийг нь дугуйныхаа суудалд бэхлүүт
- Чирэгдээд үхвэл хохь чинь шүү гэж хэлчихээд дугуйгаа унан давхисанд Батжаа хөтлөгдөн гүйлээ . Идэрцог буцаж ирмэгц бүгдийг нь хуу нэгжинэ гэхээс Төгөлдөрийн гол горойно . Учир нь халаасанд нь дэлгүүрээс молоко авах гээд амжаагүй хоёр төгрөг байж байлаа . Идэрцог түүнийг олмогц
- Мөнгөө нууж шоорогонолоо гээд зодох бол энүүхэнд . Хүнээс гарамгүй сонин содон арга бодож олоод хүн тамлахдаа гаргууд билээ . Гарын хуруунуудын үзүүрийг хумиж атгаад салаануудад нь хөвөн хавчуулж шатаана , хүнд арзгай хад хөлд нь барьж хүлээд уралдуулж түрүүлснийг нь тав хоцорсоныг нь тус бүр хорь ташуурдаж зугаагаа гаргадаг түүнд мөнгөө нуумаглаад баригдах юм бол ёстой зүүдэнд багтамгүй шийтгэлээр шийтгүүлнэ гэсэн үг . Төгөлдөр дэмий л хоёр дагуулын зүг хялалзаж сиймхий хүлээвч нөгөө хоёр муур шиг жартайтал
ширтчихээд харц салгадаггүй . Балардагийн даваа Батжааг чирээд юү юүгүй ирж явлаа . Тэгтэл ашгүй нэг дагуул тамхи татах гээд нөгөө дагуул нь асааж өгөх гээд шүдэнз зурж хоёул бөхийх тэрүүхэн чөлөөнд мөнгөө доош нь унагаж хөлөөрөө шороо этүүрдэн булж орхилоо . Идэрцог дэргэд нь давхин ирмэгц дугуйнаас ихэмсэглэн бууж нус нулимасандаа хутгалдсан Батжаагийн бөгс рүү падхийтэл өшиглөн
- Жагсаалдаа ор гэмэгц эхнээс нь эхлэн нэгжиж гарлаа . Тэгээд мөнгө олоогүйдээ уурсан лантуу шиг хүнд нударгаа зангидан шилэн хүзүү рүү нь цохилон унагаж , хүнсийг нь хуу хаммагц
- За ингээд тонилоцгоо . Аав ээждээ хэлээд үзээрэй . Ямар явж үзээгүй аймаг , сууж үзээгүй гяндан биш . Гарч ирээд матсан хулгайчийн чөмгийг ташиж Улаан саарьт булчихаад учраа олно . Мэдэв үү гэчихээд сум руу арилаад өглөө . Батжаагийн хөл бамбайж улайн чулуунд цохигдон язарч өргөс зангуу зайгүй шигсэн байв . Тэд нөхрийнхөө хөлийг өвөр дээрээ тавьчихаад шуухитналдан өргөс зангууг нь түүлээ . Батжаа нулимасаа гилтэгнүүлэн ёолж ёхлон гутлаа өмсөнгөө
- Нэг л өдөр муу хулгайчийн нуруу руу хутга шаана даа хэмээн зүхэнгээ үе үе дуу алдан ёолно . Түлээ түүх тухайд санахын ч аргагүй болсон хэд Батжааг Төгөлдөрийн тэргэнд суулган ээлжлэн чирсээр буцахдаа
- Хэзээ нэгэн цагт Идэрцогоос хариугаа авахдаа л нэг авна хэмээн нэгэн дуугаар тангараглаж явлаа .
Тооны хичээл дээр дараалсан гурван том тав авч Жаргалмаагийн араас хурдалж явснаа Төгөлдөр тооныхоо учрыг олохоо больж самгардлаа . Ядахад Норжмоо багш жаахан мэрийвэл Төгөлдөр онц гарч ч болох юм хэмээн анги нийтийг нам гүм болтол ам дүүрэн зарласан байхад шүү . Толгой нь дүнсийн мангуурч тоогоо бодохоор суух бүрийд анхи өөр юм бодогдоно . Сууж босон хэсэг холхисноо тэсэлгүй гарч халуун ус руу харах бүрийд аймгийн шоронгийн харанхуй хонгил , галзуурч яахаас ч буцахаа байсан чөтгөртэйгээ үзэгдэж “ Эй болиё “ гэж шивнээд
буцаж орно . Тэгтэл нэг өдөр яг энэ үгээ шивнэж зогстол онч мэргэн бодол тархинд нь зууханд орсон шаваг шиг дүрсхийдэг байгаа . Норжин багш л өдөр бүхэн усанд орж бай гэсэн юм чинь , би ямар Базар гуайтай уулзах гэж байгаа биш усанд орж бөөсөө арилгаж байгаа юм чинь яахав дээ гэсэн бодол тархи руу нь харавмагц бараг л дуу аялах шахан алчуур саван солих дотуур хувцас зэргээ өвөртөө түнтийтэл чихээд ном дэвтэр хоёроо бүснийхээ цаагуур лавхан шургуулж халуун ус руу эрмэг зоригтой алхлаа . Базар гуай нар бараадан суугаад урт богино төмөр хоолойнуудыг том хар лантуугаар тоос манан дэгдээн ааг амьсгаагүй балбаж байлаа .
- Та юү хийж байгаа юм бэ ?
- Аа Төгөлдөр хүү ойрд үзэгдэхгүй яагаа вэ . Ээж нь загнаагүй биз дээ .
- Үгүй ээ . Зав гардаггүй . Өнөөдөр усанд оръё гэж бодоод ирлээ .
- Зааг . Ах нь одоохон ус халаагаадхая . Өнөө тоо моо зүгээр биз ?
- Харин танаас бас асуух юм гараад байгаа .
- Зааг . Юутай ч хоёул оръё хө .
Ус халах хооронд хоёул тоогоо бодож Төгөлдөр дахиад л маш сайн ойлгож авав . Базар гуай баруун хананыхаа наагуур татсан хар хөшгийг яртал үй олон ном тэвхийтэл хураалттай байж байлаа ...
Зааг энэ яах аргагүй чиний нэг багш байгаа юм даа гэснээ нилээн дороос нэг ном сугалан авч
- Май юү ч болсон энийг эхлээд уншчих гэлээ .
Нүүрнийх нь алтан үсгийг Төгөлдөр алгаараа зөөлөн илснээ “ Усан доогуур хорин мянган бээр “ хэмээн амандаа гүвтнэн уншлаа . Төдөлгүй халуун ус бэлэн болсон тул Төгөлдөр нэг гэсэн том дугаартай өрөө рүү орлоо . Хананд нилээн дээр усны том сав дүүжлээстэй , хажууд нь өндөр шат тавьсан байв . Бодвоос тэр шатаар Базар гуай авирч гараад мөнөөх том ган руу халуун ус хийсэн бололтой .
Усанд орж байхад нь мөнөөх Усан доогуур хорин мянган бээр гэсэн номын нэр бодогдож бээр гэдэг нь юү гэсэн үг юм бол . Базар гуайгаас асуух юм хуна
гэж бодогдуулна . Уснаас гараад ирэхэд нь Базар гуай өмнө нь огт ууж үзээгүй өтгөн хүрэн цай чанаж бираанаг , өнгөт мөөхий , цайны пичень зэрэг амттан таваг дүүргээд тавьчихсан сууж байлаа .
- Зааг хоёул цайлнаа . Энэ байхуу гэдэг цай даа . Сайхан амттай цай байгаа юм . Ус нь дууссан уу ?
- Дуусаагүй ээ .
- Ээ дуусгачихгүй . Тэртэй тэргүй цаад савтай ус чинь удахгүй л хөрчихнө . Тэгээд хөлдөхөөс нь өмнө асгахаас өөр замгүй болдог юм . Уг нь ингэж ус зөөж майтганадаггүй арай боловсондуу халуун устай болчих санаатай л ноцолдоод байгаа юм . Дийлэх нь үү дэлдийх нь үү бүү мэддээ гэснээ хүнгэнүүлэн инээлээ .
- Та дандаа л дийлэх нь үү дэлдийх нь үү гэж ярих юмаа .
- Дийлэх сайхаан . Ташаа тулаад дийлсэн хүн гэдэг хэзээ ямагт ханхалзаж явдаг юм даа хө . Харин дэлдийх үү , ярвигтайдаа хө . Чихээ хулмайлгана гэсэн үг шүү дээ .
- Бээр гэж юүг хэлдэг юм бэ ?
- Тэр чинь уртын хэмжээс . Далайтай хиллэдэг улсын л яриа шиг байгаа юм . Манайхаар бол бараг хоёр километр шахуу юм уу даа .
- Хол юмаа . Тэгэхээр энэ ном чинь усан доогуур бараг дөчин мянган километр сунасан юмны тухай ном юм уу ?
- Уншаад үз . Тэгэхээр аяндаа мэдэгдээд ирнэ .
- Төгөлдөр маань ямар сурч байгаа билээ дээ ингэхэд .
- Онц .
- Зөв хө .
Тэр хоёр ханатлаа цайлаад Базар гуайг гарч ажлаа хийхэд нь Төгөлдөр туслалцаж төмөр хоолойнуудыг ойртуулж холдуулан зөөж өглөө . Базар гуай хоолойнуудыг лантуугаар балбаж наалдсан хог шороо зэвийг нь арилгаад холбож гагнана . Хэсэг ажиллаад амсхийн өврөөсөө дугуй хайрцагтай тамхи гарган ороосноо
- Хоёул боловсон халуун устай болно доо . Худгаас нааш нь ус татах гучин алхам газрыг л харин яаж ухдаг шуу юм билээ хэмээгээд бодлогоширов .
- Би танд тусланаа .
Базар гуай Төгөлдөрийг удаанаар харснаа санаа алдаж толгойг нь илээд
- Тэгээрэй . Давахдаа л давна хэмээн бүр нэг сэтгэлийнхээ гүнээс маш чухаг юм давахаа андгайлж байх мэт нухацтай хэллээ .
Ээж нь ажлаа тараад орой орж ирэхдээ л Төгөлдөрийн гоё сайхан болсоныг анзаарч байн байн өхөөрдөн духыг нь үнэрлэж
- Миний хүүг ээ , зүлгэж зүлгэчихсэн гуулин данх шиг гэснээ амаа дарж
- Пай . Муухай золиг чинь юү гээд хэлчихэв ээ . Гуулин данх байхдаа ч яахав дээ . Хүүгээс минь гэрэл гараад ч байх шиг . Урд манай нутагт Сондогийн хувилгаан гэж байсан юм гэнэлээ . Биеэс нь байнга л гэрэл цацарч явдаг айхавтар ид шидтэй хүн байсан юм гэсэн . Миний хүү түүн шиг л харагдаж байна гэж магтлаа . Надаас нээрээ гэрэл гараад байгаа юм байхдаа гэж бодоод ойр ойрхон тольдоход чийдэн шиг асаж бариад байгаа юм ер мэдэгдсэнгүй .
- Ээж надад авдарт байгаа шинэ даавуугаа өгөөрэй .
- Тэгэлгүй яахав миний хүү .
Төгөлдөр шинэ даавуутай орондоо ороод гэрэл унтартал номоо уншлаа . Маргааш нь хичээл таруут Төгөлдөр цэцэрлэг рүү биш харин нэгдлийн аж ахуйн хашаа руу яарлаа . Нэлийсэн том хашаан дотор элдэв төрлийн төмөр машин , тракторын сэг зэм хөглөрч олон хүн орж гарч бужигналдана . Тэр их төмөр дунд Базар гуайн зүйж эвлүүлэн ноцолдож байгаа алд хүрэхтэй үгүйтэй төмөр хоолойнууд шиг хоолой урт уртаараа өч төчнөөнөөрөө зарим нь хураалттай , зарим нь ч талын нэг тарчихсан сэрийлдэж байхыг үзээд дуу алдах шахан аянчин Шарав гуайг
бужигнах олноос асууж сурагласаар олж уулзлаа . Аянчин Шарав гуайг ихэнхи хүмүүс сум нэгдлийн ганц бурхан гэлцэнэ . Сумын дизель станц эвдэрвэл аянчинг дуудаарай гэнэ . Худгийн мотор эвдэрчихлээ өнөө Шарав хаа явнаа гэлцэн эрэл сурал болно . Ямар ч машин тэрэг яаж ч эвдэрсэн Шарав явуулахдаа л явуулна гэлцэх бөлгөө . Шарав гуай шороо түрдэг бас араараа ухарч давхиад газар ухдаг улаан трактор барина . Заримдаа түүнийгээ унаад авх нь алга болно .Тэр үеэр нь сум даяараа эрэл болох нь ч бий . Тэгсэн нөгөө их хэрэгтэй хүн нь улаан
трактороороо айлын өвөлжөөний хөрзөн хуулаад ч юм уу , эсвэл ямар нэг айлын гэрт ороод суучихсан тракторынхоо шанаганд дөчийн бидонтой ус хийчихсэн ундны усыг нь зөөгөөд давхиж явна гэнэ гэж дуулдах авай . Төгөлдөр өчигдөрийн яриан дундуур Базар гуайд тус болж чадах хүн бол өөр хэн ч биш Шарав гуай л юм байна гэж бат нот ойлгоод ийнхүү зорьж ирсэн хэрэг . Шарав гуай тамхиа ороон түүний гуйлтыг сонсож сууснаа
- Одоо ингээд очих хэрэг үү ? гэлээ .
- Та завтай биз дээ ?
- Тэрнээс чинь их юм алга . За явнаа гээд ухасхийлээ .
Төгөлдөр Шарав гуайн тракторын бүхээгэнд сэгсчүүлэн давхиж явахдаа тракторын жолооч чинь хүнд хэрэгтэй сайхан ажил юм бишүү гэж бодож явлаа . Тэр хоёрыг хараад Базар гуайн магнай тэнийж байх бололтой
- Зааг тэгэхээр өмнө гарсан чихнээс хойно ургасан эвэр гэж энэ дээ гээд духаа шудран инээмсэглэлээ . Шарав гуай Базар гуайн хийж байгааг харж
- Пөөх та чинь энэ улаан зэвээр юү хийх гэж ингэж зүйж суугаа юм хэмээн дуу алдлаа .
- Цаад худгаас чинь ус татах бас бохир ус гүйлгэх хоолой тавих санаатай ... Гэм нь надад олдсон нь арай тачирдаад ...
- Та ингэж мунгинахгүй ээ . Эртхэн надад дуулгачихгүй ...
- Бодохын хувьд ч бодсон л доо . Даанч чамайг баллачих болов уу гэж айгаад
- Хн . Намайг яав л гэж . Аймаг юм уу хот руу цөлвөл ёстой загатнасан газар маажсан гэдэг л болно биз дээ гэсэнд тэр хоёр удтал хөхрөлдөв . Гурвуул халуун усныхаа байшин руу орж Базар гуай баахан шугамдсан зураг сэлт гаргаж ирээд аянчин Шарав гуайтай удтал ярилцаад Шарав гуай Базар гуайг
- Та ч манай зэлүүд сумыг тэр чигээр нь боловсон социализм болгочих юм байна л даа гэж магтлаа .
- Заа тэр цаасан малгай яахав ээ . Нэг шуурганаар л хийсээд зогсохгүй толгойдоо бөөн лай чирнэ гэснээ дахиад л хүд хүд хөхрөлдөв . Ингээд маргаашнаас нь нам гүм халуун усны орчинд хөл хөдөлгөөн үүсэж их ажил оволзлоо . Шарав гуай Базар гуайн яаж ухна даа хэмээн халширч байсан газрыг улаан тракторын шанагаар дор нь сэндийлж хаячихаад
- Би маргааш хэрэгтэй хоолойнуудыг чинь дулаалгын шилэн хөвөнтэй ачаад ирэмц . Тэгээд энэ ажлыг дуустал дизелийг өдөржин асаагаад хоёр зэрэг гагначихад юүхэн байхав гэж хэлчихээд давхин одлоо . Базар гуай ухсан шуудуу руу хөлөө унжуулан сууснаа түсхийтэл инээд алдаж
- Үгүй ээ мөн амархан шударч орхив оо гэснээ Төгөлдөрийн толгойг илж
- Одоо юүхэн байхав ээ . Сарын дотор боловсон халуун ус бэлэн болно . Хамгийн эхэнд чи усанд орж энэ шинэ үйлчилгээг нээнэ шүү харин өнөө маргаашдаа энэ ажилд санаа зоволтгүй . Номоо сайн уншаарай гэж захилаа . Нэг өдөр Төгөлдөрийг усанд оронгоо уншсан номоо солихоор иртэл сум нэгдлийн дарга , намын хорооны дарга , нэгдлийн нягтлан Ядам гуай , Батжаагийн аав Банзрагч гуай , Найдалмаа дарга гээд л баахан дарга нар халуун усны газар ирчихсэн Базар гуай тэднийг дагуулан хийж байгаа ажлаа танилцуулж явав . Олон дарга нар амаа хамхиж
нэгдлийн даргын үгийг битүүхэн хүлээх бололтой . Удаан дуугүй зогсоцгоолоо . Тэгж тэгж Баадайгийн аав хоолойгоо зассанаа
- Энэ чинь зөв зүйтэй ажил юм бишүү аан . Ус зөөж гүйгээд байхгүй . Крант нээмэгц халуун хүйтэн ус бэлэн . Муу ус нь байшингаа тойрч шалбааглаад үмхий самхай ханхлаад байхгүй . Тун зүгээр юм . Ядам чи хэрэгтэй төсвийг нь гарга . Хүн хүч нэмж өгье ингэж шийдэх үү гэтэл Найдалмаа дарга
- Миний ширээний шүүгээнүүдэд хүүхнүүдийн гомдол дүүрэн овоолоостой байна . Бүгд халуун устай холбоотой . Усанд орж гүйцээгүй байтал ус нь дуусчихдаг , тэгээд Базар гуайг дууддаг . Ямар Базар гуайн хажууд нүцгэн байлтай нь биш , хувцасаа өмсдөг . Савантай хэвээр хувцасладаг Базар гуайг усаа зөөж шатаар авиран хийх гэсээр байтал үс нь савантайгаа барилдаад хатчихдаг . Базар гуайг гармагц дахиад л хувцас хунараа тайлж усандаа ордог . Энэ элэрсэн баларсан үеийн ажиллагааг ингэж өөрчлөх цаг болсон . Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл
Үйлдвэрчний эвлэл энэ ажлыг бүрэн дүүрэн дэмжиж байна гэлээ . Дарга нар ч тэгсгээд тус тусын машиндаа суугаад явцгаалаа .
- Зааг . Том жижиг хоёр эр юу ч болсон анхныхаа давааг давлаа даа гээд Базар гуай уртаар санаа алдлаа .
- Би одоо мөддөө ирж чадахгүй байхаа даа .
- Зааг хаачих нь вэ арай таван тонны чийчаанаар Тамсагбулаг поехал гээч болох гэж байгаа юм биш биз дээ .
- Үгүй ээ . Ёлкны концертийн бэлтгэл өнөө оройноос эхэлж байгаа .
- Зааг . Тэр чинь үзэл суртлын том ажил даа . Төгөлдөр маань тэгээд яахав дуулах уу ?
- Дуулна , бас хөгжимдөнө .
- Гараад өгөх нь . Ямар хөгжим хөгжимдөхөв дээ ?
- Баянхуур .
- Их хүн . Би бас багадаа сумын уран сайханд гүйж мандолинаар Задгай цагаан , Хүмүүн төрөлхтөн энэ тэрийг цохиж сумынхаа хэдийн шавайг ханатал нь бүжиглүүлдэг байлаа гэснээ хүд хүд инээж
- Дориун цовоо явсан хэрэг шүү гэлээ .
Уран сайханчдыг орой долоон цагт улаан буланд цулар гэсэн зар хэдэн өдрийн өмнө тарсан боловч найм өнгөрчихөөд байхад Баасан багшийн цуглуулсан сургуулийн хүүхдүүдээс өөр хүн ирээгүй л байлаа . Улаан булангийн эрхлэгч Юра гуай үе үе дүрсхийн уурлаж
- Энэ ер нь ямар ганц миний ажил юм уу . Муусайн туучийнуудыг хэдий болтол хүлээх юм тарцгаа гээд л улаан булангаа цочтол хашгирна . Тэгснээ дорхноо буцаж
- За хоор жагсаад гучин минутын бэлтгэл хийгээд л тарцгаая гэнэ .
Тэгж байтал улаан булангийн үүд зөөлхөн онгойж хөөрхөн Хорлоо эгч зангидсан алчуурынхаа үзүүрийг имэрч оролдсоор өлмийгөө ширтэн зориг муутайхан орж ирээд Юра гуайн уурыг дахиад л шатаачихав .
- Пий . Бээцийсэн улаан туучийгийн зогсож байгааг . Чи ямар Австри Унгарын хатан хаан уу . Одоо хэд болж байна . Норовбанзад ч ингэж хүлээлгэдэггүй юм . Ер нь бол гавъяатаас дээш цолтныг гучин минут хүлээгээд “ ВСЁ “ . Урлагийн алтан тайзанд эргэж гаралтгүйгээр хөөж явуулах номтой . Би дуртайдаа , ардаа ажил амьдралгүйдээ ингээд зогсож байдаг гэж чи бодож байна уу . Одоо би чамаар яах юм зайл . Маргааш намын хороон даргаас зөвшөөрөл авчирч байж наашаа шагайгаарай гэж омогдтол хөөрхөн Хорлоо эгч буцаад гарах гэв . Юра гуайн дуу
дахиад л цангинаж
- Хаачих гээв чи . Энд зогс . Чиний дураар болдог юм уу гэснээ ухасхийн гүйж очоод гараас нь угзчин хоорын голд авчирч зогсоолоо . Хөөрхөн Хорлоо эгчийн араас уран сайханчид нэг хоёроороо цувсаар шөнийн арван цаг болоход бүх уран сайханчид цугларч гүйцэв . Оройжин дэвхэцсээр Юра гуайн уур ч дууссан бололтой .
- За ингээд маргаашнаас жигдэрнэ шүү . Та нарыг ажлаас чинь чөлөөлсөн бүх хүн ноймроо солино . Ойлгов уу . Шинэ жилийн концертыг цоо шинэр хий гэж намын хороо даалгасан . Энэ бол намын даалгавар . Номероо шинэчлээгүй хүн надтай биш намтай хүзүүрхэж байна гэдгээ ойлгоорой гэж мундагдсанаа
- Чамд ийм дуу таарна , чи энэ шүлгийг ингэж унш гэх мэтээр зааварлаж байтал арван хоёр цаг болж сумын гэрэл унтрах дохио өгмөгц дахиад л дэвхэрч
- Тэр цусаар урс . Юу ч амжсангүй . Маргааш ар гэрийнхээ ажил төрлийг бүгд эрт зохицуулж гурав гэхэд бүрэн бүрэлдэхүүнээр бэлэн байна шүү гэж анхааруулаад тараахад гэрэл ч сүүлчийн дохиогоо өгөөд унтарлаа .
Маргаашнаас нь Юра гуайгаас өөр хүн орж гаралгүй удсан улаан булан амь орлоо . Энд ч хуучир чийхарч тэнд ч ёочин ёнгинож шанз дон дон гэнэ . Юра гуайн онгод ч оржээ . Урт шингэн халимгаа сэгсгэсхийлгэн арагш шидлэн алгаа тас тас ташиж
- За найрал хөгжим хөөе хөгжмийнхөөн гараачээ хэмээн хээр талд тэмээ хариулж яваа хүн шиг цангинуулан хашгирна . Харин найрал хөгжмийнхөн нь тайзны хажуугийн өрөөнд шуугилдаж
- Таминь ээ толины урд байсан ёочингийн цохиур хэн нь авчихав аа гэлцэн эрэл сурал болж гүйлдэнэ .
Сумандаа дуучин гэж алдаршсан Лутаа хөөрхөн Хорлоо эгчийн сүвээ рүү долоовор хуруугаараа хатган дуу алдуулж Төгөлдөрийн дургуйг хүргэнэ . Төгөлдөр Лутаад ясны дургуй . Дуулах ч гэж баллана л даа . Адарсүрэн л гэсэн үг . Тавьтиргүй нь даанч муухай . Тэнд ч очиж хүний гэзэг дугтраад л , энд ч ирж эгч шигээ хүний мээм базаж орилуулаад л , тэр ч бүү хэл цаашаа хараад хувцасаа сольж байгаа хүнийг араас нь тэвэрчихээд хувцасыг нь солиулахгүй
- Хүүшээ гэж сандархаар нь
- Үнсвэл чинь тавина гэж хэлээд сөөнгөтөн хөхөрнө .
Тэр бүрийд нь Төгөлдөр
- Хн хөгшин юм байж гэж амандаа үглэнэ .
Ялангуяа хөөрхөн Хорлоо эгчийг байн байн дуу алдуулахаар нь чадалтайсан бол цохиод унагачих юмсан гэж бодно . Лутаа харин тайзны хажуугийн өрөөнд тэгж үймүүлж үймүүлчихээд тайзан дээр их л номхон дүртэй болж
Агаархан тэнгэр минь ариун тунгалаг байж
Аясын салхи хурын үүлсийг зөөлхөн үлээж байг хэмээн хүнгэнүүлэн дуулах нь атаархмаар . Лутаагийн ард хөөрхөн Хорлоо эгч тэргүүтэн баахан хүүхнүүд эгнэж зогсоод гараа алгаар нь нийлүүлэн урдаа донжтой авч дахилт бүр дээр нь
Аа аа аа аа
Ачтайхан ээжтэйгээ амар түвшин сууя гэж зүүн баруун тийш хагас эргэн ганхаж хоолой салган дуулцгаахад Юра гуай сууж байсан сандал дээрээсээ гозосхийн босож
- Болж байна болж байна одоо дахилтын номер . Лутаа чи ер нь элбэг гурав дахиулна шүү . Дан шинэ дуу бэлд гэж догдлон хашгирна . Лутаа ч хөөрч
- Би ганцаараа энэ концертийг чинь босгож байна . Илүү номер хийж чадахгүй гэж ихэрхэнэ .
- Чамайг гуйхгүй . Чи над биш намд ихэрхэж байгаагаа ойлгоорой . Нам чамайг байх ёстой газарт чинь авааччихаж чадах л байх шүү гэж сүрдүүлэхэд Лутаагийн ааш зөөлөрч
- За за цусаар урссан юм гээд үлдсэн хараалаа амандаа бувтнан хөшигний араар орно .
- Хөөе Хорлоо гар . Хорлоо чи дуулж байна уу гар гэж байна чамайг .
Хөөрхөн Хорлоо эгч урд өмнө дандаа дуулдаг
Жижигхэн хөөрхөн хараацай гэдэг дуугаа энэ удаа дахилтын номер болгон нөөцлөөд
Дааган цагаан хөлөг минь
Даанч хурдан хөлөг дөө гэж цангинуулдаг боллоо . Заримдаа үгээ мартчихаад том хэл гарган Юра гуайн уурыг шатаана .
- Чи ямар халууны нохой юу . Чиний наад гутлын ул шиг хэлээр чинь би яах юм . Далд хий гэж орилно . Хорлоо эгч цочоод дахиад л хэлээ гаргачихна . Юра гуай халаасаа ухаж
- Хн . Хутгатай ч болоосой угаар нь огтлоод нохойд шидэж өгөхсөн гэж хараана .
Тэгтэл нэг өдөр намын хорооны дарга жижигхэн биетэй хөөрхөн эгч дагуулж ирээд Юра гуай тэр гурав үзэгчдийн танхимын хамгийн арын суудалд удтал сууж ярилцаад намын дарга гараад явчихав . Нөгөө хөөрхөн эгч Юра гуайтай ярилцан тайз руу ойртож ирсэнээ
- За за болох байлгүй дээ . Одоо би хамт олон руугаа очиж болох уу гэж асуусанд Юра гуай багагүй тэвдэж байгаа бололтой хацар нь уласхийгээд
- Тэг тэг гэж ихэд уриалгахан толгой дохилоо .
Өнөө эгчийг тайзны хажуугийн өрөө рүү явахад Төгөлдөр араас нь дагалаа . Ёстой хөөрхөн эгч . Хөөрхөн Хорлоо эч дэргэд нь юү ч биш шиг санагдав . Араас нь дагаж явахад сумын эмэгтэйчүүдийн хэнээс ч үнэртдэггүй содон хурц тансаг үнэр хамрыг нь цоргин сэнгэнэнэ . Тайзны хажуугийн өрөөнд ормогц өөрийг нь сонжин таг чимээгүй болсон хүмүүсийг тойруулж харснаа
- Намайг Навчаа гэдэг . Сургуульд орос хэлний багшаар ирлээ . Харин өнөөдрийн хувьд гэвэл гээд хүмүүсийг дахин тойруулан харж
- Уран сайханч ... Та нартайгаа нийлээд дуулаад бүжиглээд байна даа гээд инээсэнд хүмүүсийн хүлээс алдуурч бүхний түрүүнд өнөө Лутаа ухасхийн давхиж очоод гарыг нь шүүрэн дугтарч
- Лутаа . Гуравдугаар бригадын ямаачин гэснээ гэхдээ одоохон чи миний жинхэнэ хэн болохыг үзнээ гэсэн давилуун харцаар нэвт шувт ширтлээ . Харин Төгөлдөрийн урам хугарлаа . Мөн ч хөөрхөн эгч юм . Даанч багш . Бас нэг Норжин багш нэмэгдэв ээ хөөрхий гэж бодоод урамгүй эргэлээ . Тэр өдрөөс эхлэн концертийн бэлтгэлийн дэг тэс өөр өнгө төрхтэй боллоо . Жаргалмаа Наран Цолмон гээд л сургуулийн охидууд орос дуу сурч байна гэлцэн нэг нэг цаас барьчихаад
- Антошка Антошка хэмээн үглэлдэх болж Навчаа багш Юра гуайтай зөвлөлдсөнөө Төгөлдөрөөр бас орос дуу дуулуулах болов . Тэгээд Төгөлдөрийн толгойг илээд
- Ийм хөөрхөн өөрөө хөгжимддөг хүүхэд орос дуу дуулбал илүү сонсголонтой гоё болно гэж ятгаад баянхуурынх нь даралт дээр зааж өгсөнийг сурах гэж улаан булангийн хамгийн алсын буланд нуугдасхийн сууж оролдсоор заасныг нь сурчээ . Навчаа багш баян хуурын маш олон даралт барилтуудыг мэддэг аж . Баасан багш толгой сэгсрэн
- Би насаараа энэ хөгжмийг барьсандаа . Ийм олон даралт барилт байдаг гэдгийг одоо л үзэж байна хэмээн гайхаж Төгөлдөртэй зэрэгцэн өнөө олон барилтуудыг сурах гэж оролдоно . Тэгсээр хоёул бүгдийг нь сурав . Хүмүүсийн урам ч ихэд сэргэв . Гагцхүү энэ шинэ өөрчлөлтүүдийг хүн бүр нууцлах хатуу даалгавартай тул ээждээ ч хэлж чадахгүй байгаа нь гачлантай санагдана . Навчаа багш дотуур байрны нэг өрөөнд суудаг болсон аж . Шөнө гэрэл унтарч уран сайхынчдыг тархад Төгөлдөр байрныхныг хүргэж өгдөг албатай болжээ . Яагаад ч юм Навчаа багш Төгөлдөрийг сугадаж охидууд тэдний хоёр талд зэрэгцэн хөтлөлцөн явцгаана .

Үргэлжлэл бий

- Аа чи яаж байнаа амьд хэл олзлохгүй гээ биз дээ .
- Дуугүй байхгүй бол буудчихна шүү муу урвагч .
- Би урвагч юм уу .
Төгөлдөр Төрөөгийн хоёр гарыг ард нь гаргаж хүлэхээр ноцолдож гарлаа . Төрөө шүдээ шажигнуулан зууж
-Муу Дамбийжаа чи намайг хэзээ ч олзлож чадахгүй эх орны цэрэг олзлогддоггүй юм хэмээн сийгүүлэх зуур хоёр гараа элгэн дороо хийж дарчихаад царайгаа чинэрүүлэн дороос нь сугарах гэж зүтгэлнэ . Төгөлдөр дийлэхээ болимогц
-Чи үхээ даан даан хэмээн угсруулан буудвал Төрөө толгойгоо гилжийлгэн нүдээ хялайн үхээд өгөв . Төгөлдөр түүнийг орхин цааш мөлхтөл араас нь Төрөө
-Төгөлдөр үхээ даан даан даан хэмээн хашгиран буудаж байрлалыг нь илчлээд хаях нь тэр.
-Аа чи үхсэн байж буудаад байхдаа яадаг юм .
-Би үхээгүй шархатсан юм чинь . Үхсэн ч чам шиг Дамбийжаад алуулахгүй .
-Би Дамбийжаа юм уу .
-Тэгвэл би урвагч юм уу
-Хуц чи урвагч мэдэв үү . Үхчихээд хүн рүү буудаад байхдаа яадаг юм .
-Яадаг юм . Шархадсан юм чинь . Одоо би ч үхсэн чи ч үхсэн .
-Гайгүй байлгүй .
Гэнэтхэн Батжаагийн дуу хажууд нь гарч
-Төгөлдөр үхээ даан даан даан , та хоёр хоёулаа үхсэн гэмэгц хажуу тийш холбирон мурилзтал мөлхсөөр бут харгана сүлжин далдарлаа . Төгөлдөр Төрөөд уур нь хүрэн хэвтэж байтал Төрөө өврөөсөө хоёр ааруул гаргаснаа нэгийг нь сарвайж
-Май хө үүнийг хүлх гэснээ нэгийг нь амандаа хийгээд тожигнуулж гарав . Төрөөгийн өгсөн ааруулыг мэрж суутал Төгөлдөрийн уур гарч харин ч инээд нь хүрээд
- Төрөө чи том болоод ямар мэргэжилтэй болох вэ гэж асуулаа .
- Жолооч болно . Шинэ гуч унаад сүнгэнүүлнэ дээ .
- Харин чи ?
- Би юу . Би хөгжимчин болноо . Баасан багш шиг баяанчин болно . Бүтэн сайн болгонд сумын танцан дээр хөгжимдөөд л ...
- Чи ч хөгжимчин болно доо бас дуучин ч болно . Аймагт очиж дуулаад л ... Айн . Сайхан тиймээ .
- Харин тийм . Дахиулаад л ...
- Хөөш чи дуучин болохоороо ямар авгай авах вэ ?
- Жаргалмааг .
- Харин чи жолооч болохоороо ...
- Жаргалмааг авна .
- Би авчихаад байхад чинь .
- Би чамаас алин түрүүний авчихсан .
- Гэхдээ би эхлээд авна гэж хэлээ биз дээ .
- Хэлэхээс чинь бүүр өмнө би авчихсан байсан юм чинь .
- Муу улаан бузарт минь чиний дураар болдог гэж санаа юу .
- Юү гэнэв муу бузарт чинь . Тэгвэл яс үзээд хэн дийлсэн нь авна .
- Чи гоншигонохгүй биз ?
Хоёул дэрхийн босоцгоож зай аван ноцолдох гэж байгаа буур шиг бие биеийн зүг хялайн хэдэн хором өрж зогссоноо ухасхийн бүсдэлцээд хүч чадлаа шавхан ноцолдов . Төрөөгийн нимгэн шар царай дорхноо улайж хөлс нь бурзайснаа удалгүй хамар хацрыг нь даган урсаж эхлэв . Төгөлдөрийн хөлс ч шанааг нь даган урслаа . Гэвч хэн хэнд нь ялагдах тухай бодол орсонгүй Жаргалмааг өөрийн болгохын төлөө хүч шавхан үзэлцэв . Эцэст нь Төгөлдөр дотуур хутган Төрөөгийн элгэн дээр дарж уналаа . Төрөөгийн шүд нь хяхатнаж унасандаа бухимдан нулимас нь цийлэлзлээ . Төгөлдөр бугуйгаараа Төрөөгийн хоолойг шахаж ялсан хүний бардам авир үзүүлэн
- Тэгнэ вий чи . Хүний авгайд сарвалзсан хүнийг яадгийг одоохон чамд үзүүлнээ хэмээн заналтай шивнээд түүндээ гэнэт их хүрч орж Төрөөг огцом эргүүлэн түрүүлэг нь харуулаад хоёр гарыг нь нуруутай нь шахан дангинатал хүлж , хоёр хөлийг нь өвдгөөр нь нугалан гартай нь холбон тумбарч орхиод хөлсөө шувтран өндийж давсан бөхийн ихэмсэг алхаагаар таадага таадага алхангаа тэрлэгэндээ наалдсан өвч шороог сэгсрэн унагаж холхон байх бутны ар руу шээчихээд ирэхэд Төрөө шүдээ тас зуун янцаглаж хэвтлээ .
- За ямар байна даа аан . Жаргалмаа ру дахиад сарвайгаад үзээрэй .
Төрөө амандах шороогоо “ Түй “ хэмээн нулимаснаа
- Ёстой горьдсоны чинь гарз байлгүй . Чи нэг удаа дийлээ л биз . Дараагийн удаа би буцаагаад л авчих юм чинь хэмээн янцаглалаа .
- Тэг . Тэг . Намайг яг ингэж хүлчихээд аваарай . Харах юм хуна .
Төгөлдөр Төрөөд хэзээ ч дийлдэхгүй гэдэгтээ үнэхээр итгэлтэй бардам байлаа . Төрөө ч үүнийг ойлгож байгаа бололтой хэсэг амьсгаадсанаа
- Ер нь тэгээд хэн ухаантай нь л авна шүү дээ . Би өөрөө тоогоо бодчихдог юм чинь авч л таараа гэх нь тэр . Төгөлдөр Төрөө рүү сэрхийн харав . Тэгээд дөтлөн ирж бөхийн хүлээгээ тайлаад
- За чи одоо Жаргалмаагийн талаар ярихгүй шүү . Наран Цолмон эд нарын нэгийг нь авна биз . Эзэнтэй юм руу сарвалзвал энэнээс дор юм болно шүү гэж хэлчихээд бушуухан холдлоо . Төрөө бадайрсан гараа тэнийлгэн хуруунуудаа нэг атган нэг тэнийлгэн зогссоноо тэрэгтэй түлээгээ чирэн гэр рүүгээ шууд явлаа . Нөхөд нь энэ явдалыг харжээ . Болдоо Батжаа хоёр байлдахаа больж нэг нэг бутны араас босч гүйлдсээр Төгөлдөр дээр ирж
- Төрөө яачихав аа та хоёр муудалцаа юу гэж зэрэг зэрэг шалгаалаа . Төгөлдөр хариу хэлсэнгүй тэрэгтэй түлээгээ чирэн яаравчлан явсаар Төрөөг гүйцэж
- Төрөө эвлэрье л дээ . Муудалцахаа болиё тэгэх үү гэж гуйв .
- Жаргалмааг өг . Тэгвэл эвлэрнэ .
- Гайгүй байлгүй . Чи өөрөө дийлсэн нь авна гэсэн биз дээ . Яасан ч өгөхгүй .
Тэгмэгц Төрөө яриа дууслаа гэсэн шиг жишүү харан алхаж гарав . Нөхөд нь тэр хоёрыг гүйцэж ирсэн ч хэн ч дуугарч зүрхэлсэнгүй . Чив чимээгүй хайрга шороо шажигнуулан явсаар сумын төвийн зах руу ормогц гэр гэрийн зүг таг дуугүй салан одоцгоолоо .
Хичээл тарлаа . Төгөлдөр Өрнөхийг даган дотуур байр руу явав . Төгөлдөрийн хувьд орой болохыг хүлээж байгаад харанхуй болмогц байр руу явдаг байсан бол Хайдавын хажууд наалдчихдаг Төрөөтэй муудалцсанаас хойш Өрнөхтэй илт саймшран хичээл тараад л хамт явж байдаг болжээ . Байр руугаа ормогц Өрнөх тасгийнхнаа
- Та нар гарцгаа , хоол болтол гадаа тогло хэмээн хөөж гаргаад
- За алий гээд алгаа тослоо . Төгөлдөр алган дээр нь арван тавтын хоёр мөнгө тавивал тэрлэгнийхээ хормойг сөхөн өмднийхөө халаас руу хийчихээд цүнхнээсээ номоо гарган ирж нэг цаасан дээр тоогоо бодож гарлаа . Өрнөхийн нэг хачирхмаар нь тоо бодож байсан ч ярьж байдаг сонин зантай аж . Энэ удаа ч ам хуурай байсангүй .

- Хн . Транспортиртой шугам аваад л бодчих юмыг ингэж явдаг чи ч мөнгөнд үнэн хайргүй хүн юм даа хэмээн үглэж байлаа .
- Юу уу . Траанспонтироо тэр чинь яадаг юм ?
- Үгүй ээ үгүй транспортир гэж байхад чинь .
- Тэр чинь хаана байдаг юм ?
- Хаа байдаг юм Дэлгүүрт л биз .
- Үнэтэй байлгүй .
- Юү шальдаг юм . Төгрөг хэдэн мөнгө л биз дээ .
Үгүй ер . Эртхэн мэдэхгүй яаваа . Муу шулаачид өдөр болгон гучин мөнгө өгч байхын оронд нэг удаа түүнийг худалдаж аваад л болох байсан байна шүү дээ . Муу мангар дүнхүү .
- Чи эртээрийнх шиг буруу хуулж балрав аа . Энэ дөрвийн тоо шүү . Би яарч байгаад эвгүй биччихлээ .
- Яалаа гэж дээ хө . Наадах чинь зүгээр л харагдаж байна шүү дээ . Энэ чинь харин юун “ Х “ үсэг вэ .
- Энэ чинь ИКС . Уржигдараас хойш энийг л үзээд байгаа биз дээ .
- Аа нээрэн тийм л дээ . Икс ...икс ...икс ... Төгөлдөр ийн үглэсээр цаасаа цүнхэлчихээд үүдэнд очсоноо гэнэт эргэн
- Нөгөө юмыг чинь юү гэлээ хэмээн лавлав .
- Юун нөгөө юм .
- Яагаав нөгөө шугамтай юм чинь , тоо боддог .
- Аа . Транспортир уу ?
- Нээрээ тийм л дээ .
Транспортир , транспортир , траанспортнийр , траанспонтийр ... Төгөлдөрийг дотуур байрнаас гарч ийн үглэсээр худалдаа бэлтгэл ангийн том хашааны зүүн талаар алхаж явтал нурууг нь нэг юм подхийтэл цохиход цочин дээр дээр дэвхрэн огло харайтал зүүн талд нь хэсэг хүүхэд хөхрөлдөж
- Төөгий наад бөмбөгөө нааш нь шид гэж хашгиралдлаа . Төгөлдөр бөмбөгийг нь шидэж өгчихөөд цааш алхангаа нөгөө цээжилж явсан юмаа хэлэх гэтэл байдаггүй . Тоорон ... Тууран ... Бишээ биш . Тийрэн ... бүр ч биш . Түйрэн ... хавсрага эхлэхээр бөөн түйрэн босох байх даа . Бишээ биш . Юун түйрэн бэ . Тааран ... тааран ... аа тийм . Тараанс ... тараанс ... Тэрээр дэлгүүрт орж худалдагч хөөрхөн Хорлоо эгчийг хараад бүр ангайчихав . Хорлоо эгч ангийн нярав Оюун хоёр юү ч юм яриад тас тас хөхрөлдөж байснаа Төгөлдөрийг хараад инээхээ больцгоолоо .
- Миний дүү юү авах нь вэ ?
Хорлоо эгчийн хацар дээр түрүүний инээдээс үлдсэн хоёр хонхорхой жуумалзаад л байх шиг санагдлаа .
- Нөгөө юу ... юу билээ ... Тэрийг авъя .
- Алийг гэнэ ий ?
- Нөгөө юуны юу ... Тоо боддог юм .
- Тоо боддог ий . Сампин уу ?
- Бишээ яагаав ... шугамтай .
- Логарифм уу ?
- Та сая юу гэсэн бэ ?
- Логарифм .
- Үгүй ээ биш . Тоо боддог шугамтай . Аа тийм таарансмаатар .
- Таарансмаатараа ... За байз тийм юм чинь юү байдаг билээ гэж Хорлоо эгч бодлогоширсноо
- Аа ойлголоо ойлголоо гэсээр цааш эргэн тал дугуй шугам шиг юм гаргаж ирээд энэ үү гэлээ .
- Биш ээ өөр .
- За байз өөр юү байх билээ . Транспортир биш юм бол ...
- Өө эгчээ энэ тараанспонтийр юм уу ?
- Транспортир гээч
- Тийм тийм .
- Мөн байлгүй яахав .
- Тэгвэл энийг чинь авъя .
- За за далан мөнгө .
- Далан мөнгө ий ?
- Тийм яав . Үнэтэй байна уу . Ээж нь юү хийж байна .
- Ээж ажлаа хийгээд л гэснээ цүнхээ ухаж гурван төгрөг авч өглөө . Төгөлдөр тэндээс гарч гэртээ орон ортлоо өөрийгөө зүхэж хараасаар явав . Дүнхүү хар туучий чинь далхан мөнгөний үнэтэй ийм сайхан юм хажууханд байсаар байтал өдөр болгон гучин мөнгө үрж байсан байгаа юм . Муу туучий ... туучий ... Ингээд чи туучийрч бай . Ингээд чи дүнхүүтэж бай . Тэр нэг гараараа нөгөө гараа , бас хормойгоо шууж байгаад гуяа , гараа өвөр рүүгээ шургуулан гэдсээ чанга чанга чимхэн хорсгож явсаар гэртээ ормогц ном дэвтэрээ аяганы өр дээрээ гаргаж тавиад нандин эдээ гарган хэсэг харж нямбайлан илж байснаа
- За 221 –р бодлогыг бодоодхоорой гэж тушаачихаад нүдээ анин хэсэг суугаад гэнэт нүдээ нээн харсанд шугам хөдөлсөн шинжгүй анх тавьсан янзаар байсанд сэтгэл нь ялимгүй түгшлээ . Гэвч , энэ чинь илбэтэй юм чинь дэвтэр дээр шууд бодогдохгүй ер юугаа хүлээж байхав дээ гэж сэтгээд дэвтрээ нээгээд үзлээ . Байдаггүй . Нэг бодчихсон тоог дахиж боддоггүй байх нь ээ . За яахав . Маргааш л чамаар бодуулая . Өнөөдөртөө амар амар . Бас ядардаг байлгүй дээ гэж хэлээд нандин шугамаа нуух газар олохгүй хэсэг гайхширч зогссоноо ээжийнхээ ээмэг бөгжөө хадгалдаг хар хайрцаг толины ард байдгийг санаж түүнд хийгээд санаа амарлаа .
Маргааш нь хичээл тараад Төгөлдөрийг шууд л цэцэрлэг рүү чиглэтэл Өрнөх нүдээ анивчин гайхаж зогссоноо араас нь дуудлаа .
- Хөөе чи надтай явахгүй юм уу ?
- Дураа дагаад дугуйгаа түрээд явахгүй юу . Би тэгж чамайг дагаж шогшдог чацга чинь биш мэдэв үү .
- Өө тийм үү . Хэлснээ идэж унгаснаа долоов доо . Уртын төвийн унжуу хамарт минь .
- Дуртайгаараа чи өөрөө долоохгүй юу . Дэрсэн усны муу дэндээхэй .
- Юу гэнээ нармайг чинь нээнэ дээ .
- Горьдвоо бас . Номоо авах гээд цүнх рүүгээ гараа шургуулангуутаа арваалжинд хатгуулаад яаж орилохыг чинь харин харна шүү . Өрнөх дэндэгнэн ийш тийш хулмаганан харснаа
- Төөгий битгий тэгээрэй . За . Би чиний тоог үнэ өртөггүйгээр зөндөө л олон удаа бодож өгч байсан биз дээ . Тийм биз дээ гэж шивнэлээ.
- Одоо тэгвэл өөрийнхөө тоог л бод мэдэв үү . Чамайг заяа нь гуйхгүй . Чи ганцаараа боддог нь юм уу .
Өрнөх гараа нэг савчихаад яваад өглөө . Төгөлдөр цэцэрлэгээр орж хамхум хооллочихоод гэр рүүгээ тэсгэлгүй яарлаа . Чухал нандин шугамаа нууц газраас нь гарган ирж аяганы өр дээр ээжийнхээ хээтэй ноосон алчуур дэлгэн дээр нь тухтайхан байрлуулаад
- За бодоод байгаарай . 225 , 226 , 227 , 228 , 230 –р бодлогуудыг бодоод өгөөрэй гэж гуйгаад нүдээ анин суулаа . Удаан ч суулаа .Одоо ч бодоод дууссан бий вий гэж санамагц нэг нүдээ сэмхэн нээж харвал шугам байрандаа дэвтрийн хуудас хоосон . Түгшиж эхлэв . Арай эвдэрхий юм биш байгаа даа гэж бодоод нягтлаж сайтар шалгалаа . Яах аргагүй шинэ юм . Тэгээд яагаад боддоггүй юм болоо . Аа мэдлээ . Төгөлдөр сандал дээрээсээ гулсан газарт өвдөглөн суугаад ээжийнхээ зарим орой хийдэг мөргөлийг бодон бодон
- Оройн дээд эрдэнийн шугам минь энүүхэн хэдэн тоог бодож ээж бид хоёрт ивээлээ хайрлаач “ Умаа хум умаа хум “ хэмээн сунан мөргөж тэр хэвээр хэсэг хэвтээд босож ирвэл залхуу шугам нэг ч тоо бодсонгүй . За баларлаа бурууг нь авчихаж . Ийн бодмогц шугамаа шүүрч дэлгүүр рүү харайлгалаа .
- Хорлоо эгчээ энэ чинь эвдэрхий юм байна .
- Аан .
Хорлоо эгч гайхаснаа шугамыг эргүүлж тойруулж баахан харж байснаа амандаа нэг юм хэлээд цааш нь шидчихээд дахиад нэгийг авч өглөө . Тэхдээ гадуураа гялгар ууттай аргагүй л цоо шинийг авч өгчээ . Тэгэлгүй дээ ийм л байх ёстой . Тэр шугамаар хүүхдүүд тоогоо бодуулж бодуулж гашилгачихаад буцаагаад өгчихсөн байна шүү дээ . Гэвч шинэ шугам ч тоо бодсонгүй . Төгөлдөр гуйж , мөргөж янз бүрээр үзээд зөрүүд шугамыг дийлсэнгүй . Арга нь барагдахын хамт загнаж бас үзлээ .
- Чи муу юү гэж их зан гаргаад байгаа юм . Энүүхэн хэдэн тоог бодчиход чамаас юу гарчих гээд байгаа юм . Чи ээж бид хоёрыг яагаад өрөвддөггүй юм . Би маргааш Өрнөхөд юү гэж хэлэх юм . Загнах тусам шугам зөрүүдлээд тоо бодож өгсөнгүй ээ . Одоо яанаа Өрнөх юү гэлээ . Унгаснаа долоов доо гэсэн . Үхсэн ч тэр мууг царайчлахгүй . Усны Базар гуайг эрдэмтэн гэж улс амьтан яриад байдаг . Яваад очвол тоог минь бодоод өгөхгүй л байхдаа . Гарч халуун ус руу харлаа . Халуун усны яндангаас ч хаалгаар нь ч уур утаа гарч байгаа харагдана . Базар гуай усанд ор чи наад саариа хар гээд загнавал яанаа гэсэн айдас ноёрхож буцаад л гэр рүүгээ орлоо . Гэвч яаж ч бодоод өөр арга үнэхээр алга аж . За яадаг юм . Базар гуай байтугай Норжин багш ч загнаад саарийг нь арилгаж дийлэхгүй байгаа юм чинь . Тоог минь л бодоод өгч байвал бусад юм ч яамай гэсэн бодол нь дийлж халуун ус руу алхлаа . Сумын төвийн хамгийн урд үзүүрт байх халуун ус хүртэл бас нилээн зайтай . Базар гуай тэнд амьдарч хажуугийнхаа мотортой худгаас ус авч том хүрэн атанд уртаа тэрэгтэй усны ган хөллөөд айлуудад ус түгээнэ . Томчууд түүний тухай эсэргүү болж энд цөлөгдсөн улаан эрдэмтэн , том дарга гэж өвөр зуураа шивэр авир ярилцана . Өдрийн цагаар түүнтэй нэг ч хүн уулздаггүй атлаа шөнө болохоор хүүхдүүдээрээ юүхэн хээхэн халуун ус руу зөөлгөнө . Төгөлдөр ч мундахгүй олон удаа ууттай гурил , элсэн чихэр , будаа , мах хүргэж өгч байсан билээ . Тэгж явахдаа нэг удаа сумын даргын хүү Баадайтай тааралдсан удаатай .
- Аав өвлийн идэш хийсэн дээр жаахан мах хүргээд өг гэсэн чинь арайхийж л авчирлаа . Худагт унаад үхсэн ат шиг хүнд улаан бузарт байж ёох гэж . Хүнд мэдэгдэж болохгүй гэсэн шүү . Чи битгий хүүхдэд яриарай гэж Баадай гуйж байсан билээ . Ийм л нэг нууц хүн рүү Төгөлдөр ёстой л аргагүйдэн очиж явлаа . Гэлдэрсээр цул хиншүү болсон халуун ус руу орж явчихлаа . Бөөн утаан дунд нэг хүн бөртөлзөх нь Базар гуай бололтой .
- Сайн байна уу та ?
Нөгөө хүн өндийж саравчлан харснаа
- Хэн байна даа ? гэлээ .
- Би цэцэрлэгийн тогооч Думаагийн хүүхэд байнаа .
- Аа заа . Ээж нь явуулав уу ? Хүү минь өдрөөр наашаа ирж болдоггүй юм шүү дээ . Ямар нэг хэрэг гараа юу ?
Төгөлдөр хэлэе үү байя уу гэж тээнэгэлзэн зогссоноо буцах газаргүйгээ гэнэт санаж
- Би тоогоо бодож чаддаггүй . Тэгээд танаар ... гэснээ бодуулах гэж ирлээ гэж хэлж даанч чадсангүй доош тонгойн урвайлаа . Базар гуай босч хаалгаа дэлгэн умгар өрөөн доторхи утаагаа гаргах зуур
- Ах нь хэдэн шийр хуйхлах санаатай ноцолдсон чинь гэрээ золтой түлчихсэнгүй гээд хөгжилтэйгээр инээсэнд Төгөлдөрийн санаа тавирч дагаж жуумалзлаа . Зуухыг нь тойроод хуйхалсан хуйхлаагүй шийрнүүд хөл тавих зайгүй хөглөрнө . Базар гуай тэднийгээ яая даа гэсэн шиг хэсэг харж зогссоноо угаагуур руугаа очиж гараа угаачихаад том паниаран хайрцагны ард өвдөглөн сууснаа
- За нааш ир . Хөгшин залуу хоёр хар хүн үзэлцээд байдаг хэргээ . Дийлэх дэлдийх эсэх нь одоохон мэдэгдэнээ гэснээ мөн л хүд хүд хөхөрлөө . Гэхдээ Өрнөх шиг шууд л бодоод унасангүй .
- Зааг энэ ийм учиртай эддээ хө гээд л тайлбарлаж гарав . Хоёр гурван цагийн дараа Төгөлдөр биеийг нь нэг л хачин үл үзэгдэх юм зуран жирвэлзэж байхыг мэдрэв . Толгой нь уужим болчихсон ч юм шиг . Гарынх нь үзүүрт харагдаад байх хир нь хичнээн удаа үсэрч цовхчоод авч чадахгүй байсан ямар нэг юмыг шүүрэн авч өвөртлөх шиг сэтгэл нь тавирч “ Үгүй ер иймхэн юм байсан юм уу “ гэж бодлоо . Мөнөөх гайхал “ Х “ гээчийн учрыг тайлсан төдийгүй ямар ч тооны хаана ч нуугдсан төвөггүй олж чаддаг болжээ . Явахын босгон дээр Базар гуайд нэг их тус хүргэмээр санагджээ .
- Базар гуай ...
- Зааг ... Юү гээв хүү минь .
- Би танд энэ шийрнүүдийг чинь хуйхлаж өгч байя тэгэх үү ?
- Өө юүхэв хүү минь төвөгийн нэмэр . Ах нь зав ихтэй өдөр өнгөрч өгдөггүй болохоор нь л ингэж суудаг юм . Хаврын тарчиг цагт байрны хүүхдүүдэд чанаж өгвөл биед нь хуралдсан чийг бамыг нь үргээхэд нэмэр болох болов уу гэж бодоод л цаг ашиглаж суугаа юм . Энэ хажуугийн хээрийн бойн дээр энэнээс их юм алга . Хүнээ дагаад шувуу нохой ч цамаан болоо юм байлгүй . Үүнийг тоож мэрдэг ч амьтан алга хэмээн сүүлийн үгээ өөртөө л зориулсан бололтой аяархан хэллээ .
- Би түлээнд явахдаа найзуудтайгаа хоёр гурван шуудайг ч хуйхлаад ирж чаднаа .
- Юүхэв ээ хүү минь . Харин тоогоо хамтарч бодмоор бол амьтан хүний сиймхийгээр хүрээд ирж байгаарай .
- За ахаа .
Төгөлдөр нэн ч урамтай харьж гэрийн даалгавараас цаашхи өчнөөн олон тоог бодоод хариутай нь тулгаж үзсэнд яг таарч байв . Тэгээд ч зогссонгүй Монгол хэл , унших бичгийнхээ даалгаварыг Базар гуайн зөвлөж зааснаар хийж сэтгэл нь ханаад хоолоо хийхээр гурилаа зуурлаа . Маргааш нь Норжин багшийн төдийгүй ангийнхных нь нүд орой дээрээ гарсан явдал боллоо . Төгөлдөр өгсөн тоог нь самбар дүүртэл эг маггүй бодов . Түүндээ сэтгэл нь ханасангүй
- Багшаа дахиад бодох уу гэсэнд Норжин багш нүдээ эргэлдүүлэн толгой сэгсэрч Төгөлдөр анх удаагаа журнал дээр том гэгчийн тав тавиуллаа . Хайдав исгэрэн шогширч
- Чи чинь улаан эрдэмтэн болж шүү дээ . Яаж чадав аа хэмээн араас нь шивэгнэнэ . Энэ өдөр Төгөлдөрийн хэмжээлшгүй ялалтын өдөр боллоо . Монгол хэл дээр дараа нь унших бичиг дээр гараа дээр гэгч гозолзуулж байгаад том том тав авав . Ангийн ажил эхэлхэд Норжин багш түүнийг анх удаа самбарын өмнө гаргасангүй . Гэвч тэр дотроо саариа ч арилгана , Жаргалмаад үхсэн хуурс ч үзүүлэхгүй хэмээн тангараглаж суулаа . Шөнө дөлөөр ээжийгээ сулхан хурхирч байхад Төгөлдөр сэм босож хувцаслаад сургууль руу гүйлээ . Манаач өвгөний хурхирах дуу булангийн ангиас тодхон сонсогдоно . Төгөлдөр өлмий дээрээ гэтэн мяраасаар багш нарын өрөө рүү орж гар чийдэн тусган эрсээр ангийнхаа журналыг олж дэлгэн анх удаа авсан дүнгүүдээ сэтгэл хангалуун харж гараар илж үзлээ . Жаргалмаа Тунгалаг Цолмон нарын нэрсийн ард ийм дүнгүүд салхидсан атнууд шиг хүснэгтэндээ багтаж ядан сэрийж байхад Төгөлдөрийн нэрийн ард шилэрсэн ингэ шиг өнчин тавын тоо бусдаасаа шонгийн мод шиг ялгарах нь онцгой ч ганцхан ширхэг байгаа нь л тиймхэн санагдана . Гэвч тав гэдэг дүн сайхан ажээ .
Ялангуяа уг тооны дээд хэсэг нь нисэж байгаа пуужин шиг дээшээ өлийгөөд л ... Тооны хичээл дээрх Жаргалмаагийн түнтгэр тавуудыг тоолж зургаад хүргээд минийх ч ийм болно гэж ам бардам шивнэлээ . Тэгээд хайр хүргэх тав гэсэн дүнгээ долоовор хурууны өндгөөр баахан илж сэтгэл ханаад журналаа байсан газарт нь хийж өлмий дээрээ гэтсээр сургуулиас гарлаа . Маргааш нь түлээнд явахдаа нөхөддөө хэдүүлээ Базар гуайнхаар дайраад гаръя гэсэнд тэд дургүйцсэнгүй . Тэд Базар гуайнхаас тал шуудай шийр тэргэндээ ачаад хөдөлцгөөлөө . Базар гуай араас нь гарч ирээд
- Зааг хүүхдүүд минь галаа сайн унтраадаг юм шүү . Түймэр дэгдвэл сүйд болох нь тэр гэж дахин дахин захилаа .
- Зүгээрээ та санаа зоволтгүй . Бид нар түлээнд явах болгондоо хээр гал түлж цайгаа халааж уугаад дулаацдаг юм . Дараа нь галаа шороогоор дарчихдаг хэмээн зэрэг зэрэг ухуулсанд Базар гуай толгой сэгсэрсээр үлдлээ . Оройн нар Хөхшөө уулын цаагуур орж байхад тэр хэд хуйхалсан шийрүүдээ Базар гуайд өгөөд гэр гэрийн зүг урам дүүрэн явцгаалаа .
Гэтэл гурав хоног үргэлжилсэн шороон шуурганы дараа түлээнд явахдаа Базар гуайнхаар дайраад шийрээ аваад явцгаая гэсэн Төгөлдөрийн саналыг Батжаа тас эсэргүүцэв .
- Би л лав тийшээ очихгүй . Та нар ч битгий оч . Аймгийн шоронд орно шүү . Аав ээж хоёр тэр хүнийг чинь улаан эсэргүү гэж байна лээ .
Хайдав нүд эргэлдүүлэн гайхаж
- Хөөш улаан эсэргүү гэдэг чинь яадаг юм гэж лавлалаа .
- Мэдэхгүй . Гэхдээ тэр хүн чинь Цэдэнбал даргыг буудах гэсэн гэнэлээ .
- Пөөх . Цэдэнбал даргыг үү дээ . Нялгадаагүй биз ?
- Үнэн . Аав тэгж байна лээ . Тэгээд шоронд орсон гэсэн .
- Хэн ?
- Яагаав энэ Базар гуай .
- Тэр чинь энд л халуун усны газарт л байдагш дээ .
- Манай энд ирэхээсээ өмнө тэгсэн гэсэн .
- Ёстой зоригтой хүн юмаа .
- Буугаа сайн нууж чадаагүй л юм байх даа .
- Гутлынхаа түрий рүү лавхан шургуулаад өмдөө сул тавьчихсан бол баригдахгүй дээ .
- Тааран толгойт минь тэгээд буугаа гаргахдаа яах юм өмднийхөө шуумагтай ноцолдох уу ?
- За тэр яах вэ явцгаая .
- Хэрэв Базар гуай Цэдэнбал даргыг буудчихсан бол яах болоо ?
- Тэгсэн бол манай Монгол хужаагийн боол болох байсан гэнэлээ .
- Нялгад .
- Үнэн . Аав тэгж хэлсэн юм .
- Тэгвэл ч үнэн аймаар урвагч байна шүү дээ .
- Харин тийм өмхий хужаагийн муу тагнуул байсан байгаа юм . Одоо Базар гуайг төрийн хурц нүд өдөр шөнөгүй харж байдаг , ил далд уулзаж учирч байгаа хүмүүсийг нэг л өдөр бүгдийг нь хужаагийн тагнуул гээд барина гэж байна лээ .
- Бид нар баригдах болов уу ?
- Та нар нэг удаа гэнэдсэн байна дахиж тийшээ очиж болохгүй бүгд баригдана шүү гэж аав хэлсэн .
- Аа яа яа яа . Дахиж л очихоо болих минь .
Төгөлдөрт нэг л эвгүй совин төрж нуруугаар нь хүйт оргиж явсанаа
- Аймгийн шорон хэцүү болов уу гэж сонирхлоо .
- Ямар ч сайн эр гурав хонов уу үгүй юү аав ээжээ дуудаад уйлдаг гэж байгаа юм даа .
Төрөө агзасхийн чичирснээ нэг л хачин сөөнгөтсөн хоолойгоор
- Газар доор харанхуй , хүйтэн , ус мөс хоёр барилдаад хөлдчихсөн бас тэгээд чөтгөр толгой тасдах гэж оролдоод унтуулдаггүй хонгил байдаг гэж Идэрцог ярьж байна лээ гэснээ нусаа татав .
- Идэрцог яадаг юм . Нэг муу хаяагаа хадардаг хулгайч л байхгүй юу . Хамгийн эхний энгийн өрөөнд л чацгатайгаа холилдоно . Аймгийн шоронгийн өрөөнүүд чинь цаашлах тусмаа чангардаг гэж байгаа юм чинь .
- Тэхдээ л тэр чинь сумын атмаан шүү дээ .
- Бид нарт л онгирч байхгүй юү дээ . Аймагт очоод захын хүүхдэд хамаг юмаа дээрэмдүүлчихээд орилоод сууж байсан гэхчивлээ . Манай ахын хүүхэд орилчихсон сууж байхад нь тааралдсан гэсэн гэнгүүт Батжаа хажуугийнхаа бут руу нулимлаа .
- Аймгийн атмаанууд ч зэвүүн юмнууд байдаг байх даа .
- Зөрөхийн зуурт л хутга шаачихдаг юм гэхчүүлээ .
- Ногоон толгойт гэж нэг атмаан гэхэд л гутлынхаа түрийд хоёрын хоёр балиус заавал авч явдаг гэж байгаа юм даа .
- Хөөх тийм үү . Хүнийг балиусаар сийчихээр юү үлдэх вэ дээ . Үнэн сайн эр юм аа . Олон л хүн алсан байх даа .
- Хутгыг хутган Борисоос ч мэргэн шиддэг гэхчүүлээ . Хорин алхам газраас балиус шидээд хүний зуусан тамхины ишийг тас авсан гэж байгаа юм даа .
- Нялгадаад л . Уруулыг нь хэрччихгүй гэж үү ?
- Яаж дээ . Тэд нар чинь тэгнэ л гэсэн бол тэрүүгээрээ шүү дээ . Милметрээр ч зөрүүлэхгүй .
- Пөөх тэд нарын дэргэд манай Идэрцог ёстой нусан жур .
- Харин тийм .
- Аймгийн шоронгийн хамгийн мухрын өрөөнд орж үзсэн сайн эр байдаг л байхдаа ?
- Тэр ногоон толгойт эд нар орж үзээ байлгүй . Манай аав нэг удаа шорон дотуур явж байгаад нилээн цаад талын нэг өрөөний шагайвраар харсан чинь цав цагаан толгойтой чөтгөр галзуурчихсан сууж байсан гэсэн .
- Чөтгөр яах дээрээ галзуурдаг юм ?
- Мэдэхгүй шоронгийн өрөөнөөс айгаад л галзуурдаг биз . Оройн дээд чөтгөрийн хаан та намайг эндээс гаргаад өгөөч дээ гээд уйлаад байсан гэсэн тэд нарыг ийн ярилцан явтал араас нь хүн шүгэлдэх нь мөнөөх цагаан толгойт чөтгөрийн дуу шиг сонсогдон цөм нам болж эргэн харцгаавал “ нусан жур “ Идэрцог хоёр найзын хамт дугуй унацгаачихсан сүр бараа дүүрэн ирж явлаа .
Үргэлжлэл бий

Нэгдүгээр ангийнхны хичээл таржээ. Тожийсон тожийсон юмнууд сургуулийн хаалгаар чихэлдэн гарч ирээд “Ура“ хашгиралдсанаа нэг нэгнээ хочлон шүлэглэж, цүнхээрээ салам нүдэлдэж байхыг Төгөлдөр цонхоор нүд буландуулан харж суулаа. Сумын заан Босоо Шагдар гуайн Борхүүг хэдэн хүүхэд тойроод зогсчихсон
Босоо Шагдарын боовон толгойт
Боорцогны хулгайч - еэвэн толгойт хэмээн цоллон хашгиралдаж Борхүүг цүнхээ далайн хөөхөд хөхрөлдөн тарж зугатаад гайгүй холдоцгоомогцоо буцаж нийлэлдэн зээглэж зогсоод
Босоо Шагдарын гэдгээ хоолой нийлүүлэн хашгирцгаана. Борхүү түнтийтлээ уурлаж цүнхээ далайн гүйж явтал цүнхнээс нь ном дэвтэр нь сугаран унаж салхинд хуудаснууд нь далбаганан хийсэхэд Төгөлдөрийн инээд өөрийн эрхгүй хүрч жуумалзлаа.
Ангид нь зэврүү орогнож хүүхдүүд гараа ханцуйдаа шургуулан ихэнхи нь багшийн үгнээс илүү гадаах чимээ шуугианд автан завсарлага хүлээн тэсгэл алдан байгаа нь илт аж. Дарга нарын байр гэгдэх эгнүүлэн барьсан олон гэрийн ардуур жижиг жижигхэн хуй салхи үе үе босч түйрэгнэсэн шар шороо эргэлдүүлэн сүр орон хуйсагнаснаа дорхноо намсхийн арилна. Тэртээ баруунтай Хөхшөө уул дүнхийж сургууль өчнөөн жил өвөлжин түлдэг хир нь ер дундлаж байгаагүй уул шиг их заг наагуур нь бүхнийг халхлан нүүгэлтэнэ. Тэр их заган уулаас цааш хээр тал эхлэж Хөхшөө уул хүртэл сунайн үргэлжлэх авай. Тэр хээр талд Төгөлдөрийн өнжөөд л явж түүдэг түлээ түлшээс авахуулаад мундахгүй олон юмс бий. Өнөөдөр түлээнд явна ирээд ханатлаа байлдаж тэвэг өшиглөнө дөө. Харин Хайдавын ухаа ягаан үстэй, тугалганых нь жин үсэндээ яг таарсан араараа дарахад хаашаа хамаагүй нисээд алга болчихгүй байран дээрээ буцаад л ирдэг тэвэгийг юугаар арилжиж авъя даа гурван төгрөгөөр ч зарахгүй л байх даа гэж бодож суутал нь
- За хичээл ингээд дууслаа. Одоо ангийн ажил гэсэн Норжин багшийн намуухан атлаа нэг л зуунги дуу сонсогдож Төгөлдөрийн нуруугаар жаран хөлт хүйт оргиулан арваганан гүйх шиг боллоо. Дотуур өмдөө өглөө солих нь сольсон л доо. Гэхдээ л ...
Норжин багш юуг ч юм үргэлжлүүлэн ярьж байвч чих нь хэсэг дүнгэнэн шуугиж байснаа тэмээ мал орилох ч шиг ямаа майлаад ч байх шиг ертөнцийн огт өөр чимээ шуугианд эзлэгдэн тэдгээр амьтад одоо Төгөлдөрийн чихээр дамжин дотогшоо ямар нэг юм руу зүтгэцгээх шиг эмх замбараагаа алдан түжигнэцгээж эхлэв . Гэхдээ тэрээр багшийнхаа амны хөдөлгөөнөөр хэсэг хүүхэд дуудаж байгааг тэдний тэргүүнд өөрийн нэр гарахыг ягхийтэл мэдрээд ширээгээ аажуухан түлхэж бослоо. Ангийн дарга Жаргалмаа самбарын өмнө гарчихсан
- Та нарыг хуу нэгжинэ дээ гэсэн зэвүүн ч юм шиг тавласан ч юм шиг харцаар тас шилбүүрдэн шилбэлзэнэ.
- Алий Төгөлдөр гараа дээш нь өргө гэж багшийн тушаах үед өнөө олон амьтад чихнээс нь чихэлдэн гараад аль нэг зүгт ум хумхгүй хулжин одох шиг болж Төгөлдөр аргагүйдэн гараа өргөлөө.
- Хүүхдүүдээ харцгаа хүний гар яг ингэж сайртаж хагараад хагархай нь ихэссээр байгаад тасарч унадаг юм. Багш ийн яриут цүнхээ чухалчлан уудлаж нөгөө зургаа гаргалаа . Өдөр болгон ангийн ажил дээр гаргуулж, буцаж эвхүүлсээр байгаад тэр зураг эвхээсээрээ тасрах шахжээ. Өтгөн бавгар сахалтай, тохойноосоо урагшхи хэсэг нь тасарч алга болсон хоёр гараа өргөөд уйлах гэж байгаа юм шиг нүүрээ үрчийлгэсэн тэр хүний зургийн дор Төгөлдөрийн огт мэдэхгүй том том үсэг / үсэг л байлгүй өөр юу л байв гэж / сэрийж байх нь сүртэй.
- Та нар энэ Төгөлдөр, Хайдав, Болд нар шиг гараа угаахгүй яваад байвал ийм л болно. Сайхан байна уу. Хоолоо хийж идэж чадахгүй, ер юү ч хийж чадахгүй ийм хүн болох гээгүй л юм бол гараа арчил. Амархан шүү дээ, түмпэнд ус хийгээд зуухан дээрээ тавьж бүлээсгэнэ. Дараа нь тэр усандаа гараа дүрээд гучин минут сууна. Тэгээд яах билээ .
- Намуу цэцэг савангаар савандаад ширүүвтэр даавуугаар үрж угаана .
- Зүйтэй дараа нь яахав?
- Тос түрхэж шингэтэл нь үрнэ.
Ангид хургасан зэврүүн хүйтнийг үргэж хаалганы доогуурх том зайгаар гадагш дайжтал хүүхдүүд нэгэн дуугаар ийнхүү нирхийлгэнэ.
- Зүйтэй хүүхдүүдээ харин энэ ажлыг өдөр болгон тогтмол хийх хэрэгтэй. Тэгвэл энэ хүн шиг болохгүй багш ийн хэлээд зургаа эвхээсээр нь нандигнан эвхэнгээ
- Жаргалмаа үзлэгээ эхэл гэмэгц цаадах нь Бямбаа хэмээн сүртэй дуудлаа. Бямбаа ч урвайсаар доошоо харан ганц нэг алхсаар Жаргалмаагийн өмнө очиж тонгойвол тэрээр түүний үсийг нарийхан бор хуруунуудаараа ярж сурамгай шаламгай нь нэт нэгжиж онгичсоноо эрлээ дор нь олж хоёр хуруугаар чимхэн багшийн ширээн дээрх шилэн дээр ихэмсгээр тавьлаа. Дулаан үүрнээсээ баригдаж хүйтэн шилэн дээр гэнэт тавигдсан нөгөө амьтан царцчихав уу гэлтэй хөдөлгөөнгүй тонтойно. Багш дахиад л ярьж эхлэв.
- За тэр. Та нар инээлдэх юм байхгүй бүгдэд чинь бий. Ер нь манай ангийн Жаргалмаа, Цолмон, Наран гураваас бусад нь үүнийг үржүүлж бие биедээ түгээж явдаг гэж ярингаа цүнхнээсээ томруулагч шилээ гаргаж хүүхдүүдийг нэг нэгээр нь дуудаж нөгөө амьтныг томруулж харуулав.
- Та нар тэр шүдийг нь хар. Ийм л муухай хурц шүдээр та нарыг хазаж өвчлүүлж байна. Энэ олон хөлийг нь та нар харж байна уу. Энэ муухай хөлөөрөө биен дээгүүр чинь зүгээр л гүйж явдаг гэж та нар бодож байна уу. Үгүй. Та нарыг маажиж, энэ арвайсан балиар хөлөө арьсанд чинь шигтгэж арьсыг чинь урж энэ амьтан явдаг. Тэмээнд шигдсэн хувалзыг та нар бишгүйдээ харсан. Энэ амьтны хөлд нь ч биенд нь ч хувалзны төрлийн микрооб гээч амьтан үй олноороо шигдээстэй явдаг. Тэр амьтан янз бүрийн өвчин тараадаг ойлгов уу.
- Ойлголоо.
- Юү ойлгов.
- Бөөс муухай.
- Зүйтэй . Одоо тэгвэл яахав?
- Бөөсөө арилгана.
- Зөв . Яавал бөөс арилах билээ?
- Усанд орвол.
- Зүйтэй, өөр?
- Саариа арилгана.
- Зүйтэй. Харин та нар энэ үгийг бүтэн жил тоть шиг давтлаа. Бөөс саарь арилаагүй л байна. Хэзээ арилгах юм бэ?
- Маргааш.
- Бишээ. Өнөөдөр. Халуун ус онгорхой байна. Өнөөдөр усанд орцгооно шүү. Ойлгоцгоов уу?
- Ойлголоо.
- За ангийн ажил дууслаа. Бямбаа наад бөөсөө гаргаж хая.
Бямбааг бөөсөө чимхэж аваад гарахтай уралдан хүүхдүүд дэрхийлээ. Сургуулийн хаалгаар гармагц бөөн хүүхэд Хайдавыг бараадан дагалаа. Төгөлдөр тэдний араас гүйх гэснээ гэнэт нэгийг санаж цааш харан инээлдэж яваа хэсэг охидын араас гүйж гүйцэж очмогц Жаргалмаагийн нуруун дундуур цүнхээрээ нэг сайн савчихаад эргэн зугатлаа. Зугатах зуур эргэж харвал Жаргалмаа нүүрээ даран сууж байх нь уйлж байх бололтой.
- Больж муу хогийг. Хүнээс дандаа бөөс олно шүү муу улаан бузарт чинь гэж Хайдав түүнийг сайшаан угтлаа.
- Чи өнөөдөр түлээнд явах уу?
- Явна. Харин чи?
- Явна.
- За тэгвэл түргэхэн цайлчихаад Батжаагийнхаар дайраад ирээрэй. Цаадахын чинь дугуйн хигээснүүд мултраад унасан гэнэ.
- За за.
Төгөлдөр тэднээс салж цэцэрлэг рүү яарлаа. Ээж нь хүүгийнхээ толгойг зөөлөн алгаар илж магнай дээр нь үнэрлээд
- Миний хүү ийшээ суу. Эрхлэгч харвал ээж хүү хоёр балрана гэсээр хаалганы ард нууцгайдуу тавьсан ширээнд суулгаад шөлтэй хоол буузаар дайлж араас нь хатсан яавлагтай компот аягаллаа. Төгөлдөр гэдсээ түнтийтэл идэж аваад ээжийнхээ өгсөн хэдэн чихрийг цүнхэлмэгц босож хэхрэн үүд рүү зүглэснээ
- Ижий би түлээнд явлаа гэв.
- Яахнав миний хүү хичээлээ хий. Овоолоотой түлээ байхад ...
- Аа ижий. Хайдав, Батжаа, Болдоо эд нар бүгд явж байхад чинь ...
- За тэгвэл өөрөө мэд. Эрхлэгч ороод ирнэ шүү миний хүү дэгд.
Төгөлдөр гэртээ ормогц баруун ор руугаа цүнхээ шидчихээд хувцасаа сольж бахиал гутал хөвөнтэй дээлээ өмсөж ээжийнхээ өгсөн хэдэн чихрийг цүнхнээсээ авч өмднийхөө халаас руу хийчихээд таваг дээрээс бөөн бөөн боорцог хурууныхаа салаануудаар сарвайтал атган өвөр рүүгээ хэдэнтээ хийж эрэгнэг дээрээс нэгтийн бидон шүүрч данхтай цайнаас хийж дүүргээд тагламагц тэврэн гарлаа. Илүү гэр рүүгээ тоос дэгдээн таварцаглаж унах нь халаг шурхийн ороод тэргээ түрэн гаргалаа. Төгөлдөрийн тэрэг сумандаа хамгийн хээнцэр, бас даацтай нь. Далан тавын гэгддэг унадаг дугуйны найман дугуйг хоёр хоёроор нь урт голд давхарлаж суулгаад нимгэн цагаан модоор дөрвөлжин тэвш хийж тэвшнийхээ хананд эрвээхэй, хэрэм, туулай зэрэг амьтны дүрсийг тосон будгаар цоолборлон чимсэн нь хаа холоос өнгө ялгаран харагдана. Энэ амьтдыг нагац ах Балдан нь цоолборлож өгсөн билээ. Балдан ах нь аймгийн урчуудын хороонд толгой цохидог зураач тул Төгөлдөрийн тэргийг чимэхдээ төдий л их хүч хөдөлмөр зарсангүй. Нэг л өглөө хийчихсэнсэн. Харин тэрэгнийхээ урд хэсэгт Төгөлдөр өөрөө бодон бодон хөрөөдөн хөрөөдөн цөөнгүй модон хайрцаг сүйтгэж баймааж нь давхар тасалгаа хийсэн билээ. Тэндээ түлш хийх шуудайнууд, тэднийгээ хүлж торгоох шидмэс дээс олс сэлтийг хийнэ. Бидонтой цайгаа дээрээс нь хийж гал асаах шүдэнз лаа байсандаа байна уу үгүй юү гэдгийг тэмтрэн шалгаж үзээд тэд нь байж л байсанд бяцхан санаа алдаж тайвшраад тэрэгнийхээ суран оосрын үзүүрийн томоо гогцоог цээжиндээ углан “Ишш чүү“ хэмээн шүдний завсраар сийгүүлэн зүтгэснээр явах бүрийд л сэтгэлийг нь хөдөлгөөд л байдаг түлш түүх аяндаа шуударвай. Тэрэг нь олон дугуйтай атал нэг л хөдөлчихвөл сумандаа хамгийн хөнгөн нь.Мөнөөх урт голд шаариг суулгаж байгаад дугуйгаа бэхэлсэн болохоор тэгдэг бизээ. Түүнийг ч мөн л Балдан ах нь хийж өгсөн билээ. Гэтэл бусад хүүхдүүдийн тэрэг тийм биш. Түлш нэмэгдэх тусам дугуй нь шороонд шигдэж тэрэг нь арагш цахдан эзнийгээ байдгаар нь бөхийлгөх бөлгөө. Зогсож амсхийгээд хөдлөх бүрийд Төгөлдөр бусдынхаа тэргийг түрж шуудруулж өгөөд өөрөө хамгийн сүүлд хөдөлнө. Тэхдээ нөхдөө зэгсэн хол явахыг нь хүлээж байгаад хөдөлнө дөө. Нэг л хөдөлчихвөл тэргэнийх нь найман дугуй жирэлзэж үе үе тэрэг нь эрчээрээ өнхрөн ирж бөгс рүү нь мөргөхөд цухал бяцхан хөдөлнө. Чамайг нэг тооромсогтой болгочих юмсан гэж амандаа гүвтнээд тэрэг рүүгээ хяламхийнэ. Ховрын ховор энэ дугуйнууд Төгөлдөрийн тэргэнд наймаараа хослон жирэлзэхийн зэрэгцээ илүү гэрт нь бараан дор цоо шинэ дөрвөн дугуй тэргэнд эргэх ээлжээ хүлээн тосны нэг л таатай үнэр ханхлуулан нууцгайдуу байж байгаа. Ийм дугуйны нэг муу тал нь ахиухан түлээ аччихаар яайжиганаад хигээснүүд нь мултраад унадаг. Тийм болохоор өдөр болгон хигээсээ шалгаж суларсан байвал чангалаж байх ёстой болдог. Ялимгүй залхуурвал уу тэрэггүй болох нь тэр. Гэхдээ л дугуйн талаар хамгийн санаа амар явдаг хүн гэвэл яах аргагүй Төгөлдөр юм. Ээж нь түнэр харанхуйгаар энэ амин чухал хэрэгтэй дугуйнуудыг хоёр нэгээр нь тэвэрч ирдэг билээ. Сандарч тэвдэн амьсгаадсаар гэртээ ормогц сая санаа бяцхан амарч
- Ёох Балданлхам минь. Улаан Банзрагч түлээний ард отож хэвтэх шиг оргиод зүрх уушиг амаар гаргачих шахлаа. Хөөрхий минь цэцэрлэгийн хэдэн хүүхдийн буян гэж залбирах сүүрс алдахын завсраар ёс шиг хэлнэ. Жаахан хатсан яавлаг, эсвэл тэр бүр олддоггүй баавгайтай чихэр өврөөсөө гаргахдаа ч юм уу, саван дээрээ Масло гэсэн бичигтэй амтлаг тос, хэд гурван талх, цагаан будаа ер юү ч үүрч ирсэн мөнөөх л “Хөөрхий минь цэцэрлэгийн хэдэн хүүхдийн буян дундрашгүй юм” гэдгээ үглэх бөлгөө ...
Батжаагийн илүү гэрийн гадаа Хайдав, Болдоо, гүрвэл Төрөө, янгир Мөнхөө доод ангийн бас бус хэдэн хүүхэд цуглачихаад Батжаагийн тэрэгний дугуйнуудыг салгачихсан хигээснүүдийг нь нэг нэгээр нь чангалан дор бүрдээ ажилд дарагдчихсан шуухитнацгааж байв. Батжаа илүү гэр рүүгээ орж гаран юуг ч юм эмхлэж цэгцлэн оролдож байснаа
- За та хэд наадхиа дуусгачихаад ороод ирээрэй гэмэгц гэртээ ороод таг боллоо. Цугларагсад ч төдөлгүй ажлаа дуусган Батжаагийнх руу орцгоолоо. Мань хүн хоймроо суугаад өмнөх том мөнгөн аягандаа мах боорцог дүүргэн хөшиглөөд уур савссан цай хийчихсэн ам нь түнтийгээд завгүй бумбаганаж байсан тул “Наашаа суугаад идэцгээ“ гэж байгаа бололтой нүдээ гялалзуулан толгойгоороо гэрийнхээ зүүн баруун тал өөд дохисноо өмнөх гадартай мах руугаа эрүүгээрээ дохилоо. Тэднийх гэж хөл гишгэх аргагүй цул хивс. Гоё гоё эрээн авдрууд дээр том том толинууд эгнүүлээд тавьчихсан нь улам ч сүр оруулж хүүхдүүд хулмаганан үүдэнд бөөгнөрлөө. Батжаа амаа бумбагануулан дахин дохисонд зоригтойгоороо гүрвэл Төрөө хоймроод зүтгэж Батжаагийн хажууд өвдөглөн суутал гутлынх нь хаанаас ч юм бөөн элс савирч өнөө нүд эрээлжлэм хивсэн дээр тэр дороо овойгоод ирэхийг хараад Төгөлдөр өөрийн эрхгүй жуумалзлаа. Төрөө түүнээ анзаарч байгаа ч янз алга том гадартай махнаас нэг шаант шүүрч эрээн булчингаас нь үмхүүт шувт татан зажилж гарлаа. Түүнийг хармагц Хайдав шүлсээ гудхийлгэснээ хоймроод зүтгэсэнд бусад нь дагалдлаа. Харин доод ангийн хэдийн зориг арай хүрсэнгүй өлөн нүд гялалзуулан тэр хэдийг атаархан ширтэж зогстол Хайдав ихэд өгөөмөр зан гарган
- Май та хэд энийг хуваагаад идчих гээд булцайсан том махтай дунд чөмөг богтос хоёр авч өнөө хэд рүү сарвайлаа. Төгөлдөрийн хувьд ээж дээрээ очоод энэ байтугай амттанаар дайлуулсан тул хоол сонирхсонгүй харин жаазтай зураг ширтэн сууж байтал үүд сэвхийх шиг болоход сэртхийн эргэж хартал Батжаагийн ээж Найдалмаа дарга ороод ирчихсэн өнөө хэд рүү том харснаа
- Өө миний хүүхдүүд цайлж байгаа юм уу гэсэнд нэг нэг яс бариад шүдээрээ мэрэнгээ наг наг инээлдэж байсан хэд таг болж хөшсөнөө гэнэт ухаан орсон аятай барьж байсан яснуудаа гадар руу чулуудчихаад дэрхийн босов.
- Яав хүүхдүүд минь идээч суугаад идэцгээ гэсэн авч өнөөдүүл
- Зүгээр зүгээр гэлцэн үүд рүү зүглэлээ. Батжаа нөхдийнхөө араас өндөлзөж аягандаа үлдсэн мах боорцгийг гараар этүүрдэн ам руугаа чихээд тэр чигээр босон харайтал Найдалмаа дарга
- Хүүе миний хүү тэгдэггүй юм. Сууж байгаад ид гэснээ хажуу тийш эргэн зүүн орон доороос том гадартай боорцог татан гаргаж үүдэнд бөөгнөрсөн бүх хүүхдэд гурав гурвыг өгч
- За хүүхдүүд минь түлээ сайн түүгээрэй. Хавар болж хавсрага тавиад ирэхээр түлээнд явах өдрүүд хомсдоно. Ээдээ хожуул сайн түүцгээдэг юм шүү. Шаваг бол ганц дүрсгээд л алга болчихно. Гэр дулаацуулахгүй Батжаадаа сайн тусладаг юм шүү гэснээ зүүн орныхоо шигэмнээс зузаан хөвөнтэй бээлий авч Батжаагийн гарт шургуулж өглөө . Батжаа гэрээс гармагц гүрвэл Төрөөгийн тэргэнд өөрийнхөө тэргийг холбож уяад
- За явцгаая гэмэгц түлээчдийн цуваа аян замдаа жигдэрлээ. Гүрвэл Төрөө тэрэг чирдэг урт дээснийхээ үзүүрийг бүснээсээ зангидчихаад хоёр тэрэг чирээгүй юм шиг хөнгөн шингэн годогононо. Төгөлдөр Найдалмаа даргын өгсөн боорцгийг гаргаж үзвэл түрүүн Батжаагийн өмнө байсан тавагтай боорцогноос шал өөр хар өнгөтэй гувчийсан тэгээд ч зогсохгүй хөх эрээн болтлоо цэврүүтчихсэн юм байхаар нь хажуу тийш сэмхэн шидчихээд нөхдөө гүйцэж очив. Батжаа нөгөө л номоо ярьж хүүхдүүд аль болох түүний хажууд явж ярьж байгааг нь сонсох хорхойгоор шахцалдана. Батжаагийн ярьж байгаа номын амт гэж яаваа. Норжин багш өдөр бүр л ангийн ажил дээр саарьтаж тасарч унасан гарын тухай ярьж, Жаргалмаагаар хэн нэгний дотуур хувцас үснээс бөөс эрүүлж байхын оронд ийм ном ярьж өгдөг болоосой гэж хүсмээр. Ээжийнх нь цэцэрлэг дээр өгдөг хоолны амт амтагдах ч шиг. Тэр ч бүү хэл тэр хоолны амт энэ номын амтны дэргэд юү ч биш юм шиг санагдах авай. Ихэд хол явцгааж багагүй цуцацгаасан тул нэгэн сайрын эрэг түшин сууцгаагаад Батжаагийн ярихыг үргэлжлүүлэн сонсов . Энэ номыг Батжаа магадгүй гуч дөчдөхөө ч ярьж байж мэднэ . Гэвч түүнийг сонсох тусам хамаг бие нь жирвэгнээд ч байх шиг үе үе үс нь өрвөсхийн босох ч шиг одоохон хэн нэгэн чухал хүн өөрийг нь сураглан ирэх гээд ч байгаа юм шиг эсвэл хажуугийн харганы цаана ямар нэгэн дайсан өөрийг нь отон байх ч шиг нэг л ер бусын болдог нь хачин.
- Тэгсэн чинь тэр хоёрыг яг хуримаа хийх гэж байхад нь баахан цэргүүд орж ирээд Эдмоныг нь баривчилж Иф гэдэг цайзын шоронд хорьчихдог юм гээд Батжаа чимээгүй боллоо. Хүүхдүүд түүнийг дууриан чив чимээгүй сууцгаатал
-Би л байсан бол бүгийг нь хутгалчихаад зугатчихна гэж гүрвэл Төрөө нүдээ дүрлэгнүүлэн ярьснаа даарсан аятай агзасхийлээ.
- Цааш нь яриачээ.
- Дараагийн явалтаар яръя. Харин одоо байлдацгаая. Би Төрөө Мөнхөө хоёрыг авлаа. Хайдав чи Төгөлдөр Болдоо хоёр дээр энэ тавын гуравыг нь ав. Өнөөдөр амьд хэл олзлохгүй шууд буудна шүү гэснээ өврөөсөө модоор зорж хийсэн нагаанаа гарган шагайж үзсэнээ ам руу нь үлээлээ. Хүүхдүүд хариу дуугарсангүй. Саяхны номын ертөнцөөс Хөхшөө уулынхаа бэлд ирж чадахгүй олзлогдчихсон аятай сүүрс алдан сууцгаатал Хайдав түрүүлж өндийн
- Юү ч болсон хүнсээ идэцгээе гэлээ. Тэд дундаа нэг шуудай дэлгээд гэр гэрээсээ авчирсан аяны хүнсээ гарган овоолов. Айл айлд хийгдсэн янз бүрийн хэлбэр зүстэй боорцогнуудын өнгө үзэмж муухантай нь манайх ч иймэрхүү л айлдаа гэх шиг нурмайхад нэгдүгээр гурилын тарган цагаан боорцогнууд биднийг юутай хольчихвоо гэх шиг өнгө ялгаран түнтийлдэнэ. Энэ дунд хэн нэгний илүү гэрээсээ дэлссэн борц Батжаагийн гэрээсээ гарахдаа шүүрсэн өөхтэй хавирганууд Төгөлдөрийн түлээнд явах болгондоо марталгүй авдаг молоко, Хайдавын ээжийн гарын ааруул ээзгий нийлээд шуудай дээр л овоолсон болохоос биш хээр хөдөө яваа хэний ч хараа булаамаар идээ болжээ. Тэр хэд дор нь гал үүсгэж түлээд сайрын эрэг дороос хөөндөө баригдсан данхигар хар тогоо гарган авчирсан сүүтэй болоод хар цайнуудаа нийлүүлэн буцалгалаа. Цай нь утаагаар сүлэгдсэн мэт цэгээн өнгөтэй ч амт сайхантай аж. Хайдав Төгөлдөрийн авчирсан боорцогноос хэдийг шүүрч тожигнуулан идэнгээ
- Төөгий танай ээж боовыг үнэн сайхан хийх юмаа. Идсэний дараа тагнайд тос наалдаад амт нь аманд байгаад л байх юм гэв. Гүрвэл Төрөө хажуугаас нь ярианд оролцож
- Зуурмагандаа л байгаа юм. Манай мээм бол зүгээр л ус халаагаад гурилаа зуураад хийчихдэг болохоор ингээд л дэвтрийн цаас шиг цагаан юм болчихдог юм. Гэхдээ цагаан тостой холиод халуун хар цайнд дэвтээхээр өөр болдог л доо гэлээ. Тэгтэл юүг ч юм бодмоглон боорцог мах хоёр холилдсон аягатай цайгаа харганы нарийхан мөчрөөр хутгаж суусан Болдоо гэнэт дуу орж
- Би хэрэв Эдмоны оронд байсан бол тэр хэдийг бүгдийг нь нам буудах байсан юм гэв.
- Хэнийг ?
- Яагаав тэр цэргүүдийг.
- Дүнхүү минь тэд чинь бас буутай байдаг юм байгаа биз дээ.
- Тэгсэн ч гэсэн.
Төрөө Болдоог хачирхан шогширч
- Хн. Энэнийг хараач. Дүлэгнэж дүлэгнэж нэг дуугарахаараа дандаа ингэж дүнхүүтнэ шүү. Харин би бол баригдах гэж байгаа юм шиг хэнэггүй царайлж байснаа гэнэт түрийнээсээ хутгаа сугалаж бүгдийг нь хутгалж хаячихаад цонхоор гараад зугатчихна.
- Хаашаа?
- Хаашаа ч яадаг юм. Уул руу дутаахгүй юу. Хөхшөө шиг нэг уулын агуйд очоод нуугдчихна.
- Чи ч мөн нуугдана даа . Маргааш нь өлсөөд ирэхээрээ айлын тооноор орох гэж гэр рүү нь авирч байгаад л баригдана.
- Хгн. Өлсөөд гэнэ шүү. Бажууна ухаад ч юм уу, бозлог ч болохноо алж чулуун дээр шарж идээд амьдардаг юм бишүү.
- Тэгвэл мээмийг чинь бариад авчихна шүү дээ. Тэгээд л тугийн цохио шиг уулан дээр гаргаад
- За хүүгээ хаана байгааг хэлэхгүй бол одоо ингээд түлхлээ гэхээр чи яах юм? Төрөөгийн нүдэнд нулимас мэлтэгнэж
- Тэд нар чинь намайг мээмийн хүүхэд гэж яаж мэдэх юм гэтэл
- Мэдэхгүй гэнэ шүү бид нар мэдээд байхад бүгд л мэднэ шүү дээ. Чи тэгээд мээмийгээ түлхүүлэх гэж үү. Аймаар өндөр хадан дээрээс миний хүү Төрөө даанч яав даа гэж хашгираад ниснэ дээ гэснээ Батжаа жингэнүүлэн инээлээ.
- Аа ийм муухай юм ярихаа байяа.
- Наадах чинь айгаад өмдөндөө чацга харвах гэж байна Ха ха ха.
- Айхаа, би юунаас ч айхгүй.
- За за оройтох нь эртхэн түлээгээ түүчихээд жаахан байлдая.
- Очоод заг дотор байлдая л даа.
- Яахийм хээр гоёш дээ.
- За тэгвэл түлээгээ түүцгээе.
Тэр хэд зүг зүг рүү тарж түлээгээ түүж эхэллээ. Төгөлдөрт нэг талдаа жижигхэн хүрзтэй, нөгөө талдаа нарийхан жоотуутай тэр нь хурц гэж жигтэйхэн авсаархан багаж байдаг бөгөөд орос цэргүүдээс ээж нь юугаар ч юм арилжиж авсан тэрхүү багажныхаа жоотуугаар хөрсөн доогуур нуугдсан харганы үндэс хожуул ухахад урамтай. Мөнөөх газар дор нуугдсан бахим хожуулыг илрүүлж хэд хэдэн удаа доргиож цохиод жоотуугаараа огцом хөшихөд ямар ч том үндэс тэсэлгүй суга үсрэн гарч ирнэ. Төгөлдөр удсан ч үгүй тэрэгнийхээ тэвшийг дүүргээд хоёр шуудайгаа хожуулаар дүүргэж тэрэгтэй түлээн дээрээ шуудайтайгаа тавьж дээс сураар дангинатал даруулж хүлээд тэргээ хөдөлгөж үзсэнээ санаа амарч Батжаа руу очин туслалцаж байтал зүг зүг рүү тарцгаасан нөхөд нь ч ажлаа дуусгацгааж түрүүхний хуваагдсаны дагуу хоёр тал болон байлдаанд орлоо. Батжаагийн тэргүүлсэн дайснууд баруун зүг нилээн хол очоод бут бутны ард байраа эзэлмэгц Батжаа малгайгаараа даллан дохио өгмөгц тулаан эхлэв. Төгөлдөрт зүүн жигүүрээ хамгаалах үүргийг дарга Хайдав өгчээ. Төгөлдөр даргын тушаалыг биелүүлэн зүүн талаа хамгаалан нэгэн жижгэвтэр жалга даган мурилзтал мөлхөж явтал гай газар дороос гэгчээр Хайдав дарга алагдчих нь тэр. Тээ нэг том бутнаас нөгөө бут руу байрлал сэлгэн бөгтийн гүйж явахад нь Батжаа хэдийдээ ч амжаад ирчихсэн яг хажуугаас нь
-Хайдав үхээ даан даан хэмээн тасхийлгэсэнд шороо манан хадаан дуулгавартай нь аргагүй нэвсгэдхийн унаад нам болов. Одоо бүх юм Төгөлдөрийн толгой дээр иржээ. Болдоо өөрийнхөө эцсийн хүнийг алуулан алуултал хаа нэг газар нуугддаг хүн. Түүнд найдалтгүй. Нэг л овжин арга сэдэхгүй бол ялагдах нь тодорхой болжээ. Бодож бодож дайсныг араас нь түүхээр шийдлээ. Тэгээд нэг том бутны ард өөрийгөө хэвтэж байна гэж эсрэг этгээдэд бодуулахын тулд мөнөөх бутанд малгайгаа өлгөчихөөд муриганан мөлхсөөр нэгэн гүн сайр руу орж түүнийг даган гүйлээ. Баруун урагш чиглэсэн мөнөөх сайрыг даган гүйсээр сайр ч дууссан тул сэмхэн гэтэн гарч иртэл яг урд талд нь доод ангийн хоёр дайснаа олоод харчих санаатай бололтой бутны араас өлийлдөн байтал чанх урагш нилээн зайтай газар Болдоогийн дуу гарч
- Мөнхөө үхээ даан даан гэмэгц өнөө хоёр дороо нам хярав. Яг тэр үед нь Төгөлдөр
- Та хоёр үхээ даан даан, даан даан хэмээн дөрөв буудтал өнөө хоёр айхтар цочсоноо дороо нам хэвтлээ. Төгөлдөр тэр хоёр руу мөлхөн очиж
- Та хоёр байлдаан дуустал наанаа хөдлөлгүй хэвтэнэ шүү гэж тушааж байтал тэртэй зүүнтэй Батжаагийн
- Базараа, Нанаа, Чука үхээ даан даан даан хэмээн баясгалантайгаар угсруулан буудах сонсогдов. Нэг дор сэрийлдэж байгаад алуулдаг нь юучив хэмээн Төгөлдөр дотроо уурсаад цааш мөлхөж явтал нэг том бутны ард Төрөө хэвтэж байх аж. Тэрээр бутыг яран орчин тойрноо ихэд хянуур ажиглана. Батжаа хаа ч явж мэдэх учир чимээ гарган илчлэгдэхгүйн тулд Төрөөг олзлохоор шийдэж бүсээ тайлаад гэнэт үсрэн дээрээс нь буучихлаа.
Үргэлжлэл бий . . .

Чи чинь араас дайрдаг хамхуул уу аан гэнгүүт Хадар ганцхан тийрч ухасхийгээд дээр нь гарч элгэн дээр нь тохойлдон амьсгааг нь давчдууллаа . Тэмүжин бачимдахдаа гарыг нь хазчихав .

-Өө муу эм Таяны зулбасага чинь ингээд чи хаз ингээд хаз хэмээн Хадар шүдэн завсраараа сийгүүлээд хоолойг нь шахлаа . Гар нь тэсэхийн эрхгүй шөрмөстэй ажээ . Тэмүжиний нүднээс нулимас нь сул асгарав .

-Чөрхтэй боол болж чөдөр ногтыг минь ойртуулж явах уу аан гэж Хадар амыг нь асуухад

-Чи өөрөө гэж хэлэх гэсэн боловч чадсангүй хоолой нь хий чихрав .

-Задарсан муу боолыг дээ гайгүй . Дуугарахгүй байна гэнээ аан гээд хоолойг нь бүр хүчтэй шахлаа . Тэмүжин хий л тийчлэв .

-Дахиад сарвайгаад үзээрэй Хадар ийн заналтай шивнээд дээрээс нь босож муу хазагчаас үтэр түргэн холдтугай гэх шиг шууд гараад явчихав . Тэмүжин доромжлуулсандаа хорсон хорсон сул асгарах нулимсаа ханцуйгаараа шудран тэрлэгээ нөмөрч байтал Бөртгөлжин орж ирлээ .

-Та чинь яачихав аа ? Хадарт зодуулав уу ? Ингэдэг муу золиг шүү . Бөртгөлжин энгэртээ толгойг нь наагаад “За битгий уйл . Тэр мууг хоёул дараа болгоод өгнөө “ гэж аргадлаа . Эхнэр авсан өдрөө ингэж доромжлуулсанаа хэрхэвч мартахгүй гэж Тэмүжин зүрхэндээ тангаргалахдаа энэ муу хээрийн бэлтгэлд явж л таараа тэр үед морин дээрээс нь бугуйлдаж талаар чирч давхиад омгийг нь дараад өгөх юм хуна гэж занасандаа хорсол нь бага зэрэг тайлагдав . Өдөржингөө гиүрлээ . Дэмий л богцтой юмсаа нэг гаргаж буцааж эмхлэж хийнэ . Хоёр дүүтэйгээ хичнээн зугаатай байдаг байсныгаа сая л ойлгож “Аав ээж хоёр намайг яах гэж яаран гэрлүүлж байгаа юм бол “ хэмээн гайхишран бодсоноо “Дайнд явна гэдэг амь дүйсэн хэрэг . Аав нь өнөөдөр гэр орноо оройлж яваа юм . Хэрвээ дайнаас эргэн ирж чадахгүй бол миний хүү аавыгаа залгаж гэр орноо оройлж явах болно шүү дээ . Анхандаа амаргүй ч байж мэдэх л юм . Гэвч хичээгээрэй . Ээж бага ээж хоёрт чинь дүү нарт чинь чиний нөмөр нөөлөг хэрэгтэй шүү “ гэж аавынх нь захиж хэлсэн нь бодогдоод үүсгэж өгсөн гэрийг нь тойруулан харж энэ гэрийн эзэн шүү дээ би гэсэн бахархал ч юм уу нэгэн бодол төрж хоолойгоо засна . Шар хэдгэнэ Тэмүжиний завилаж суугаа цагаан эсгийний захад даарсан бололтой бөөвийтэл чичирч суугаа харагдана . Бөртгөлжин орж ирэвч төдөлгүй эргээд л гараад явчихна . Харин үдээс хойш Бөртгөлжин завтай болж хоёул том нэхий ууттай шагай ширдэг дээгүүр цацлан асгаад бөгцөг няслаж суутал Сүнжгоо орж ирээд “Хатан ижий дуудлаа”гээд дагуулаад гарлаа . Бөртгөлжин орой болтол орж ирсэнгүй . Оройн хоолны дараа Бөртгөлжин ч Сүнжгоо ч завтай болцгоосон боловч нэгэнт харанхуй болжээ .

-Гурвуул бөгцөг няслая л даа гэж Тэмүжин тэр хоёрыг шалсан авч

-Орой болчихлоо . Өглөө эрт үнээ тугалын ажилтай гээд эвшээцгээлээ . Харин Тэмүжиний дотор “Эхнэр авна гэдэг ч дээ шал уйтгартай хэрэг байна “ гэсэн бодол бөхөх дөхсөн дэнгийн гэрэл шиг сүүмэлзэнэ . Тэгсгээд унтаж амрах болцгоож Сүнжгоо Бөртгөлжин хоёр Тэмүжиний дээл хувцасыг тайлах гэснээс болж нэг жаахан дажин үүслээ . Хоёрын хоёр эмэгтэй хүн гутал хувцасыг нь тайлах гэж уралдсан нь хувцаснаасаа зүгээр л сугараад ээжийнхээ өвөр рүү үсрээд орчихдог Тэмүжинд огт таалагдсангүй .

-Та чинь яагаад гар хөлөө хавчаад таг болчихвоо .

-Би өөрөө тайлна .

-Аа тиймүү . Сүнжгоо хөл дээр нь дараарай гэнгүүт Бөртгөлжин нүдээ гялтгануулан бүсийг нь тайлж авах гэж дайрлаа “Та хоёрт дийлдэхгүй дээ”гэж Тэмүжин шүдээ зуун бодоод хоёр гараа элгэн дороо хамхин дарж таг хэвтэв . Бөртгөлжний мартагдсан зан сэргэчихсэн бололтой хоржоонтой инээд алдсанаа “Энэ чинь үнэнхээсээ зөрүүдлэж байна . Сүнжгоо сайн дараарай” гэнгүүт тас хавчсан суганых нь завсраар гараа шургуулах гэж ноцолдлоо . Хэн хэн нь удтал нүүрээ чинэрүүлэн амьсгаадан ноцолдсондоо халууцаж эхлэв . Тэмүжин Сүнжгоог тийрч унагах гэж мэрийн тийчиллээ .

-Бөртгөлжин би хөлийг нь алдах нь ээ .

-Тэсээрэй би одоохон гэнгүүт Бөртгөлжин амьсгаадан ноцолдсоор гараа суган завсраар нь оруулангуут хуруунуудаа арвагануулан гижигдэж эхлэв . Тэмүжин инээд нь хүрэвч ер жишим ч үгүй байгаагаа мэдүүлэх гэж нүүрээ чинэрүүлэн сугаа улам хавчина . Гэвч удаан тэсэж чадсангүй . Түсхийтэл инээд алдаж түүнээ цайруулах гэхдээ

-Та нар хамгийн муухай арга хэрэглээд байхдаа яадаг юм гижигдэнэ гэдэг чинь ...ээээ... гэж ээрлээ . Эмсийн л арга шүү дээ гэж эмэгтэй хүмүүст хэлэлтэй нь биш дээ . Тэд ганц чаддаг аргаа хэрэглэсэн нь бууж өгөх шалтаг нь болов .

-За за бууж өгөе гээд дуулгавартай болж өнөө хоёр дээл гуталыг нь тайлж авахад орондоо орж тооно руу нүдээ гялтгануулан хэвтлээ . Тэртэй тэргүй гэрийг нь бүдэгхэн гэрэлтүүлж байсан дэн унтарч гэрийн зүүн талд Сүнжгоо Бөртгөлжин хоёр ямар нэгийг түргэн түргэн шивнэлдэнэ . Гэрт таг харанхуй болсон атал хоймрын ганцхан унин дээр сүүмгэр цэнхэр туяа цайвалзаж тэр туяан дотор шар хэдгэнэ гэдэргээ хараад далавчаараа арвагар хөлнүүдээ хуччихсан унтаж тэндээс азарганы хуухирах дуу сонсогдоно . Шивнэлдэх чимээ шар шур гэх чимээнээр солигдсоноо нам гүм болчихлоо . Тэмүжин хаашдаа Бөртгөлжинг хажуугаар нь унтах байх гэж бодоод хана руугаа шахан ирэхэд нь унтчихсан хүн болохоор шийдэн буруу харан худлаа хурхирахдаа өмднийхөө суран тэлүүрийг дахин чангаллаа . Гэвч хэн ч хөнжлийг нь сөхөн орж ирсэнгүй удахаар нь гайхан эргэж харав . Унин дээрх мөнөөх сүүмгэр гэрэл рүү нэг арвагар аалз мөлхөж явна .

-Хүн байна уу ?

-Та унтаагүй байгаа юм уу ?

-Аа Бөртгөлжин чи унтах болоогүй юм уу ?

-Би орондоо орчихсоон .

-Юу ? Сүнжгоо та хоёр цуг унтаж байгаа юм уу ?

-Сүнжгоо гэр рүүгээ явчихсан .

-Чи ... гэснээ хоолой нь аргаж уруулаа шилэмдэв .

-Та арай айгаагүй биз дээ ?

-Айна гэнэ шүү . Тэхдээ толгой дээрээс энэ нэг аалз унах гээд байх юм .

-Юу ? Аалзаа ?

-Тийм .

-За за хоёулаа цуг унтая .

Хоёрдугаар бөлөг .

Магнай дээр нь үнэрлэчихээд хөх талын хээл рүү зугадах адил хатируулан бүдэгрэх аавынхаа араас харж зогссон Тэмүжин

-Аав та айж яваарай , би ч айж сууя гэж амандаа шивнээд эргэлээ . Айл хүрээний эгэл жирийн амьдрал эргэн тойрон өрнөж сүү саалийн гэрүүдээс утаа суунаглан Сүнжгоо бүдүүн хүрэн булчинтай хөлийнхөө хурдаар үнээ тугалтай хөөцөлдөж Бөртгөлжин нэг ухаа үнээний бөөрөнд хацраа наачихсан сааж сууна . Тэмүжин тугал татая гэж бодоод үнээн зэл рүү очлоо .

-Та гэртээ сууж байхгүй дээ .

Тэмүжиний инээд өөрийн эрхгүй хүрэв .

-Чи намайг та та гээд л байх юм . Хоёр жилийн өмнө тэгдэггүй л байсан биз дээ .

-Эмэгтэй хүн болгон л өрхийн тэргүүнээ “Та “ гэдэг биз дээ . Тэгээд ч таныг мөдхөн хээрийн бэлтгэлд явна гэж аав хэлж байна лээ .

-Нээрэн үү . Надад жинхэнэ эр цэргийн зэр зэвсэг олгох байх даа .

-Тэгэх байлгүй дээ . Харин хээрийн бэлтгэлд явахдаа намайг санаж яваарай .

-Ха . Санах гэнэ шүү . Арай өнөөдөр явах юм биш байгаа . Би ерөөсөө ганзгалаа ачаагаа янзлая .

Тэмүжинийг гэр өөдөө яарангуй явахыг нь харж суусан Бөртгөлжин яагаад ч юм санаа алдан үнээнийхээ бөөр рүү нүүрээ улам шигтгэв . Харин хээр гарч жинхэнэ эр цэргийн аяны байдлаар хуарагнан цэргийн сургууль хийнэ гэхээс Тэмүжиний хөл хөнгөрч сүр ихт Мухлай ноёнд өөрийн сурсан мэдсэнээ үзүүлэн сургуульд цугласан олон дэрчгэр хүүхдүүдийг морины хэнхэдгээр хэмх хамх дайруулан бүгдийнх нь тэргүүлэгч болон тодорч хээрийн асрын голд хөмсөг зангидан суухсан гэх хүсэлдээ шатан ноёны “Мориндоо” гэх дууг сонсолгүй хоцорч алдаа гаргах вий хэмээн чих тавин суулаа . Ер тийм чимээ гарсангүйд “Арай гэнэтхэн мордоод явцгаачихсан юм биш байгаа” гэсэн хар төрж үе үе гүйн гарч харахад уяан дээрх морьд өглөө байсан хэвээр толгой хаялан ялаархацгаана . Хоёр богцоо жин тан бэлдээд баруун хаяанд босгоод тавьчихсан нь “Явцгаая” гэх шиг сүртэй харагдан босож суулган холхиулна . Нэг мэдэхэд бага үдийн сааль сүүний ажлаа дуусгаад Бөртгөлжин гэртээ орж ирлээ .

-Та чинь яаж байнаа .

-Яав ?

-Зарц боол шиг үүдэндээ жомбойтол суугаад

-Аа . Ноён гэнэтхэн яваад өгч магадгүй гээд л харж байна .

Бөртгөлжин тэсэлгүй инээд алдав .

-Өнөөдөр явахгүй ээ . Маргааш ч явахгүй . Аажимдаа л явах байх . Тэмүжиний урам сулдгасхийн хугарч дэмий л хоймроо очиж суулаа . Шар хэдгэнэ нэг жижигхэн хар ялаа барьчих санаатай бололтой ноололдон дээр дороо орж байснаа мөнөөх жижигхэн хар ялаа шар хэдгэний дээр гарч хүнээр бол хөлөөрөө дэвслэж байгаа аятай олон хөлөө солбин аяглаж далавчаа чичигнүүлэн дэвснээ нисээд явчихлаа . Шар хэдгэнэ ширдэгний шороо тоостой зууралдан нэг л хачин ноолорсон саарал юм болчихсон далавчиндаа наалдсан тоос шороог сэгсэрсээр үлдэв . Тэмүжин “Хн лойчихсон амьтан . Тийм атигар амьтанд ялагдаад байхдаа яадаг юм . Чи чинь том загас туулай зуугаад л ихэмсэглээд байдаггүй билүү . Бүтэлгүй гэдэг нь “ хэмээн дэмий л амандаа үглэн хялалзаж суулаа . Их үдэд Бөртгөлжин Сүнжгоог дагуулсаар орж ирэв . Сүнжгоо цар дээр идээ тавин барьжээ . Тэмүжин ч өлссөнөө гэнэт мэдэн томоотой царайлан хормойгоо хумилаа . Тэд чимээгүйхэн хооллов . Аяганд нь хийсэн ээдэм , гашуувтар амттай боз халуун аарц уугаад хөлс нь чийхарав .

-Та ааруул идэх үү ?

-Тэгье . Нойтон ааруулын исгэлэн амтанд автан араанд суларсан шүлсээ залгин суухдаа “Эр цэрэг болж төрөөд ингэж ч суух гэж дээ “ хэмээн харуусан бодоод сөхөөстэй үүдээр алсыг ширтлээ . Сүнжгоо мөнөөх л янзаар бүдүүн бор шилбээ нугалан өвдөглөн сууж байгаад гарлаа .

-Сүнжгоо ч бүдүүн хүүхэн байна шүү дээ . Хэдтэй юм .

-Өнөө жил арван долоо хүрч байгаа юм .

-Хүнтэй суудаггүй хүн үү?

-Суусан л даа .

-Аа . Тийм байлгүй дээ . Хүрээнд миний үеийн ... гээд Тэмүжин гацлаа . Хүүхэд гэж хэлж чадсангүй . Гэтэл хар хүн гэж хэлэх гэхээр бас л болдоггүй ээрснээ хүн бий юү гэж сонирхлоо .

-Байгаа байгаа .

-Биеийн чилээ гаргачихмаар юм байвал жаал ноолох юмсан . Суусаар хамаг булчин хөшчихлөө .

Яагаад ч юм хуучин Бөртгөлжингөөс юү ч үлдсэнгүй шиг санагдана . Нэг л ноомой дорой хүн болчихжээ . Элэг барингуй байвал үгэнд овоо ороод байх шинжтэй .

-Чи нэг хүн дуудаадах нь уу даа аан ?

-Тэгье ээ тэгье .

Гэтэл дэрчгэр чих нь үсэндээ ч хучигдаагүй хорчгор шар хүүхэд үүдээр цухуйснаа

-Намайг дуудсан уу ? гэв .

-Хэн ?

-Бөртгөлжин л ...

-Аа ороод ир . Чамайг хэн гэдэг вэ ?

-Хадар .

-Хөөх .

-Яав ?

-Атийчихаад юүн ч айхтар нэртэй юм . Барилдаж чадах уу ?

Өнөө хүүхэд доогтой мушийснаа

-Харин чи ? гэж сөргүүлэн асуусанд Тэмүжиний уур дүрсхийн хүрч хормойгоо шуусанд өнөө хүү ч дууриав . Шууд золгуут тонгорсонд дэрчгэр Хадар хад шиг хөдөлсөнгүйд баахан гайхаад мөрнийхөө барьцыг чангалаж байгаад хавирчихсан чинь Хадар чухам ямар хариу мэх хийснийг мэдэж амжилгүй нуруугаараа ширдэг дээгүүр өнхрөв . Тэмүжиний шар хөдлөж

тортой шувуу модны мөчирт найгангаа хажуугаараа нисэлдэх том жижиг шувуудын зүг гайхан харж толгой сэгсрэн
-Бэлэн хоолгүй амьтас хэцүүеэ утга учиргүй нисэлдээд л нисэлдээд л ...

Тууж /эхлэл-1/
Ням гаригийн өглөө байлаа . Ёстой навс унтана даа гэж аль даваа гаригаас хойш л мөрөөдөж явсан минь талаар болж арвын б-ийн Чагнаа транзисторынхоо дууг нилээн чанга дээр нь тавьчихаад өрөө өрөө дамжин
-За хүсэлтийн хариугаа сонсоцгооё .Үүдэнд гарцгаана уу гэж дахин дахин орж ирээд нойр хулжаачихав . Дэрээр шидэнгүүт транзистороо өмнөө бамбай болгон барьж дууг нь улам чангална .
Ёо ёо босохоос л биш дээ . Хүсэлтийн хариу сонсох ч уул нь зүгээр л дээ . Тэр дундаа Чагнаатай сонсох бүр ч зугаатай . Намайг хувцаслаад үүдний том танхим руу гарахад танхим алин цагийн дүүрч хүсэлтийн хариугийн танил хөгжим радиогоор эгшиглэн Чагнаа хоймрын буйдан дээр транзистороо тэвэрчихсэн яравгардуу ихэмсэг сууж байна . Би шууд л хажууд нь очиж хүүхдүүдийг зайчлан суулаа .
-Өнөөдөр хэн хөтлөх болоо ?
-Хэн ээлжтэй нь л хөтлөнө дөө . Миний тооцоогоор бол Жанцан , Батсүрэн хоёр л бий вий .
-Жанцан гэдэг чинь ямар нь билээ ?
-Яагаав . Нөгөө шахмал хоолойт . Авч өгдөг эрдээ .Үгнийх нь цэцэн цэлмэгийг яанаа . За эхэллээ шүү ... Чишш .
Хүсэлтийн хариу ч ном ёсоороо эхлэж Зангад , Оросоо , Адарсүрэн , Банзрагч , Хоролсүрэн гээд л энэ нэвтрүүлгээр байнга л дуулж байдаг хэдэн дуучин ээлжлээд л дуулж гарлаа . Энд тэндхийн хүмүүсийн хүсэлтийг биелүүлэвч манай Чагнаагийн нэр л гардаггүй .
-Чамайг ч энэ удаа орхисондогоо цаадуул чинь ?
-Өө эд яахав . Бүүр сурчихсан юм . Чагнаа яах вэ ? Архаг хүнийг арханаар болъё гээд л хойш нь тавиад байхгүй юү ... Тэр тэр тэр ... За тээр ... гээд манай хүн бүр ч ихэмсэглэн хойш гэдийв .
-Одоо ... аймгийн төвийн арван жилийн дунд сургуулийн арвын Б ангийн сурагч идэвхтэн бичигч Чагнаагийн хүсэлтийг биелүүлэе . Радиогийн ах эгч нарынхаа амрыг эрье гэж захидлаа эхэлсэн Чагнаа маань бидэнд ажлын амжилт хүсээд ... суманд суугч аав ээждээ дуучин Адарсүрэнгийн дуулсан Амартүвшин дуугаар мэндчилгээ дэвшүүлжээ . Халуун дотно үгтэй захидал байнга ирүүлдэг Чагнаадаа сурлагын амжилт хүсье . Хойшид ч хүсэлтийн хариудаа идэвхтэй бичиж байгаарай .
Манай Чагнаагийн царай ялан дийлэгчийн ихэмсэг төрхтэй болж хацар нь минчийж улайн машид чухал царайлан сууснаа Адарсүрэнг дуулж эхлэнгүүт
-Засчихжээ . Хуга өөрчилчхөж гэж байна .
-Юуг тэр вэ ?
-Миний захидлыг ... Эрхэм дотно анд нөхөд та бүгдийн амрыг эрье гэж эхэлсэн юм байхгүй юү . Тэгсэн чинь ах эгч энээ тэрээ болгоод хаячихаж . Энэ Батсүрэн ер нь их том толгойтой . Танилаараа түрий бариад дандаа ингэдэг юм . Гэхдээ яах вэ . Яахав .
-Чи ер нь эд нарыг яаж ингэж таниад байнаа . Дараа нь нэрийг нь хэлэхэд яг л чиний нэрэлсэн хүмүүс байх юм ?
-Үгүй одоо яахав дээ . Харилцсаар байгаад л танил болчихгүй юу . Энэ юү ч биш ...
За даа мань эрийн нөгөө зан хөдөллөө гэж бодоод би бослоо . Чагнаагийн нөгөө зан хэцүү . Орныхоо ард хадсан Батсүрэн гэдэг нэвтрүүлэгчийн зургийг өөртөө захиагаар ирүүлсэн энэ тэр гээд хэтэрхий барим тавим авч өгдөг юм . Зургийнх нь ард “Энхрий Чагнаадаа эгч Батсүрэнгээс” гээд илэрхий элемент үсгээр биччихсэн байхыг нь яана . Радиогийн нэвтрүүлэгч хүн л тав зургадугаар ангийн охин шиг элементээр бичиж суух уу даа .
Намайг тасаг руугаа ортол тасгийнхан маань нэг орон дээр шавчихсан харагдав . Сонирхоод хүрч очвол нэг жаахан хүү гэрэвшсэн янзтай тойрон шавсан олон хүүхдийг нүд эргэлдүүлэн харж , жижигхэн цагаан гараараа орны толгой тас атгачихсан суув .
-За энэ чинь юүн хүүхэд вэ?
-Тасгийн даргаа сая байрын хүмүүжүүлэгч дагуулж ирсэн юм . Энэ орны хүүхэд гэнээ ...
-Чамайг хэн гэдэг вэ ?
-Наранбаатар
-Хэддүгээр анги вэ?
-Гуравдугаар анги . Ахаа та миний гоё юмнуудыг үзэх үү ?
Тугал ботгоны нүд шиг дэрэвгэр урт сормуустай алаг нүд эргэлдүүлсэн тэр хүү их л сонин содон санагдаад
-За чи гоё юмнуудаа аваад намайг дагаад яв гэж хэлээд өөрийн суудаг жижиг тасаг руугаа эргэлээ .
Арван жил амьдарч хоёрдох гэр минь болсон манай байр бас нилээн өвөрмөц . Тасаг болгон хоёр өрөөнөөс бүрдэнэ . Том тасалгаанд нь хорин таваас гучин хүүхэд ороо жирийлгэн амьдарч , харин жижиг тасалгаанд нь ахлах ангийн голдуу дөрвөн хүүхэд сууна . Тэр дөрвийн нэг нь мэдээж тасгийн дарга . Тэр нь би л дээ .
Дэрэвгэр сормуустай хүүгийн тэвэрсэн ганган хайрцаг миний шохоорхолыг гойд татлаа . Амьралдаа би ийм гоё хайрцаг үзсэнгүй .
-Энэ хайрцагийг хэн чамд өгсөн юм ?
-Аав .
-Аав чинь хаана байдаг юм ?
-Манай аав ээж хоёр бурхан руу явчихсан . Эхлээд вагоноор яваад , дараа нь онгоцонд суугаад нисчихсэн . Ахаа Аниа бид хоёр ч гэсэн хотоос онгоцонд суугаад ирсэнш дээ . Гоё том цагаан онгоц . Үүү үүүү үүүү гээд л ...
Түүний гараараа нисэж яваа онгоцыг дүрслэн ярьж байхыг хараад хоолой дээр минь юм тээглэн сэрвэгнэж нүдэнд тоос орчих шиг болуут нүдээ нухаад
-Ах нь чиний гоё юмнуудыг үзвэл болох уу? гэж асуулаа .
-Тэг тэг .
Хайрцагны тагийг нээтэл аав нь охиноо өвөр дээрээ хагас суулган , ээж нь буржгар үстэй хүүгээ алдчих вий гэсэн шиг тас тэвэрсэн нэгэн гэр бүлийн өнгөт зураг гарч ирэв . Би аравдугаар ангид орон ортлоо ийм тод өнгөтэй зураг огт үзээгүй байсан юм . Ээж нь яг Наранбаатарын нүд шиг дэрэвгэр сормуустай давхраатай алаг нүдтэй аж . Юутай залуухан аав ээж хоёр вэ . Зургийн доод өнцөгт Прага 1975 он гэсэн латин бичиг дурайж байлаа .
Зурагны дороос баахан бөөрөнхий төмөр гарч ирэв . Зарим нь мөн л тод өнгийн зурагтай аж .
-Энэ чинь одоо юү вэ ?
-Бөглөө . Энийг арван хоёр градус гэдэг юм . Энэ бол гурван модот . Харин энэ цагаан баавгайт . Манай ангид ганцхан надад байдаг байсанш дээ .
-Энүүгээр чинь яадаг юм ?
-Эй та мэддэггүй юм уу . Ингэж тоглодог юм гээд алган дээрээ өнөө бөглөөнөөсөө хэсгийг тавиад дээш нь шидэн гараа эргүүлсэнд гарынх нь ард гурав дөрөвхөн нь тогтож бусад нь шалан дээр сархийн унаад зүг бүр рүү далбиганан өнхрөв .
-Би тоглож чаддаггүй л дээ . Зүгээр л цуглуулдаг юм гээд Наранбаатар шалаар нэг тарсан бөглөөнүүдээ мөлхөн түүж гарав .
За тэгээд хэсэг задгай мөнгө , бас нэг гар хийцийн шүгэл , хоёрын зэрэг алтан шаргал хадаас , улаан , хөх , ногоон өнгөтэй шилний өөдөс зэргээс түүний “гоё юм” бүтэх ажээ .
-Аниа чинь хаана байгаа вэ?
-Энд гээд цонх руу гүйж очуут зэргэлдээх охидын байр руу зааж “Тэнд байгаа” гэлээ .
-Аа...Аниа чинь хөөрхөн үү ?
-Мэдэхгүй ... Хөөрхөн байхаа . Ахаа би Аниадаа их хайртай .
-Сайн жаал . За одоо орон дээрээ оч . Ороо гоё цэвэрхэн байлгаарай .
-За ахаа ...
-Би ах биш . Тасгийн дарга . Энэнээс хойш намайг тасгийн даргаа гэж дуудаж байгаарай .
-За ах...Бишээ тасгийн даргаа .
Ням гаригт өдрийн гураваас оройн долоо хүртэл охидын байр нээгддэг . Тэр үеэр Наранбаатарыг дагуулж очоод эгчтэй нь танилцаад авъя . Харин хотын охины өмнө гоё харагдах хэрэгтэй гэж бодоод толь авч өөрийгөө харлаа . Аравдугаар ангид ороод л ургуулах эрхтэй болсон жижигхэн халимаг минь сөрвийгөөд нэг л эвгүй . Энийгээ засуулдаг хэрэг гэж шийдээд Наранбаатарыг өөр хүүхдүүдэд Аниагийнхаа тухай ярьчихаж магадгүй гэж болгоомжилсондоо түүнийг дагуулан үсчин рүү явлаа . Тэр маань хурга ишиг шиг л энд тэнд үсчин тогдогнож юүхэн хээхэн харагдсан бүхнийг заавал очиж сонирхох аж .
Харин үсчин эгч гуай миний толгойгоор тун ч хичээнгүй тоглолоо . Уруулаа жимийн өлмий дээрээ өндийн
-Алий миний дүү толгойгоо ийш нь болго , за одоо нөгөө тийш нь гэсээр тэртэй тэргүй сайн ургаагүй халимагийг минь бүр мулзлачихаа шахан гол горойлгов . Яагаад ч юм нэг талаас нь хайчлаатхаар л нөгөө талынх нь үс илүү гарч сэрвийгээд миний толгойтой үсний зүүн баруун тал нь огт тэгширч өгсөнгүй . Үсчин гайхшаа барсан шинжтэй уруулаа химлэн ямар нэгийг шийдэж ядан байснаа гэнэт ухасхийн хайчаа томруулаад уруулаа бүр чанга жимийнгүүт тэвчээр минь барагдаж
-Эй...Эгчээ . Одоо больёо . Болчихлоо . Энэ сөрвийгөөд байгааг нь норгоод малгайгаараа даруулчихъя гэж гуйлаа .
-Уул нь одоо яг л болох гээд байна даа .
-За яах вэ эгчээ . Боллоо...боллоо...баярлалаа .
-За тэгвэл яая гэхэв , хоёр төгрөг .
Би бушуухан хоёр төгрөг гаргаж өгчихөөд байр руугаа зугадлаа . Ирээд толинд хартал хайран халимаг минь , шал балай юм болжээ . Ийм үстэй охидын байр руу зүглэлт алга . Дэмий л усаар шавшиж шавшиж юм индүүддэг марлиар дангинатал даруулж боолоо. Тэгтэл дараагийн асуудал нь сэтгэл зовоож эхлэв .
“За байз юү оёулая даа” Надад үнэндээ оёулж шидүүлэх юм байсангүй . Юутай ч өлгүүрээс формоо авч цагаан захыг нь хууллаа . Энэ ч минутын л ажил даа . Өөр томхон юм чинь юүсэн билээ хэмээн бодтол гэнэт тэрлэг санагдаж түүнийгээ авчраад энгэрийнх нь товч шилбийг ханзлахаар шүдээ оролцуулан ноцолдож гарлаа . Энэ ижий нээрээ арай дэндүү шүү . Ингэж бөхлөөд байхдаа яахав дээ . Яаж ч оролдоод нэг ч утас ханзлаж дийлсэнгүй . Гайхан суутал гэнэт мэргэн бодол төрж чемоданаасаа тонгоргоо авчраад ханзаллаа . Нилээн ханзлаж байгаад юмаар ханзалсан биш , ханзарсан шинжтэй байх ёстой гэдгийг гэнэт ухаарч ханзалчихсан шилбэнийхээ үзүүрээс барьж байгаад татчихсан чинь
-Өө хулгайчаа ...
Өглөө оройны хүйтэн сэрүүнд ганц аминд ордог хөвөнтэй тэрлэгний минь энгэр хүү татагдаад хөвөн нь унжралдаад гараад ирдэг байгаа .
“Ёстой баларлаа...Ээ чааваас...Ингэх гэж ёрлоод л холхиод байж дээ...Үгүй ээ , зүгээр ч юм уу , энэ чинь наад зах нь хагас цагийн ажил даа” гэж уймран бодож суутал
-Цаг боллоо . Ура гэсэн уриа байраар нэг хадаж хүүхдүүд холхилдоод эхэллээ . Марлиа аваад харсанд үс минь юутай ч өрөвгөр сөрөвгөр юмгүй болсонд санаа амсхийж Наранбаатар руу очин толгойг нь илээд
-Эднүүс явж л байг , хоёулаа Аниа дээр чинь хамгийн сүүлд нь очиё гэж шивнэлээ .
Тэр ч над руу аминчирхаж
-Би танд бас нэг гоё юмаа үзүүлэхээ мартчихаж гэж байна .
-Юү вэ ?
Наранбаатар орон доогуураа мөлхөн чемоданаа ухаж байснаа дотор нь юм шажигнасан уртаа цилиндр гаргаж ирлээ .
-Наадах чинь юү вэ ?
-Тоглоом . Ингэдэг юм гээд Наранбаатар цонхруу гүйж очуут гар дахь тоглоомоо шажигнуулан сэгсрээд цонх өөд түүгээрээ дурандсанаа
-Одоо та хар гэлээ .
Түүгээр цонх руу дурандвал өнгө бүрийн цэцэг дэлгэрч харагдана .
-Пөөх энэ чинь л жинхэнэ гоё юм байна даа .
-Та аажуухан эргүүл .
Түүний хэлснээр эргүүлтэл цэцэгс хэлбэр өнгөө ягуухан өөрчилнө .
Үгүй ээ бас , ийм гоё ертөнц энүүхэн цилиндр дотор багтаж байх . Хүний ухаанаа гэж , би өнөө цилиндрийг эргүүлж тойруулж харлаа . Онц гойд юм юу ч алга . Дараа доторхийг нь задлаж үзээд тасгийнхаа бүх хүүхэд хийж өгөе гэж бодлоо .
-За явцгаая .
Охидын байр хөл хөгжөөнд дарагджээ . Жижүүр охид хөвгүүдийн формд захыг нь хадаж , аль эсвэл оёосоороо юу ч үгүй урагдчихсан цамц өмд оёнгоо
-Хэн дээр вэ? гэж асууцгаана .
-Наймын Б-ийн Нараа...
-Нараа дээр сая хоёр хүүхэд орсон . Түр хүлээж бай...Дараачийнх нь...
-Арвын А-ийн Цэцгээ дээр .
-Цэцгээ эгч дээр хүн бий юү ?
-Байхгүй байхгүй
-За ор ор .
Зөвшөөрөл авсан хүүхэд инээд алдаад шат руу зүглэнэ . Явсаар , дөхсөөр бид хоёрын ээлж боллоо .
-За хэн дээр вэ ?
-Ий эй...Энэ хүүхдийг эгчтэй нь уулзуулах гэсэн юм .
-Хэн бэ?
-Нарансолонго .
Наранбаатар подхийтэл ингэж хэлэв .
-Аа хотын охин...Хүнгүй байгаа . Ор ор . Дөрөвдүгээр тасаг шүү мэднэ биз дээ .
Дөрөвдүгээр тасгийн охид ганцаас бусад нь юм оёж шидээд тунч завгүй . Зарим нь тонгосхийн учгаа шүдээрээ сурамгай таслаж харагдана . Ганц завтай хүн нь манай ангийн Дарьдуламын өөдөөс хараад бөхийчихсөн сууж байв . Дарьдулам шуумагнаасаа салтаагаа хүртэл ханзарчихсан шарваар хөвөрдөн оёж мөнөөх шарваарын шуумагнаас Чагнаа тун ч идэвхтэй царайлан барьчихсан сууж байна . Дарьдулам хянган хамартай цэвэрхэн бор охин . Тэр наашаа харснаа инээвхийлж
-Хүүе...Хатнаа...гэж уулгаллаа . Тэр чимээнээр өөдөөс нь харан бөхийн суусан охин наашаа эргэхэд миний нүүр часхийх шиг болж халуу шатаад явчихав . Наранбаатар
-Аниа гэж дуудаад өнөө охин руу гүйв . Охин дүүгээ тэврэн духан дээр нь үнсээд над руу харлаа .
Зураг дээрээ муухай гарчихаж ... Зураг дээрээ муухай гарчихаж гэж л бодогдоод байлаа .
-Аниа ... Энэ ааа ааа ... Манай тасгийн дарга .
-Сайн байна уу ?
-Ий ээ...ээ...Үгүй ээ..юу...Тийм...тийм...Би сайн...Харин ээ...ий...ээ...
Чагнаа түсхийтэл инээд алдаж
-Манай Хатнаа ямар ч шалгалтан дээр ингэж гацаж үзээгүй хүн дээ гэсэнд охидууд нирхийтэл хөхрөлдөж сандарсандаа буцаад гарах гэсэнд Дарьдулам
-Хатнаа наашаа суу суу . Тэрлэг чинь урагдчихаа юу гэснээ босч ирэн гараас минь хөтлөн өнөө охины орон дээр суулгачихаад Чагнаа руу муухай харж
-Алий наадахаа дөмөгхөн бариач гэж шилбэлзээд хажуугаас минь халуу оргиулаад байгаа охин руу харж
-Солонгоо чи юм оёж чадах уу? гэж асуулаа .
Дотносоод авсан бололтой .
-Яанаа надад утас зүү байхгүйш дээ гэж өнөөх нь ичингүйрхсэн янзтай зөөлөн хэлэв .
Дарьдулам хажуу талаасаа дугуй хайрцаг авч
-Май эндээс ав гээд сарвайлаа .
Нарансолонго хайрцагнаас зүү утас авч миний формын захыг хадахаар нэг үзүүрийг нь өвдөг завсраа хавчуулан нөгөө үзүүрээс нь хатгалаа . Харсаар байтал гар нь эвлэхгүй чичигнэнэ . Тэгтэл ч миний “битгий л тохиолдоосой “ гэж дотроо залбирч байсан юм болж мань хүн долоовор хурууныхаа өндгийг цоо хатгуут бушуухан үмхээд авлаа .
Дарьдулам түүн рүү эгчимсэн хараад
-За яахав яахав . Би энэ нойтон хамуунаас салангуутаа шидчихэе гэчихээд нөгөө шарваараа хол хол зайтай хурдан хурдан хөвөрдөж гарав . Чагнаа над руу хараад нүүрээ үрчийлгэн нүдээ сэмхэн ирмэв .
Хажуу талаас минь халуу оргиж орны ирмэг дороос нухаад хөл бадайран чилж , хөлс чийхарна . Би ч дуугүй , өнөө охин ч дуугүй , Наранбаатар , Дарьдулам , Чагнаа бүгд дуугүй .
За байз юм яримаар байдаг . Юү ярия даа гэж гайхашран суутал Дарьдулам өнөө шарваарыг оёж гүйцээд бөхөсхийн учиг таслуут
-Бусдыг нь би өнөө орой дуусгаад маргааш аваачаад өгъе . Ангийнхаа хүүг ганц удаа орж ирж байхад хагархай цоорхойг нь хатгаж өгөхгүй бол алдас болдог байгаа даа гэсэнд Чагнаа зөөлөн санаа алдаад босч мөрөн дээр минь падхийтэл алгадчихаад гарлаа . Араас нь Дарьдулам
-Жижүүрт намайг завгүй гэж хэлээрэй хэмээн хашгирсанаа Нарансолонго руу харж
-Алий хуруу чинь зүгээр үү гээд нарийхан цагаан гарыг нь барьж үзээд долоовор хурууг нь иллээ .
-Зүгээр зүгээр . Муухай юм болчихлоо .
-Энэ яах вэ? Сониноос би долоо төгсөтлөө юм оёж чаддаггүй байсанш дээ . Ингэхэд та хоёр танилцаач хэрэлдсэн улс шиг л жишүү хараад сууцгаах юм .
-Нарансолонго
-Хатанбаатар
Би түүний сунгасан гарыг атгаж бүх л биеэр минь жирвэгнэн нэг л сонин болохыг мэдэрч халуу шатан суулаа .
-Манай Хатнаа чинь сургуулийнхаа ганц онц сурлагатан нь байхгүй юу . Охидын байраар орохгүй гэсэн тангарагтай юм шиг л байдагсан өнөөдөр аргагүйдэж дээ гэснээ миний тэрлэгийг дэлгэж үзээд
-Тэгнээ тэр...Барилддаггүй хүн нэг барилдахаараа ингэдэг юм байжээ хэмээн егөөд ч байгаа юм шиг , магтаад ч байгаа юм шиг ярилаа . Надад таатай ч юм шиг ичгүүртэй ч юм шиг санагдан дэмий л
-Хгн...Ганц нь байхдаа яахав дээ гэж бувтнав . Тэгээд гэнэт зориглон
-Со...Со...Бишээ...Нарансолонгоо чи хэддүгээр анги вэ ? гэж их л сүрхий асуух гэсэн чинь өөрт маань жолхийж сонсогдов .
-Есдүгээр анги ...
-Аа...Яа...гэснээ би амаа хамхив .
Тэнэг чинь “Ямар сурдаг вэ?” гээд золтой л асуучихсангүй .
-Аан?
-Яавлаг ... Хүйтрэхээр дэлгүүрт яавлаг ирдэг юм .
Дарьдулам нүдээ дүрлэгнүүлэн над руу харж
-Аан ... гэснээ эг маггүй хөхөрч гарлаа . Нулимас нь сул асгарч тэрлэгээр минь нүдээ арчин түгдэгнэн хөхөрнө .
“Би нээрэн юү хэлчихэв ээ” гэж бодоод ийш тийш хартал ахлах ангийн охид жуумганан тонгойж , харин багавтар ангийн охид хөвгүүд учрыг ололгүй гайхсан янзтай бид хэд рүү дүрлийтэл ширтэцгээн оёж байсан юмаа ч мартан мэлэрцгээчихсэн сууцгаана .
-Хүйтрэхээр том гоё улаан яавлаг ирдэг л биз дээ . Би түүнийг л ярьсан юм .
Дарьдулам нулимасаа арчин царайгаа төв болгож
-Би нээрэн яагаад ингэж аальгүйтчихэв ээ гэснээ тэрлэгийг минь дахиад л дэлгэн харж
-Энийг ч одоо умайлгаад л хөвөрддөг байхдаа . Их л эвгүй харагдана даа гэж байна .
-Өө яахав яахав ... Далбайгаад унжиж байхтай яаж адилхан байхав .
Нарансолонго бид хоёр руу ээлжлэн нүдээ дүрлэгнүүлэн харж инээх эс инээх ч учраа олохоо больчихсон хацар нь ягаарч сууна . Харин Наранбаатар над руу тонгойж
-Надад гурван төгрөг байгаа хоёулаа яавлаг авч идэх үү? гэж асуув .
-Одоохондоо ирээгүй . Хүйтрэхээр ирдэг юм . Авнаа авна гэж би ам бардам хариуллаа .
Дарьдулам тэрлэгийг минь цаг гаруй оёж тэр хооронд нь би Нарансолонготой өч төчнөөн л юм ярьж нүүр хагарав . Харин байр руугаа буцахдаа юү ярьснаа санах гээд чадаагүй юмдаг . Охидын тасаг ээл дулаан нэг л сэтгэл гигэлзүүлсэн сонин уур амьсгалтай юм . Дарьдулам хамгийн сүүлд захыг минь хадаж дуусгаад яагаад юм уртаар сүүрс алдсанаа
-За ингээд боллоо гэлээ .
Суугаад л байх юмсан гэж хичнээн бодогдсон ч аргагүй л явах болжээ .
-Баярлалаа .
-Ирэх ням гаригт ирээрэй .
-Ирнээ ирнэ . Одоо дандаа ирж байна .
Дарьдулам нүд рүү минь цоргитол ширтсэнд би дахиад л сандарч
-Оо...ооо...Оёулах юм гарвал...гэж ээрлээ .
-Чагнаа шиг л хамаг хувцасаа оёосоор нь ханзлачихаад л аваад ирж байхгүй юу .
-За за .
-Юун ч дуулгавартай юм билээ дээ .
-Харин тийм ...
Дарьдулам хоргүйхэн инээд алдсанаа алгаа тэнийлгэн сунгаж
-Гар мялаахгүй юм уу гэж дахиад л намайг ичээв .
Нарансолонго гэнэт санасан аятай дэрэн доогуураа гараа шургуулан хоёр баавгайтай чихэр гаргаж ирээд нэгийг нь дүүдээ өгч нөгөөг нь Дарьдулам руу сарвайж
-Би мялаачихая гэсэнд
-Үгүй...Үгүй...Эзнээс нь л авна гэснээ харцаа буулган
-Худлаа худлаа тоглосон юм шүү гэж залрууллаа .
Би дотроо дараа түүнийг заавал шагнана гэж тангаргаллаа .
Орой болжээ . Тасгийнхнаа унтуулчихаад орос хэлээ давтаж нилээн удаан суулаа . Би энэ хичээл дээр л сайн гарчих гээд байдаг . Заримдаа бүр дунд авчихаад түүнийгээ засах гэж сандардаг юм . Соверщенный , Несоверщенный вид гэж чухам юугаа хэлээд байгааг ойлгох гэж удаан суусан боловч ойлгосонгүй . Тэгэхээр нь гэрийнхээ даалгаварыг бүгдийг нь ба бэ-гүй цээжлэж түүнийгээ хэд хэд давтаж үзээд санаа амарч унтахаар хэвтлээ .
Нарансолонгын урт сормуустай дүрлэгэр хар нүд давхраан цаанаасаа гэрэлтэж хацар дээрх хоёр хонхорхой нь нүдээ аних тусам тодорч харагдана . Энэ хөөрхөн охины гараас хөтөлчихсөн шээг төв дэлгүүр орж
-Энийг авах уу? Тэрийг авах уу? гээд сонирхуулж явахсан гэх мөрөөдөлдөө умбан хэвттэл
-Тасгийн даргаа гэх дуу том өрөөнөөс гарлаа .
Яваад очвол Наранбаатар орон дээрээ өвдгөө тэврээд сууж байна .
-Миний дүү унтахгүй яагаа вэ?
-Тасгийн даргаа тэр хүүхэд намайг унтуулахгүй байна .
-Аль?
-Тэр цонхон дээр сууж байгаа хүүхэд .
Би хичээж харсан боловч цонхон дээр ямар ч хүүхэд алга .
-Тэр хүүхэд яагаад байна?
-Аймаар инээгээд намайг дуудаад байгаа юм .
Нуруугаар минь зарсхийж гэрэл асаалаа .
-За харав уу? Ямар ч хүүхэд байхгүй байгаа биз дээ .
-Тэр сууж л байна шүү дээ . Тасгийн даргаа би айгаад байна . Тэр хүүхэд чинь толгойгоо аваад хөл бөмбөг шиг өшиглөөд байгаа юм .
-За нааш ир . Хоёулаа өвөртөө ороод л унтчихая .
Наранбаатар бөөн баяр , миний өвөрт оруут унтаад өглөө .
Битүү цэцэг ургасан хөндийд Нарансолонго бид хоёр хөтлөлцөөд явж байлаа . Тэр инээхгүй , тэгсэн хирнээ уурлахгүй . Зүгээр л над руу дүрлийтэл ширтэнэ . Би түүнийг инээлгэх гэж янз бүрийн цэцэгний хажууд очин “Энийг авах уу?” гэнэ . Тэр авъя ч гэхгүй , бас үгүй ч гэхгүй дув дуугүй л ширтээд байх юм . Яаяа даа байз . Тэгээд нилээн хол байгаа нэг гоё ягаан цэцгийг авч өгвөл инээх байх гэж бодоод тэр цэцэг рүү очин бөхийтөл хажуу талаараа час халуун нууранд унаж хичнээн тэлчлэвч гарч чадсангүй .
Би усанд сэлж сурахгүй даанч яавдаа ...
Нарансолонго над руу инээмсэглэн харснаа цаашаа яваад өглөө .
-Хүлээгээч...Хүлээгээчээ...
Гэвч би халуун нуурнаас гарч чадсангүй . Өглөө сэртэл нэг л сонин оргиод “Юу болчихов” гэж бодоод хөнжлөө сөхөөд хартал “Өө хөөрхий” Наранбаатар маань шээчихсэн байх нь тэр . Над руу гэмэрхэн нүдээ бүлтэгнүүлэн харахаар нь өрөвдлөө .
-За яахав , эр улсад энэ зэргийн юм байх . Тасгийн дарга нь хэнд ч хэлэхгүй . Чамд солих дотуур өмд бий биз дээ .
-Байгаа .
-Түргэн солихгүй бол өглөөний цайны цаг болчихлоо .
-За тасгийн даргаа ...
Намайг ор дэрнийхээ даавууг яаран хуулж санд мэнд угаалганд өгчихөөд ирэхэд байрныхан маань өглөөнийхөө цайнд орохоор тасаг тасгаараа жирийтэл жагсчээ . Байрны хүмүүжүүлэгч хүүхдүүдийг нүдээрээ бүртгэн харснаа
-Нэгдүгээр тасаг зүүнтээший . Гуанз чиглэж алхаад марш гэж командаллаа .
Охидын байрныхан цайндаа ороод гарцгааж байлаа . Дарьдулам , Нарансолонго хоёр сүүлхэнээр гарч ирж надтай мэндлэчихээд явцгаав . Хотын хөөрхөн охинтой ийн танил болсоныг минь дөнгөж сая л мэдсэн үеийн хөвгүүд над руу атаархан харахыг амтархан мэдрэх шиг сайхан жаргал байсангүй . Би хоолойгоо шахаж
-Хөөе...Урагшлаачээ хэмээн хашгирлаа .
Эхний цагийн хичээл завсарламагц намайг юу л хэлнэв дагаад навсайдаг Чулууныгаа дагуулан хонгилоор сэлгүүцлээ . Чулуун намайг , би Чулууныг үе үе чухал ажилдаа ашиглана .
-Өчигдөр худгаас ус аваад явж байсан чинь муу тахир Батаа таараад ...
-Ганцаараа явж байна уу ?
-Өнөө муу солгой Ганаа , хар Төрөө , хамар Сүхээ , алцаан Саагий нартайгаа л явж байна лээ .
-Онгирч байна уу?
-Юү ч хэлж чадахгүй байна лээ...Гөлөн гөлөн гээд л...
-Муусайн хулгайчуудыг дахиад онгирвол ТМС-ийнхэнтэй нь нийлүүлж байгаад дарж өгнөө .
-Нохой Жааяа...
-Чишш...
Есийн А-ийн охид хонгилд эгнэн зогсоод дундуур нь явсан хөвгүүдийг “Наашааш дээ ура” , ”Горьдлоош дээ хурай” гэж хашгиралдан ичээж араас нь “Өмдөө татаачээ” гэж шоололдон хөхөрч харин тэдний ар талд Нарансолонго цонх руу хараад зогсож байна .
-За чи тэр охиныг нааш нь дагуулаад ир .
-Аль? Цаашаа хараад зогсож байгаа юу?
-Тийм тийм .
-Хөөх үзээгүй охин байна .
-Хотоос ирсэн юмаа . Түргэл завсарлагааны цаг дууслаа . Амжаад хэдэн үг солиод авмаар байна .
-За за .
Чулуун очоод Нарансолонгод юм хэлтэл цаадах нь наашаа харав . Би гараараа даллан тэр ч наашаа эргэтэл гэнэт аймгийн дарга Намсрайн охин сургууль даяар нүүрэмгийгээрээ алдартай Цогзолмаа
-Охидуудаа мэлгэр Чулуун хотын охин сугалах гэж байна гэмэгц охидууд Чулууныг тойрон бүчиж “Алив наашаа , за нэг инээчих , алив цаашаа за нэг уурлачих” энэ тэр болон гоочилж татаж чангаан ичээх гэж оролдлоо .
Чулуун тосолсон гутал шиг хэнэггүй царайлан мээсэлзсэнээ Цогзолмааг тэвэрч аваад үнсчихэв . Цогзолмаа час улайн уурлаж
-Энэ мангар тоглоом даахгүй дандаа ингэж заваартнаа . Паах ямар муухай өмхий амтай юм бэ гэж тачигнасанд Чулуун өөдөөс нь хэнэг ч үгүй марсайн инээж
-Амьдралдаа ганц ч удаа угааж үзээгүй гээд бодчих . Ямар байна аан? Ах нь дахиад нэг убаа гэчих үү гээд нээрэн л убаа гэх шинжтэй ухасхийсэнд охид дэрхийж
-Энэ ёстой жинхэнэ ирваа . Мангар Дашийн дүү гэлцэн ам амандаа шуугилдлаа .
Энэ удаагийн оролдлого харсаар байтал нурав . Хонх дуугарч хүүхдүүд анги ангируугаа чиглэхэд Чулуун Нарансолонгод нэг юм аминчлан хэлж цаадах нь толгой дохиод наашаа харж инээмсэглэчихээд анги руугаа орлоо .
-Чи чинь ямар бүтэлгүй юм бэ?
-Паа...ёстой жинхэнэ дагина . Чи ч нүдтэй банди юмаа .
-Банди болгоод байгаарай , дэмий юмнуудтай маазраад хамаг төлөвлөгөө эвдчихээд...
-Тэд нар чинь өөрсдөө өдөөд байх юм байна шүү дээ . Гэхдээ би дараагийн завсарлагаанаар энд хүрээд ир гээд хэлчихсэн . За гэсэн шүү .
-Еэ ашгүй ашгүй ...
-Чи тэгээд ийм хөөрхөн охинд юү өгөх санаатай байгаа юм бэ?
-Юү өгдөг юм зүгээр л уулзахгүй юу .
-Өө манин толгойт чинь...Ганц чихэр ч болсон өгдөг байгаа даа . Тэхгүй бол ийм хөөрхөн охин чамайг заяа нь тоохгүй . Хоёр уулзаад Прощай гэнэ . Ерөөсөө чи намайг аргалаарай . Хоолой нь өвдөөд эмч рүү явсан гэчихээрэй .
-Чи хаачих нь вэ?
Чулуун гараа савчихаад шатаар уруудан алга болов .
Гацчихсан мэт санагдан хамаг л тэвчээр барахаа шахсан хонх ашгүй дуугарч өнөө булан руугаа гүйж очвол Чулуун “Май” гэж нэг юм өгчихөөд явлаа . Захианы дугтуйд хийчихсэн тэр “бэлгийг” нь задлаад үзвэл далан гурван мөнгөний үнэтэй банкя байх аж . Тэгтэл ч Нарансолонго хүрээд ирэв .
-Яасан бэ? Хэрэг гараа юу? Арай дүү маань...
-Зүгээрээ би энийг чамд өгөх гээд л...
Нарансолонгын хацар ягаарч инээгээд
-Би өлсөөгүй ээ гэв .
-Би чамайг өлссөн гэсэндээ бишээ . Май л даа...
-Хгн...
Тэр доош тонгойн өлмийгөөрөө шал зурав .
-Хоёулаа дараагийн завсарлагаанаар эндээ уулзая .
-Яах юм бэ?
-Үгүй яахав дээ юм яръя л даа .
-Юү ярих юм бэ? Хүүхдүүд харчихна . Хичээлийн дараа л болъё .
-За тэгъе тэгъе . Май...
-Би авахгүй ээ...
-Түрүүний хүүхдийг Чулуун гэдэг юм .
-Би мэдсээн...
-Тэрүүгээр өгүүлчих үү?
-Пөөх...Чи намайг тэгж ичээж яах гэсэн юм бэ?
-Тэгвэл авчих л даа .
-За за .
Нарансолонго банкяг маань халаасалчихаад
-Би явлаа шүү гэв .
Үргэлжлэл бий

* * * *
... Харин би банкиндаа хоёр мянган доллар vлдээгээд бусдыг нь авч Атлантик сити руугаа явлаа.Тєдийгєєс єдий болтол олохдоо олж,шатахдаа шатаж явахдаа эхнэртэйгээ хамт нээлгэсэн дундын дансан дахь цэвэр ариун хєдєлмєрєєрєє бий болгосон мєнгєндєє би огт гар хvрээгvй байсан юм.Тэр хадгаламжинд маань хорин долоон мянган доллар байсны хорин тавыг нь авав.Тэхдээ нэг ёсондоо хулгай хийчихэв.Эхнэр хvvхдvvдийнхээ хэнд ч хэлэлгvй єглєє сэрчихээд цахиур Тємєртэй адуу хєєснєє нэхэн бодож хэвтсэнээ -Явсан нохой яс зуудаг.Ер нь явъя.Чоно тєлєвлєгєєгєє хэрэгжvvлэе гэсэн цочир шийдэлд хvрч тvvндээ хєєрч дэвдэгнээд нєгєє гуравыгаа сургууль ажил руугаа явмагц банк руу яаран очиж тэндээсээ гэрээрээ хам хум орж хэдэн хувцас цvнхлэж -Би мєнгєє олж ирэхээр явлаа гэсэн бичиг бичиж орхичихоод л арилаад єгєв.Араас утасдаад байж магадгvй гэж болгоомжилсондоо гар утсаа ч орхив.Гэртээ хэдхэн хором болохдоо эхнэр ямар нэгэн шалтгаанаар буцаад ирэх вий гэхээс айж догдлож яарч сандарсаныг минь яана. Харин холын замд гарсан хойноо «За яахав эр хvн зорьсондоо,чоно харайсандаа» гэдэг юм.Эхнэр том охин хоёрын хадгаламжинд ямар ч гэсэн жаран мянга бий.Сандрахад тулбал амьдрах л мєнгє гэж бодож байсан юм.Гэхдээ тvvнд хvрнэ гэсэн бодол надад огт тєрєхгvй байв.Би илvv ихийг олно.Хорин таваар хоёр зуун мянгыг олно л гэсэн бодол тєрж байлаа. Тэнгэрлиг эр цахиур Тємєртэй адуу хєєсєн минь зvгээр ч нэг тохиолдол тєдий зvvд биш байх.Миний амьдралд дахиад ухрах сєєм ч газар байхгvй.Би Улаанбаатараас гарахдаа орон байр,унаа машин,тавилга сэлтээ ч бvгдийг нь зарчихаад ирсэн хvн.Эхнэр охин хоёрын маань тэр жаран мянга сандарч тэвдээд нутаг буцахад хэрэг болно гэсэн битvvхэн бодлын минь ивээс юм.Vнэхээр би ар талдаа сvйрлийн хана тултал ухарчихжээ. Гэхдээ хулгайч хvн хулгайчаа зvvдэлбэл дараагийн хулгайд баригдахгvй юм байна гэж зvvдээ тайлдаг юм гэсэн, хулгай тоглоом хоёрын хооронд ганц хуруу ч багтамгvй зай бий. Би домогт романы хулгайчийг зvvдэллээ,шилийн богд дээр гарснаас юуны ялгаа байгаа юм.Ингэж бодох тусам нэг л хийморьлиг зєн тєрж,хожлын ад асна.Болно,болгоно.Хожихоос єєр ямар ч зам надад байхгvй.Эхний єдєр гурван мянгыг хожиж яваад эргvvлж алдлаа.Мод дахин эргэсэнгvй.Мянга дєрвєн зуугийн алдагдалтай гарав.Хоёр єнжєєд тоглоомын талбар руу дахин гарлаа.Бас л олигтой юм болсонгvй.Есєн зуугийн алдагдал хvлээв.Бага мєнгєєр тоглосноос л энэ боллоо гэсэн бодолдоо хєтлєгдєн таван мянгыг солиулан тоглосон боловч мод ерєєсєє ивэлсэнгvй.Найман єдрийн дараа надад гурван мянган доллар л vлдлээ.Тэр єглєє би буудлынхаа тvлхvvрийг хvлээлгэж єгєєд шийдвэрлэх тулаандаа орж дєрвєн цагийн дараа хоосроод гарч ирэв.Ёстой новшийн газар,хулганы нvх,шивтэр ханхалсан хэвтэш.Надад казиног хараах єєр vг vнэндээ олдохгvй байлаа.Энэ новшийн газар руу,єєдтэй амьтан тоож ч єнгийж харахгvй нvх рvv яах гэж оров доо би.Анх энэ рvv яах гэж шургав.Тэгээд хашрахгvй юv гэж буцаж ирэв дээ би.Єєртєє бас казинод уур хvрнэ.Гэвч одоо яаж ч хараагаад бvх юм нэгэнт єнгєрчээ.Зургаахан сарын ємнє би ямар сайхан амьдралтай байлаа.Ганц хоёрхон жилийн ємнє шударгуу vнэнч ажил тєрєлтэй,гэр орондоо хvндтэй бvхнээ зориулах гэр бvлтэй ямар сайхан байлаа. Гэтэл тэр бvхнийг минь казино ингээд булаагаад авчихдаг байжээ.Далайн хєвєєнд энэ бvхнийгээ бодон толгой ганзгалан суутал гэнэт нэг мэргэн бодол тархинд гялсхийв.-Харин яая даа байз.Тэгэх хэрэг байна уу,vгvй юv.Бодож бодож vхсэн чёрт.Над шиг болсон хvнд єєр арга байхгvй гэж шийдлээ дээ.Ингээд ойрмогхон байх нэг диллерийн газар очив.Тэнд миний машиныг ердєє л гурван мянгаар vнэлэв. Даанч дээ,би єєрєє диллер байсан гэдгээ учирлан тайлбарлаж,машины vнэлгээний талаар муугvй мэдлэгтэй гэдгийгээ ойлгуулсаны эцэст тэд есєн мянган доллар єгч болох юм.Цааш vнэхээр арга байхгvй гэдгийг та ч єєрєє мэдэж байгаа гэж учирлацгаалаа.-Яая гэхэв.Гэхдээ бэлнээр шvv. Ингээд диллерийн газраас гарахын ємнє машинаа сvvлчийн удаа харлаа.Миний их гарын vvлэн цэнхэр лексус хvнээр бол надад туйлгvй гомдсон шинжтэй духайгаад зогсож байлаа.Гэнэт би мартасанаа санаж гvйх шахуу очин хаалгыг нь онгойлгоод голын толинд зvvлттэй байсан далай багшийн зураг,сундуйн жvд,хорол сэлтээ авч,жолооноос нь хадгаа тайлж хармайлтал суудлын савхин бvрээсэн дээр нулимас минь подхийтэл чимээтэй нь аргагvй дусав.Хаалгыг нь хаахын ємнєхєн эхнэр хvvхдийн минь,миний ч,ерєєс гэрэл гэгээтэй амьдралын минь бvлээн дулаан vнэр тэндээс сvvлчийн удаа сэнхийж хамар шархируулахад бушуухан хааж нусаа татаад эргэлээ.Машины минь мєнгє харин хэдэн єдєрт тууштай єсєж хорин таван мянган доллар болчихоор нь машинаа эргvvлж авахаар буцаад очлоо доо.Замын турш «Хэдээр vнэлсэн бол,бага л vнэлсэн байгаасай» гэсэн бодол тархи зовооно.Тэд машиныг минь гялалзтал угааж цэвэрлээд арван найман мянгаар vнэлээд тавьчихсан байлаа.За байз долоон мянгатай vлдээд би амжилтанд хvрэх vv vгvй юv.-Vгvй.-Тэгээд яахав,машинаа орхих гэж vv?-Харин ээ,хайран л юм даа.Энэ машин дотор хэдэн жилийн чинь амьдралын гэрэл гэгээтэй дурсамж бий шvv дээ. -Байз,байз.Тухтайхан бод.Чи тvvнийг зарчихсан шvv дээ.Нэгэнт л зарчихсан юм чинь.Хvний сэтгэлийн салхи орчихсон гэсэн vг.Одоо бол хvнийх.Харин дурсамж чинь чинийх.Тvvнээс чинь одоо энэ машинд юv ч vлдээгvй,бvгдийг нь энэ улс угаагаад цэвэрлэчихжээ.Мєнгєє єсгєєд шинийг ав.Унаа тэргээ юvлж шинэчлэнэ гэдэг чинь хэвийн л vзэгдэл.Юундаа уярч урвайгаа вэ?За даа тэгэхээс дээ.Єєр яахав.Гэвч хорин таван мянган доллар маань долоо хоногийн дотор казиногийн их саванд дусал болон орж би шууд л гудамжинд гарлаа. Хvмvvсийн дундуур гэмгvй царайлан явж,энд тэнд хvн амьтангvй буланд тvр зуур нугжийтал сууж нохой шиг дугхийнэ.Цаашдаа яах ийх,яаж амьдрах тухай тархи толгойд юv ч бодогдохоо больж би тэнэг мангар амьтан шиг л мэнэрчихэв.Осолдохгvй єлсєхийн эрхэнд гадагшаа гарч зоогийн газрууд эгнэсэн арын гудамж руу ортол Хуннань газрын амтат нугас гэсэн нэр анхаарал татаж хаалгыг нь зориг муутайхан татлаа.Vйлчлvvлж байгаа нэг ч хvн алга. Эзэн халзан хятад гvйж ирээд илэрхий ханз аялгаар -Би танд юугаар туслах вэ гэж асууж байна.-Ноёнтоон надад нэг гуйлт байна.Би ажил хайж явна.Єнєє хятад тvмэн зvйлийн тайлбар тавьж зовлон тоочлоо.Єлсєж гуринхлан нvд харанхуйлсан надад цагаан хэрэмийг бариад дуусгах дайны хугацаа орох шиг болж гуйвахгvйн эрхэнд ойрхон байх ширээний єнцєг тулав. -Ноёнтон минь,надад цалин хэрэггvй.Хоол ор байхад л боллоо.-Би таныг маш сайн ойлголоо.Хэрэв тийм бол ажил одоо ч байна.Арын єрєєнд аяга таваг овоолоостой байгаа.Харин ажлын ємнє би таныг дайлая.Суугаад хооллоцгооё.Амьдралдаа би энэ нугас шиг амттай хоол идэж vзлvv гэсэн бурханлиг бодол тєрж Хуннань нугасны ажилчин боллоо. Чухам яах гэж энэ ажлыг хийж байгаагаа л огт ойлгохгvй байлаа.Бодвол єлбєрч vхэхгvйн л тулд бололтой.Ажил маань харин хєнгєн.Энд хvн бараг орж ирдэггvй болохоор угаагаад байх нэг их аяга таваг гарахгvй.Умгар жаахан ресторанаа угааж шалыг нь шvvрдэхэд арван минут элбэг хvрэлцээд илvv гарна.Шєнєдєє хоёр ширээ нийлvvлж дээр нь гудас шидчихээд унтаад єгнє.Наддаа л цахиур Тємєрийн хийлдэг матраацтай ор шиг санагдана.Бодоод байсан чинь энэ ороо л цахиур Тємєрийн ор хэмээн єргємжлєн зvvдэлсэн ч юм шиг. Дээд давхарт байх эзний гэрийн ванны єрєєг ашиглаад усанд орчихно.Бид хоёр хэн хэнээс нь илvv vрлэг гарахгvй хоёр биендээ тун ч таалагдсан эзэн ажилчин хоёр болов оо.Эзэн маань Тайваний хятад л даа.Эцэг нь Гоминдан намын хvн байсан юм байх.Улаан хятадуудад баригдвал амьдаараа єтєж хvн биш болно гээд зугтчихсан гэж байгаа. Тайваньд аав ээж нь хэсэг суугаад Америкийг бараадан ирэхэд эзэн маань арван тавтай байсан юм гэсэн..Энд тийм багадаа ирж олон жил амьдарсан атлаа хэл нь ёстой улаан хятад. Мань эрийн хувьд Гоминдан намынхаа анхны даргыг мэдэхгvй,мєнєєх амьд хvнийг єтvvлчихдэг улаан хятадынхаа анхны дарга ямар хvн байсан бэ? гэдгийг ч мэдэхгvй. Осолдохгvй л Хятадын хойт талд нь Орос,урд талд нь Энэтхэг гэж улс байдгийг мэднэ.Бас Аласкийн хойгийн хvмvvс умарт тэнгист амь дvйсэн аялалд явж далайн амтат хавч тvvдгийг харин ч нэг мэднэ дээ.Учир нь єєрєє тэр хавчнаас авчирч ресторандаа хоол хийдэг юм.Нэг удаа манж vндэстэн сvvлийн гурван зуу гаруй жилийн турш хятадыг захирч байсан гээд хэлчихсэн чинь барьж байсан тавгаа шал руу хага шидэн уурлаж Цинь ши хуандийгаас єєр хаан хаана ч байхгvй одоо ч байхгvй гэж мугуйдласан тул тvvнээс хойш иймэрхvv осолтой сэдвээр би ярихаа больчихсон юм.Ийм л эзэн ажилчин хоёр сvрхий ходий амь зууж байлаа.Єглєє бvр л их мєнгє банклаад харих тухай бодол намайг сэрээвч тэр их мєнгийг яаж олох аргыг л яаж ч бодоод олохгvй гайхаширна.Банкинд байгаа хоёр мянган доллараа аваад тоглочих дур асавч хvчилж чадахгvй л байлаа.Тэр бол амьдралаас над руу унжиж байгаа сvvлчийн сэжим минь юм. Тvvнийгээ тасалчихвал гэж бодохоос дотор харанхуйлан энэ тухай бодлоо шvлстэйгээ цааш нь залгидаг байлаа.Хий л казино дундуур сэлгvvцэж,тєрєл бvрийн тєлєвлєгєє сэтгэлдээ зохион,ямар нэг азгvй хvн зуун доллар гээчихсэн байх юм биш байгаа гэж горьдон ширээн доогуур єлєлзєн шал ширтэж хэсэг холхиод арга тасармагц Хуннань даа очино.Эзэн маань атигар жаахан эхнэртэйгээ баахан ногоо нугас ємнєє тавьчихсан идэж л суух.-Чи хааччихваа,наашаа суу.Гурвуул хооллоё гэнэ.Тэд хvн хооллох талаар vнэхээр буянтай улс.Гаднаас хvн орж ирэхгvй бол єєрсдийгєє уйгагvй хооллоно.Гэвч тэр их хоол хаашаа шингэчихдэг юм бvv мэд.Эхнэр нь нєгєє л хавтгай цээжтэй,атигар намхан,чєргєр туранхай хэвээрээ.Тэр эхнэр англи хэл огт мэддэггvй болохоороо хvнтэй vед арын єрєєнєєсєє цухуйх ч vгvй. Бас элдэв юм сонирхоод байдаггvй нь олзуурхууштай.Нэгэн vдэд хооллож суухдаа надаас юм асуугаад байгаа бололтой шулганасанд нєхєр нь -Манай авгай чамайг эхнэртэй юv гэж асууж байна гэж орчууллаа.-Байхгvй.Ингээд л бидний хооронд яриа дуусав. Тэр хvvхэнд авах юм ганцхан нvд нь л байсан даа.Эрвээхэйн далавч шиг сормуустай,дvрлэгэр хар нvдтэйсэн.Бас дажгvй зан ааштай.Ядаж яваа надад ганц ч муу авир гаргаагvй шvv.Нэг єдєр хийх ажилгvй зуу,тавиа байг гэхэд хорин тавтын ганц ногоон хасаа олдоосой,дор нь єсгєнє дєє гэсэн горьдлогоо барчихаад казиногийн гадаах сандал дээр нарлаж суутал-Ээ мэн гэсэн дуу гарлаа.Єндийн харвал сахал vсэндээ баригдаж,хир даг болсон жинс угласан нэг дохигор нєхєр зогсож байх юм.-Танд юугаар туслах вэ?-Янжуур хайрла.-Бололгvй яахав.Мєнєєх эр хажууд минь тарайн суугаад єгсєн янжуурыг минь бахтайяа сорон утаагаар нь тоглон зугаацсанаа-Ойрд навчин тамхи татсангvй гээд инээлээ.-Тэр ч уул нь сайхан шvv.-Сайхан гэхэд дэндvv багадна.Тэр чигээрээ голийсон хvрэн аз жаргал байхгvй юу.Чи Хятад уу,миний нэр Майк гээд vстэй гараа сунгалаа.Би нэрээ хэлж,Хятад,Монголынхоо талаар харин нарийвчилж тайлбарласангvй.Тэртэй тэргvй энэ ямар ойлгох ч юм биш.-Мєнгєє алдчихаа юу?Дургvй хvрээд явчихлаа.Энэ мууд ер нь ямар хамаа байнаа.-Бага зэрэг.Мань хvн хоолойдоо хєхєрсєнєє-Тэр чам руу муухай хараад байна гэлээ.-Хэн?-Яагаав.Ийсvс.Худлаа хэлсэнд чинь уурлаад байна.-Би худлаа хэлээгvй л дээ.Тэгээд ч би Христ шvтэгч биш.-Чи тэр хижээлдvv эрийг харж байна уу?-За харлаа.-Байгаа хєрєнгєнийхєє ес аравны зургаан хувийг алдсан хvн байна.Тэгэхээр тэр хvн бол бага зэрэг алдсан гэж ярьж болно.Чи бол vгvй.-Харин тvvнийг чи яаж мэдэж байгаа юм.-Би єєрєє хоосроод хоёр жил болж байна даа.Одоо энд ажилладаг.-Казинод уу?-Бараг л тийм.Тэр хєлгийн жолооч гээд заасан зvг рvv нь хартал зарим нэг саваагvй хvн нэг казиногоос нєгєє рvvнь явахдаа сонирхоод суудаг целфонон бvрхvvлтэй,хоёр суудалтай тvрдэг тэрэг зогсож байв.-Сvрхий эддээ.Ээлжийн жолоочтой,тэр маань дотор азаа vзэж байгаа.Жон гэдэг юм.Мань хvн баяжчихвал би ч хоосон хоцрохгvйдээ.Сая нэг сайн хvн бид хоёрт хорин доллар єгсєн юм.Тэгээд шодтол Жоны аз таарчихгvй юу,тэр ер нь єнєєдєр их азтай байгаа юм.Аягvйтвэл хэдэн мянгыг хармаалаад гараад ирэх байх шvv гэж ярьж суутал нэг єндєр махигар хар том амаа байдгаар нь дэлгэн инээсээр хvрч ирэв.-За яав?-Бараг л хожлоо.Би азын арван хоёр дээрээ тавьсан.Гэтэл золигийн муу шоо ес рvv уначихлаа.Сонирхолтой нь чи тамхитай болоо юу?-Энэ ноёнтноос авсан юм.Аятайхан гуйвал чамд ч гэсэн єгнє дєє.-Ноёнтоон...-Хэрэггvй дээ.Би зvгээр л чиний найз.Харин та хоёр хэдийг л татмаар байна хvссэнээрээ тат гээд би хайрцагтай тамхиа гаргаж дунд нь тавилаа.Бид гурвыг тун ч хєгжилтэй ярилцан тамхилаж суутал манай хоёрын «хєлєг» гэж сvржин нэрлээд байгаа тvрдэг тэргэн дээр нь элбэг зуун хорин килограмм татах бvдvvн авгай ирчихсэн мєнєєх тэргэнцэр рvv хэрхэн авирч гарах ухаанаа олохгvй гайхишран мунгинаж харагдав.Жоныг ухасхийн босуут би гараас нь шvvрч-Би хvргэчихээд ирье гэлээ.Тэр ч уухайн тас буцаад суув.Би нєгєє авгайг ойрхоны хоолны газарт хvргэж єгєєд хоёр доллараар шагнуулан олзоо нєгєє хоёртоо єгсєнд -Чиний хєдєлмєрийн хєлс чинийх гээд авсангvй.Ингээд хоёр доллартай болдог юм байна.Тvvнийгээ атгаад дотогшоо орох гэсэнд нєгєє хоёр маань -Чи яах гэж байна гэж байна.-Vгvй энэ чинь азаа vздэг байгаа даа.Нэг центийн машин руу хийгээд vзье.Єсчих ч юм билvv.Тэр хоёр юм ч хэлсэнгvй.Харин Майк горьдсоны гарз гэсний шинж болгон гараа савж,Жон зvгээр л шоолонгуй инээмсэглэв.Нэг ч их удалгvй хоёр доллараа хандивлачихаад гараад ирсэнд нєгєє хоёр маань байсангvй.Зорчигч олоод «хєлєг»-єє жолоодоод явсан бололтой.Иймэрхvv амьдралаар сар гаран амьдарч явтал тэр нэгэн єдєр ирэх л жамаараа ирлээ дээ.Тэр єдєр бид гурав хамгийн алсын казинод хос хоёрыг хvргэснийхээ шанд арван доллар хvртээд хэн нь азаа vзэхээ нэгтийн улаан центээр шодон Майкад аз таарч тvvнийг хичээнгvй тоглохыг гуйн залбирах нь халаг Трампп руу явцгааж байлаа.Гэнэт миний чих дvнгэнэн шуугиж,нvд бvрэлзээд явчихав.Ядаргаа тусчих нь энэ vv?Гэтэл би юундаа ядрах билээ.Над шиг ийм арилсан дотортой яадгаа алдчихсан тоглоомчинд тэмбvv ч тоож тусахгvй.Харин ядаргаа бол тvvний дэргэд тэнгэрийн хишиг шиг сэхээтний євчин.Хэн нэгэн нь л намайг ойрхоноос дурслаа.Тэгвэл нєгєє гураваас минь єєр хэн байх билээ.Ийн бодуут би нєгєє хоёрыгоо орчихоод гvйчихлээ.Тэгнээ тэр.Таж Махалын гадаа эхнэр маань хоёр охинтойгоо зогсож байх нь олон хvний дундаас нvдэнд шууд тусан хар эрчээрээ гvйн очих хvсэл оргилсон боловч хєл минь урагшаа гишгэсэнгvй.-Чи хєлс хvчээ гарган хурааж хуримтлуулсан амьдралынх нь vндсийг хулгайлчихаад ямар нvvрээрээ тэдэндээ очих гэсэн юм.Унаа машинаа зарчихсан чамайг тэд ийм болтлоо дампуурсан гэж огт бодохгvй байгаа шvv дээ гэсэн бодол тєрж тэднийг наашаа эргэнгvvт нь сандарч,хажууд баригдаж байгаа барилгын хашаа руу ам мєлтєс орлоо.Энэ орчлон хорвоод миний хамгийн хайртай гурван хvн надаас ганцхан алхамын зайтай єнгєрч явсанаа том охин маань дороо зогсож -Ээж дахиад бvгдийг нь нэг л удаа тойрч vзчихээд явъя,тэгье л дээ гэж гуйв.-Энд алга байна шvv дээ.Бид ханатлаа эрлээ.Байсан бол таарах болсон.Аав чинь єєр тийшээ л явчихаж.Лас вегас ч явчихсан байж магадгvй.Одоо явцгаая охин минь.Онгоцноосоо хоцрох нь гэж эхнэр маань их л шийдэмгий хэлэв.Миний амьсгаа давчдан толгой эргэж золтой л нєгєє хашааныхаа цаанаас гараад оччихсонгvй.Манай хэд онгоцоор ирж дээ гэж бодов.Эхнэр маань хєдєлгєєн ихтэй хол замд машин барихаас айгаад байдаг юм.Араас нь харсанд тэр гурав маань толгой гудайлган тун ч дурамжхан шинжтэй аажуухан явсаар олны дотор уусан алга болов.Дотор давчдан толгой эргэж орчин тойрон шар ногооноор эргэлдэн дайвалзахад далайн эргийн чийгт нєгєє л сандал дээрээ суун «Одоо яахав,цаашдаа би хаачиж,юv хийж,яаж амьдрах юм бэ» гэсэн шаналгаат асуултаа єєртєє дахиад л тавьж хариуг нь ололгvй тvгдчиж суутал Майк,Жон хоёр арзайтлаа инээлдсээр ирж -Чи хааччихваа,энийг хараач гэлээ. Харвал Майкийн гарт хоёр зуун доллар ямар нэг амьтны авралт ногоон нvд шиг ч юм уу,хоёр ногоон нvх шиг ч юм уу юутай ч учир нь тайлагдамгvй нэг л нууцлаг ногоон туяатай єнгєєрєє эрээлжлэн харагдлаа. -Чи яаж яваад ингэж баяжиж орхив оо?Майк надад тодорхой хариу хэлсэнгvй харин хамраа ихэмсэгээр шантайлгаад -Явъя гэлээ.-Хаашаа?-Намайг,бас Жон та хоёрыг дуудаж байгаа тэр газар руу.Тэрээр бид хоёрыг дагуулан явсаар нилээн тохилог нэгэн баар руу орж хоёр Америк маань том том навчин тамхи жавжиндаа багтаж ядтал чихэн баагуулж виски шимэнгээ хєзєрийн онол ярьж,би ч дуртай Смирноффоо балгангаа ярианд нь магадлалын онолын талаархи єєрийн мэддэгийг хавчуулж ам хуурайгvй бурцгаалаа.Харин бидний амнаас цээл сайхнаар урсан гарч байгаа онол маань бидний ємссєн хувцас байгаа байдалтай маань л даанч авцалдаж єгсєнгvй.Бид ярьж байгаа онолынхоо мэдлэгээр бол дэндvv тасархай улс санж.Харин ємссєн зvvсэн,за ерєнхийдєє амьдралынхаа тvвшнээр бол аманд багтаж ядах онолынхоо эсрэг зvг рvv тасарчихсан улс санж.Биднийг харан жуумалзан байсан хvмvvс ч энэ л тухай бодож байсан бизээ.Тэнд хоёр гурван цаг суугаад гарч явахдаа нєгєє хоёроосоо- Хэн чинь азаа vзэх юм бэ? гэж тэсэлгvй асуугаад тавьчихлаа.-Юугаар?-Яагаав? Чамд мєнгє байсан биз дээ?Тэр хоёр тачигнатал инээлдэж харин миний гол горойлгосон єнєєх бодол,гомдол гутрал,гэр бvлийнхээ хєрєнгийг хулгайлсан шившиг,ийм болтлоо арчаагvйтэж ядарсан ядрал тархи толгойг минь дахиад л янгинатал базан авч нулимас гарах гээд ч байгаа юм уу,цєхєрч сєхрєх гээд ч байгаа юм уу,аль ч учраа олохоо больж хий л ангалзан далай зvгээс сэвэлзэх салхийг хахах шахуу залгилаж явлаа.Долоо хоногийн дараа зэрэгцvvлж тавьсан хоолны ширээн дээрх гудсаа эвхэж зогсохдоо -Ерєєсєє л энэ бvхнийг цэглэе.Хария.Казиног бvрмєсєн мартая гэж шийдээд эзэндээ -Би єєр газар цалинтай ажилд орсон гээд хэлчихлээ.Тэр маань-Зvйтэй.Чи ингэж явж болохгvй гэснээ цонхоороо гадагшаа шагайж хараад -Ойр хавьд хvн хар ч алга.Гурвуул хоолоо идэе.Чи тэгээд яв даа гэсэн билээ.Би банкиндаа хоёр зуун доллар vлдээн мянга найман зууг нь халааслаж Дейтон руугаа нисэх онгоцны тийз аваад такси захиалтал «Такси хvлээх зуураа дотогшоо ороод таван зуугаар тоглоод vзээч» гэж дотор хvн маань зай завсаргvй шалж гарлаа.Онгоцны тийз борлуулах газрын толин хананд vс нь єрвийж,ємд нь шолхойж,цамц нь vрчийж хорчийсон vнэхээр єрєвдєлтэй,бас vзэн ядаж ханашгvй ядруу амьтан харагдаж байгаа нь надаас єєр хэн байхав дээ.-Ертєнцийн ёроол руу ингэтлээ уначихаад єєр юу хvсээ вэ чи? Vvнээс цааш унах газар байгаа юм уу? Гvйцээ.Чи энэ хорвоогийн хамгийн адгийн лаг шавар дотор ханатлаа хэвтлээ.Одоо болоо.Бос харь.Казино руу эргэж харах ч vгvй харь.Хvн шиг ажил хєдєлмєр хий.Булчин л ядарна уу болохоос тархи, сэтгэл мэдрэл ингэтлээ ядарч туйлдахгvй шvv дээ.Жон,Майк хоёртоо зуу зуун доллар єгєєд хамтдаа хєгжилтэй байснаа дурсан Охойяа руугаа харьж ажил хийхээр шийдсэнээ хэлж -Та хоёр ч гэсэндээ эндээс явцгааж амьдрах энэнээс арай єєр арга зам хайгаач.Амьдрах олон арга бий шvv дээ гэсэнд Майк гар дахь зуутын дэвсгэрт рvvгээ харж гайхсан шинжтэй -Би чамайг буруу таажээ.Чи чинь хоосроогvй юм байна шvv дээ.Тэгэхээр чиний зєв.Чамд амьдрах олон арга зам байгаа нь тодорхой байна.Харин бид хоёрт бол тэр бvх замууд чинь бvгд хаагдсан.Бид гурав тэхдээ муугvй байсан шvv тиймээ Жон.Чамайг явчихаар нэг гар маань байхгvй болчих шиг л болох байх даа.Тэхдээ яахав ээ,цаана нь муу ч vгvй хоёр vлдэж байна шvv дээ аан гээд нэг муухан мушийлаа.Жоны нvдэнд нулимас гялтганах хир нь уруул нь инээмсэглэнэ.-Vvгээр ирвэл «хєлєгтєє» суугаарай.Би гурав чамайг хvссэн газарт чинь хvргэж єгнє гэлээ.Ингээд хоёр нєхєртэйгээ тэврэлдэн vнсэлдээд далайн буцламгай ус шиг эр улсын гашуун халуун нулимсаар хvзvv хацраа норгож аваад салцгаалаа.Харин намайг Охойяад засвар хийгдэж байгаа байр маань тосов.Хєрш байрны Монгол айлаар ортол гэрийн эзэн намайг нvд бvлтийлгэн харж-Чи чинь...яваагvй юм уу гэв.-Хаашаа?-Юу хаашаа гэж нутаг руугаа.-Vгvй чишш.Гэнэт сэтгэлд харанхуй шуурга дэгдэн нvд бvрэлзээд явчихав.-Арай манайхан гээд илvv vг хэлж чадсангvй ээрлээ.Тэр миний байдлыг ойлгож байгаа бололтой хєргєгчнєєсєє хугас шил виски гарган хуурайгаар нь аягалаад -Май хє.Vvнийг татчих гэв.Тvvнийг уутал доторхи бєглєєс жаал тавирч юмны наана цааныг эрхбиш эрэгцvvлэхтэй боллоо.-Эхнэр хvvхэд чинь замаараа чамайг дайрч аваад монгол буцна гээд явсан шvv дээ.Манай эндхийнхэн танайхыг контейнерт ачиж єгсєн.Гэтэл чи энд явж байдаг.Энэ ер нь юv болоод явчихав аа аан.-Зєрчихжээ.-Араас нь нисэх л болж дээ.-Харин тийм л юм болчихлоо.Явтлаа танайд хэд хоноё.-Тэгээч дээ.
Зохиогч Д.ЭНХБОЛД /Чикаго/АНУ-д аж төрж буй Монголчуудын амьдралаас сэдэвлэсэн маш сонирхолтой адал явдлын тууж. Нэгэн монгол эр хамаг байдгаа Казинод алдаж, гуларч алдаж явсаар, эхнэр хүүхэд нь хүртэл түүнийг орхин Монгол руугаа буцна. Гэвч нэг л өдөр ...

Хэвлэгдсэн он 2006. Bloomington, IN Үнэ 17,99$Худалдан авахыг хүсвэл enkhbold9@yahoo.com хаягаар хандана уу2 Номын хэсгээс уншихыг хүсвэл доор дарна уу....

Өрвөлөгийг минь сэврээж өлмийг минь түшиж ээл дулаан элгэндээ тэвэрсэн ИДЭР ЗАЛУУ ИХ МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН танаа энэ романаа өргөн мэхиймүү.

Нэгдүгээр бөлөг .
Их гэрлийн дотор өчүүхэн харанхуй,
их харанхуйн гүнд өчүүхэн гэрэл амьдармуй.

Цахилдагны хөх цэцгийн зул задрах үесэн . Тэмүүжин аавынхаа араар сундлаад гэрийнхээ зүг эргэж харан харан уйлж явлаа . Ээж , бага ээж гурван дүү нь гэрийнхээ үүдэнд торойтол зогссоор л унаа хөтөлгөө морьдын алхаа алс замдаа шуудран жигдрэх тусам тэдний дүр бөртийн жижгэрсээр сүүлдээ гэртэйгээ нийлэн бөөн бараан юм болоод Хөх Энгэрийг давмагц харагдахгүй болов . Аавынхаа нуруунд нүүрээ наагаад уйлахад нулимас аавынх нь нуруу руу урсаад орчих шиг санагдана . Аав нь ч түүний байдлыг ойлгох бололтой хөмсөг зангидан алсын уулын толгой ширтэж явна . Хагас өдөржин түүний шуг шуг уйлахыг нь сонсон дув дуугүй ийн гэлдрүүлээд сүүлдээ аавынх нь тэвчээр барагджээ .-Миний хүү чинь том эр болсон шүү дээ . Аав нь удахгүй аян дайнд мордоно . Эр хүний нулимаснаас хагацал зовлон унадаг юм . Уйлна гэдэг зовлон дуудсан хэрэг гээд чимээгүй болон дүнсийхэд нь Тэмүжин нулимсаа ханцуйгаар шудраад -Та ерөөсөө уйлаагүй юү гэж цангинуулан асуулаа .- Багадаа уйлах явдал байсаан . Тэр бүрийн дараа хагацал болдогийг мэдээд больсон доо . -Тэгвэл та яагаад Намуун-Үжиний уйлахыг хорьдоггүй юм . -Эм хүний нулимас гэрийн доторхи хатуу хүтүү бүхнийг зөөллөж өгдөг учиртай . -Ааа одоо л ойлголоо . Гэрийн эм хүн үе үе уйлж байх нь зөв байхнээ . Эцэг нь түүний бодлыг зөвшөөрөх мэт чимээгүй алхуулна . Нөгөө шар хэдгэнэ дахиад л гараад ирчихсэн толгой дээгүүр нь дүнгэнэн эргэлдэнэ . Тэгснээ гэнэтхэн өгөөш үмхсэн загас болчихоод ангалзан мурчиганана . -Ааваа .Та Хасарт голын хойд эргийн бургасны аргал илчтэй бас анхилам үнэртэй байдаг юм шүү гэж хэлээрэй . Би хэлэхээ мартсан байна . -За за заавал хэлнэ . -Та бас аян дайнд явахдаа намайг дахиад хэзээ ч уйлахгүй гэдгийг мэдэж явбал зохистой .-Хүү минь би чамайг эр хүн болсоон гэж хэлсэнгүй юү . Тэр гүдгэрийн цаад дор горхи буй . Хоёул тэнд бууж хононоо . Үнэхээр ч гүдгэрийн цаад дор хөгжилтэй бяцхан горхи шулганан урсаж долгионд нь шингэх нарны цацраг дүрсгүйтэн нэг дэгдэж нэг унтарч харагдана . Аав нь хөтөлгөө морины ганзгалаа задлан багашигхан эсгий гарган дэвсээд хөл нүцгэлэн горхийн эргийн ширгэн дээгүүр тааламжтайяа алхлан хаа нэгтэйгээс увуулж цувуулан гурван чулуу олж ирэн тулгаллаа . Тэмүжин өөрийн үүрэгт ажилдаа ханцуй шамлан орж хол ойрд торолзох аргал шүүрэн дэгдэв . Төд удалгүй наран шингэж сэрүү оргиод тушиж тавьсан морьд нь ногоон дэвсэгийн өлөн шир шир хазлах нь тодхон дуулдана . Тулган дунд түүдэг гал дэвэлзэж гал дээр цэрэг эрийн нимгэн зэс тогоон дотор борцны шөл хавь орчиндоо тааламжтай үнэр дэгдээн пор пор буцална . Есхэй багашигхан богцоо өөр рүүгээ татан ойртуулж амыг нь хэрсэн нарийн суран оосрыг хөвөрдөн султгаад илгэн ууттай гурил гарган ирж зөөлөн сэгсэрснээ уут руу гараа шургуулан гурилнаас атган тогоотой шөл рүү цацална . Тэмүжиний гэдэс хоржигонох нь их л тод сонсогдсонд ичсэндээ дороо хий л займчиж харин аав нь битүүхэн мушийгаад -Ганц өдрийн өл даахгүй нь ээ гэж хүнгэнэв .–Аян дайнд явж үзээгүй болохоор тэр болов уу . Та бидэнд бурам , бас нандин чавга авчраарай . Есхэй хий л уртаар сүүрс алдсанаа хүүгийнхээ толгойг татан энгэртээ наагаад аргалын үнэр нэвт шингэсэн үсийг нь удаанаар үнэрлэв . Түнэр харанхуй наашилсаар орчныг нөмрөн авч гагцхүү тулган дунд урам муутайхан өмөлзөх бяцхан түүдэг галын туниа муутай гэрэлийг аг тэврэн нөмөрчихөж чадахгүй хулмаганан тойрно . Тушаатай морьд нь ойрхон тургилаж өвс шир шир хазлана . Есхэй тэрлэгээ хэдрэн одот тэнгэрийн зүг хараад нургитал хурхирч харин Тэмүжин мөн л одод ширтэн нүд нь гялалзан хэвтлээ . Бөртгөлжин том болсон байхдаа гэж бодов . Хоёр жилийн өмнө Тэмүжинийг есөн настай байхад аав нь мөн л ийн сундлаж Бөртгөлжнийд орхиод явсан билээ . Тэгэхэд Бөртгөлжний арван гуравны жил орсон байсансан . Хоёул өвөртөө ороод хоёр тийшээ харан нүдээ яг л ингээд гялалзуулаад хэвтдэгсэн . -Чи намайг зодох уу ?-Хэрэг хийвэл зодолгүй дээ . -Ямар хэрэг . Харин Тэмүжин хариулж чадсангүй . Ямар хэрэг хийгээд ээж нь , бас бага ээж нь аавд нь зодуулдагийг үнэндээ мэддэггүй байсан дээрээс ийнхүү тулгамдав . Гагцхүү аав нь тэднийг урт сур давхарлаж гартаа ороогоод нуруун дундуур нь ороолгодгийг сайн харсан билээ . Тэр тухай нь асууна даа гэж боддог байснаа мартжээ . Нээрэн ямар хэрэг хийсэн эхнэрийг ороолгодгийг маргааш ааваас асуух юм хуна . Бөртгөлжин нуугдлаа гэж хэлчихээд хөнжлийнхөө гүн рүү шургаж хэсэг амьсгаадсанаа өмдийг нь гэнэтхэн шувт татахад Тэмүжин сандран ичиж өмднөөсөө хоёр гараар тас атгаад байдгаараа тийчилж гарна . -Чи ээжийнхээ өвөрт өмдтэйгээ унтдаг уу ?-Үгүй . -Тэгээд яагаад өмдтэйгээ хэвтээд байгаа юм тайлаач . -Чи миний ээж юм уу ?-Эхнэр чинь байна . -Биш . -Биш юм бол яагаад чи бид хоёрт гэр барьж өгсөн юм . -Зүгээр л чи бол миний ирээдүйн эхнэр . Би дараа ирж чамайг авна . -Чамайг ирэх гэсээр байтал өөр хүн ирээд намайг авчихвал яах юм . -Авбал авна л биз . -Юү гэнээ ? Би аяга тарагны үнэгүй юм уу .-Би аян дайнаас зуутын ноён болчихоод олон эхнэр дагуулаад ирэх юм чинь . -Аан тиймүү . Бөртгөлжин Тэмүжиний дээр үсрэн гараад хоёр гарыг нь арагш нь дэлгэн дарах гэж хүчлэн ноцолдоно . Тэмүжин дийлдэхгүй . Сүүлдээ Бөртгөлжин амьсгаадан хажуугаар нь орж хэвтээд -Чи бяртай юмаа гэж шивнэх авай . Аав нь хүүтэйгээ яваагаа мартсан мэт хүржигнэтэл хурхиран хэвтэх энэхэн одот тэнгэрийн дор Тэмүжин хоёр жилийн өмнөх ийм нэгэн сайхан ч шиг муухай ч шиг шөнийг санан дурсаж дахиад л Бөртгөлжинтэй ноцолдон нэгэн оронд хэвтэх нь гэхээс цухал бяцхан бадамлана . Саадаг нум барихгүй саалийн хувинтай нөхцөх хүнтэй нэгэн орон дотор хэвтэх тийм ч таатай бишийн дээр Бөртгөлжний хорон ааш хорлогчингийн үйлдэл бүрийг ер ялагдаагүй мэт дүр үзүүлэн тэсвэрлэнэ гэдэг там бөлгөө . Бөртгөлжин цааш харан нам болчихоор нь “Чи ингээд нэг унтдаг юм байжээ” гэж бодов уу үгүй юү хөлөөрөө цавь руу нь тас тийрэх авай . -Ёо ёо ёо .-Яршиг Чи унтаад байхдаа яадаг юм . -Унтахгүй гээд яах юм ?-Уухилалдая-Чи уухилахгүй юу ?-ҮгүйБөртгөлжин хөнжлөө ам руу нь чихэж дээрээс нь дарахад Тэмүжин дороос нь арай ядан сугарч гараад үнэхээр л нохой шиг аахилдаг билээ . -Чи чинь аахилаад байна шүү дээ уухилал даа .-Би уухилаж л байгаа биз дээ . -Ингэж бишээ ингэж гэнгүүт Бөртгөлжин гингэнэх адил сонин тасалданги авиа гарган чичигнэнэ . Тэр нь Тэмүжинд нэг л ичгүүртэй зүйл шиг бодогдон “Чадахгүй “ гэж цахдана . Бөртгөлжин бол хорлогчингийн аргыг жинхэнэ бодож олдог эм дээ . Цовхрох шиг болоод дээр нь гараад хэвтчихнэ . Гэнэтхэн хүзүүг нь маажиж цус шүүрүүлчихээд учиргүй инээнэ . Тэмүжин инээгээд байхаар нь уурлаж чадахгүй ч дотроо хорсоно . Өмдийг нь тайлах гэж шөнө болгон ноцолддог тэр муухай эм рүү явж байдаг . Гэвч уржнангийнхыг бодвол овоо бөх сураар өмдөө тээглүүрдсэндээ басхүү тайвшран ноцолдвол ноцолдож л байг гэж хайш хэрэг бодоод тэнгэр өөд хартал өөрийнх нь од тохмын чинээ үүлэнд халхлагдан ичингүйрэх аятай бултаганана . Хэдэн жилийн өмнө дагуулан явж мөн л ийм тунгалаг шөнө хээр хонохдоо аав нь тэр одыг зүслэж өгөөд -Миний хүүгийн амь сахигч од шүү . Энэ одыг чи бид хоёр л мэднэ . Өөр хэн ч мэдэх учиргүй гэж билээ. -Ээжид хэлбэл болох уу ?-Болохгүй . -Хасарт ?-Хэнд ч бүү хэл гэж хэлэв бусуу би . Шөнө хээр хонохдоо одтойгоо ярьж бай . Өдөр энд тэнд явахдаа тэнгэрт байрлах зүгт нь үе үе харж миний од бөхүүжин . Шөнө гарч ирээрэй гэж захиж бай . Эс тэгвээс хулжин одож мэдэшгүй . Мөд чи эр цэрэг болж аян дайнд мордоно . Тулааны өмнөх шөнө одоо манаж чагнан хонож бай . Үүрийн өмнөхөн од чинь чоно адил уливал тэр тулаанд амь нас бат . Таг чиг байваас амь сахигч нөхрөөсөө алхам ч зөрж бүү гишгэ гэсэн үг . Могой мэт сэрчигнэвэл дуут суманд , зараа мэт шуухитнавал ирт сэлмэнд үхэх ёртой . -Тэр өдрийн тулаанд оролгүй үлдэж болохгүй гэж үү ?-Болохгүй . Монгол цэргийн нэр төр гэдэг нэгэн цэргийн байтугай түмэн цэргийн амь наснаас хамаагүй өндөр байдаг юм Миний хүү үүнийг бат санаж яв . Бусад санамжийг чамд аравны ноён хэлэх болно гэж захиж хэлсэн нь бодогдон “ Миний од” гэж шивнээд мөнөөх одыг харахад тохмын чинээ үүлнийхээ сэжүүрээр инээмсэглэх адил цухалзсанаа сэмжин үүлнийхээ цаана урьдын адил сүүмэлзэн туяагаа багасган анир алдав . Гэнэт өдөржин түүнийг даган дүнгэнэсэн бүдүүн дуутай шар хэдгэнэ хаа нэгтэйгээс дүүлэн гарч ирээд нүднийх нь дээр агаарт тогтуут нимгэн цахир далавчаараа сормуус руу нь чичигнэн дэвэхэд зовхи нь өөрийн эрхгүй хүндрэн хэн ч даагаагүй солонго адил махир сэлэм эргүүлэн дайралтанд ороход дайсан этгээд уул талыг дамнан хиаран унаж байна гэж зүүдлэн зүүдлэн ааваасаа хамаагүй нарийхан хөгөөр жингэнүүлэн хурхирч гарваа . Өглөөн нар нүдийг нь гялбуулахад Тэмүжин сэрж өндийвөл аав нь алин цагийн босож цай чаначихаад чөдөртэй морьдынхоо хойноос явсан байв . Тэмүжин горхи руу гүйн очиж нүүрээ угаагаад нойтон гар нүүрээ тэрлэгний хормойгоор шудран арчсанаа багаас сурсан зангаар горхины хойт этгээдэд дэрсэнд сүлбүүлэн хатсан томоо хөвхгөр хөх аргалын хажууд очин сөхөрч суугаад үнэрлэвэл гэрийнх нь хажуугаар урсагч жингэнүүр голын хойт эргийн бургасны аргалтай яг адил анхилам үнэр сэнгэнэжээ . Өглөөн жавраар гэрт түлвэл нойрны үнэр нам дарах сайхан үнэртэй аргал байна даа гэж ганцаар яриад хоёр морио хөтлөн тэртээ зүүнтэйгээс наашлан яваа аавынхаа зүг саравчлан харснаа хоносон газар руугаа яарлаа . Тэмүжинийг цулхирын гурилтай цайндаа дэвтээсэн хуруудаа мэрж гүйцээгүй байхад аав нь ирэв . -Аа миний хүү босоо юу . Сайхан өдөр болох нь дээ . -Та намайг сэрээхгүй яасан юм .-Аавынхаа дэргэд унтана гэдэг ховорхон бас хоромхон байдаг юм шүү дээ гэж хэлснээ Есхэй хүүгийнхээ түнтгэр зулайг энгэртээ наан илж алсыг харан бодлогоширсоноо -За цайлж гүйцсэн болжгэм хөдөлцгөөе . Халуун өдөр болохдог . Өнөөдөр хоёул хөх зүрхэнд хүрч хоноглоно . Тэгж гэмээнэ маргааш шөнө хагаслаад худын хүрээнд хүрэх байгаа гэж хэлээд хөтөлгөө мориндоо ганзгалаагаа дарууллаа . Дахиад л мөнөөх шар хэдгэнэ өмнө хойгуур нь хэрж уур цухалыг нь хөдөлгөнө . -Хүү минь чи яагаад л савчаад байна . -Энэ нэг үзээрийн муухай амьтан чинь өчигдөрөөс хойш ээрээд байх юм . -Ямар амьтан байна ?-Хэдгэнэ-Аа . Хол явах эр хүнд заавал нэг дагуул ирдэг . Миний хүүгийн дагуул ирж л дээ . -Танд бас бий гэж үү . -Бий бий . -Таны дагуул ямар амьтан юм . -Хүнд уг нь хэлэх хэрэггүй л юм байгаа юм . Гэхдээ аав нь хүүгээсээ юуг нь нуухав . Аавынх нь дагуул нэг зовсон зараа л байдаг юм шүү дээ . -Яагаад зовсон гэж ?-Үгүй одоо юү ч гэмээр юм бэ дээ . Дандаа л идэх юм цуглуулж явдаг л даа . -Зараа юү иддэг юм . -Аавд нь тэр нь харагдаггүй юмаа . -Тэгээд та идэх юм цуглуулсаныг нь яаж мэдэж байгаа юм ?-Эзгүй явж явж ирэнгүүтээ шалир шалир гээд юм идээд байгаа чимээнээр нь аав нь мэддэг юм . -Та зараагаа морин дээрээ дүүрээд явдаг юм уу ?-Үгүй ээ үгүй . Хоноглох газар ирчихсэн л байдаг юм . -Миний хэдгэнэ таны зараа шиг намайг дагаад хаа ч хүрэх үү ?-Тэгнэ биз дээ . Есхэй хүүдээ өөр юм ч хэлсэнгүй . Тэр зараа яг л өөр шиг нь тулалдаанд орж өдий төдий хар хорхой гүрвэлүүдийг эцэс төгсгөлгүй элдэж тасчин хаяж өвдөл цөвдөлийг нь хэрхэн амаа олохгүй шалир шалир үмхэлдэгийг нь хүүдээ хэлсэнгүй . Нэгэнтээ татаруудтай шийдвэрлэх тулаан хийхийн өмнөх өдөр Есхэйн тэр зараа элбэг бүтэн хагас алд могой барьж яг тэнцүү зургаа хувааж зэрэгцүүлэн тавьж байгаад идчихийг нь Есхэй мэлрэн харсан билээ . Хэмжээгээр тийм ч том биш тэр амьтны зүрх зориг нь чоно мэт шунал дэв нь ирвэс мэт бөгөөд тэнгэрийн амьтасын өөдөөс ч тэмцэн тулахыг юман чинээ бодохгүй гэж Есхэй бат нот итгэдэг бөлгөө . Цэрэг хүний ийм нэгэн хар сүлд хүүд нь ирсэнийг түүний ярьснаас Есхэй ийнхүү олж мэдэв . -Аав гэрийн эм хүнийг ямар үйл хийсэн үед нь зодвол зохистой вэ ?Есхэй таг гацав . “За байз “ гээд хөмсөг зангидан бодлогоширлоо . Ямар хормойн донг нь дарах гэж тэгдэг юмаа гэлтэй нь биш .-Миний хүү тэрүүгээр яахнав . -Би бас Бөртгөлжинг зодох хэрэгтэй биз дээ . Нулимас нь гэрийн хатуу хүтүүг зөөллөж байг . -Ааг тэр яахав дээ . Хааяа хааяа зодмоор санагдсан үедээ л зодож байхгүй юү дээ . -Та ээж , бага ээж хоёрыг зодмоор санагдвал л зоддог уу .-Тэгэлгүй . -За за . Ийнхүү Тэмүжин олон удаа бодогдож олон удаа мартагдсан нэгэн чухал асуултынхаа хариуг аваад тун ч додигор нь аргагүй исгэрлээ . Мөнөөх шар хэдгэнэ мөн л өмнө хойгуур нь ээрэвч тэр одоо түүний уур цухлыг хөдөлгөхөө нэгэнт больжээ . Яг нүднийх нь харалдаа дүнгэнэн тогтносноо заан болон хувирч хошуугаараа бүрээдэвч түүнээс хэдгэний дуу л гарах ажгуу . За тэгвэл чи нохой болоотох гэж Тэмүжинийг амандаа шивнэтэл мөнөөх хэдгэнэ нохой болон хувирч сүүл өргөн хуцаж давхивч түүнээс нохойн дуу бус хэдгэний дуу үргэлжлэн гарах ажээ . Тэмүжинд энэ нь нэн зугаатай санагдан хөгжөөнтэйгээр инээлээ . Есхэй хүүгээ хэдгэнэтэйгээ танилцаж явааг нэгэнт мэдэх тул гайхсангүй . Энэ зуур Тэмүжин хэдгэнээ Ээж бага ээж , Хасар , Намуун-Үжин , Хабул гээд л өөрийн ойр дотны хүмүүсийнхээ дүрд хувирган үзэж баясаад хоёр алгаа амандаа хумбайлган “За одоо ганцхан удаа Бөртгөлжин болоотох “ гэж тушаатал хэдгэнэ уурсах мэт толгойг нь хэдэнтээ тойрч дүнгэнэн эргэснээ хаа нэгтэй рүү алга болов . Өлсөөд хоолондоо явчихлаа гэж Тэмүжин боджээ . Төд удалгүй өөрийнх ч нойр хүрч аавынхаа хормойноос зууран базсан гараа султгалгүй нуруунд нь хярсан хэвээр нам унтжээ . Энэ хир Есхэй алсыг ширтэн нүдээ жийхайлган бодлогоширч явлаа . Өнгөрөгч намар өвлийн заагаар Есхэй адуучин Төмөрхөлийн хамт адуугаа манаж хоноод үнэгэн харанхуйгаар биеийн чилээгээ гарган морь харжээ зогстол өмнө зүгт нэгэн том амьтны хүрд хүрд цогих чимээ жигтэйхэн тод сонсогджээ . Зарим шөнө адуу бараадаад ирдэг тахь юм болов уу гэтэл хөлийн чимээ нь туурайн чимээ биш санагджээ . Тэгснээ чимээгүй болчихоор нь хий юм сонсдог болжээ хэмээн өөртэйгээ ярин алгаараа чихээ таглан гаднаас нь тогшсоор Төмөрхөлийн бараадан хэвтээ хад руу дөхөж явтал гэнэт азарганууд шуухиралдан унгалдаж адуу нь зүүн хойш пижигнэлдэн хулжихтай зэрэгцэн араатанд бариулж байгаа адууны бачимдан орилох чимээ хажууханд нь гарлаа . Төмөрхөл энэ чимээнээр цочиж боссон бололтой “Хайя ...хайя” хэмээн цахиртан хашгирч хормойгоо сүр сархийлгэн дэвэх сонсогдов . -Юү болов ? -Адуу хулжчихлаа . Энэ зүүнтэй нэг л жигтэй юм боллоо . Хоёул мордон хачин чимээ гарсан зүүн зүгт давхин очвол нэг том амьтан овос овос хийгээд байгаа нь л мэдэгдэхээс биш юу болох нь ялгарч харагдсангүй . Төмөрхөлийг адууныхаа хойноос явуулж өөрөө овогоноод байгаа тэр юм юү болохыг харая хэмээн хүлээлээ . Төд удалгүй үүрийн гэгээ шаргалтахад урд өмнө тал хээр нутагт үзэгдэж дуулдаагүй цээж бие нь орог цагаан бөгсөн бие нь орог хар нүүгэлтсэн том чоно Есхэйн хоёр ч дайнд ачаа бараагаа тэгнэн авч явсан бяр ихэт Үг бор нэртэй морийг нь бариад бөгсөн биеийг нь ястай үстэй нь нэгэнт идэж цээжин биеийг нь дотор гэдэснээс нь салгаж зайлуулахаар өтгөн багир дэлнээс нь элбэг хоёр тохой урт дарвагар амаараа зуугаад угзарч байлаа . Чөтгөр шулмас шиг амьтан аж . Есхэйн нуруу хүйт оргиж мориндоо мордон дөхөж очоод-Холд чи гэж зандарсанд гал бадарсан хоёр улаан нүдээр цоргих адил ширтсэнээ цааш эргэн дуртай дургүй өөвөг өөвөг цогиход адууных шиг өтгөн буурал дэл нь ового овогохийнэ . Үзэгдэх дүр нь л чоно болохоос чоно биш байна гэж Есхэйд бодогджээ . Өнөө амьтан цааш хэд харайгаад эргэн хялайснаа нэгэн том бут руу очин дэлээрээ шөргөөн хаяглаж мөнөөх бутыг тойрон үнэрлэснээ өрөөсөн хөлөө дээр өргөн тэр бут руу сарьчихаад “Чи ер нь хэн юм “ гэсэн шиг бахим тавхайгаараа чулуу бутарган хэнэг ч үгүй алхаж ирээд хоолоо дэрлэн хэвтэв . Цатгалдан анилдах нэг нүднээс нь улаан шумуулууд цуварч нисэлдээд нөгөө нүд рүү нь цуварч шингэнэ . Ард нь морин төвөргөөн гарч Төмөрхөл зэрэгцэж ирсэнээ “Оо “ хэмээн уулга алдлаа . Үг бор аян дайнд хөтлөж явахад үг хэлэх шахдаг адуу юмсан даа . Ингээд мангасын идэш болдог байж гэж Есхэй харуусан бодлоо . Нэгэн эхээс жил дараалж төрсөн Үг бор , Үе бор хоёр бор морио Есхэй зөвхөн аян дайнд унах бөлгөө . Хоёул идэр есийн хунгар цасан дунд төрсөн юм . Үе бор эхээс босоо унаж хэд тургиснаа туйван хөлөө цүүцэгнүүлэн шогшиж эхэлсэн бол Үг бор цасан дунд хэвлээрээ унаж удтал босож чадахгүй тийчигнэн амьсгаадахад унасан газарынх нь цас хүрээ татан хайлж байж билээ . Есхэйг энэ мэтийг бодон гашуудан мэлрэн суутал Төмөрхөлийн цуглуулж хамж ирсэн адуун дотроос Үе бор харуусах адил хуухираад хамар сарталзуулан шингэн дэлээ хийсгэн мөнөөх мангас шиг чонын тасдаад холоо шидчихсэн Үг борын сэтэрхий туурайт бахим шийр лүү хатирч очин үнэрлэж үзээд Есхэй рүү нүд эргэлдүүлэн харж Үг борын тэр туурай шиг палбийж сэтэрсэн туурайгаараа газар зөөлөн цавчиллаа . Есхэй санаа алдсанаа-Адуугаа гэр өөдөө ойртуул гэсэнд Төмөрхөл хариу хэлсэнгүй зөөлөн исгэртэл Үе бор нялх унага шиг дэрхийн бусгаад адуу руугаа хатирч адуу нь ч гэр өөдөө дэргэлээ . Есхэй адуугаа туугаад исгэчиж яваа Төмөрхөлийн араас харж сууснаа бараа нь тасармагц босож хормойгоо шуугаад шүдээ шажигнуулан зуумагц гуталынхаа түрийнээс махир хутгаа сугалаж хөндлөн бариад мөнөөх мангас шиг чоно руу эрслэн алхтал нүдээ анилдуулан хэвтэж байсан чоно овгосхийн өндийлөө . Одоо түүний нүднээс час улаан шонхор шувууд исгэчин нисэлдэх шиг хурц улаан гал ар араасаа цувран дүрэлзэнэ . Есхэй зогтуссанаа “Ирвэл иртүгэй” гэж амандаа зуунги шивнээд урагшилвал чонын нүднээс нисэн гарч байсан улаан шонхорууд өнгөө хувиргаж хөв хөх юм болоод нүд нь гөлсхийн цааш зуларлаа . Гэвч тэр холдсонгүй эргэж хараад оцойн суув . Есхэй хөлөг морь нь байсан тэр цээжийг түшсэнээ дэлнээс нь хэсэг хялгас сугалан авч гуталынхаа түрий рүү чихээд хурц махир хутгаар толгойг нь хоромхон зуурт салган авч цусыг нь савируулан тэртэй хойт зүгт дүнхийгч өндөр уул руу алхлаа . Ард нь морь нь цочин тургиж мөнөөх араатнаас чацга алдан айн сандарч тушаатай хэвээр дэгж явааг ч анзаарсангүй . Үг борынхоо толгойг цагаан дэрст ууланд ийн залснаас нь хойш ч сэгсгэр дэлтэй улаан нүдэт тэднийхийг үе үе эргэсээр л байлаа . Анхны цас унасны дараа тал нутагийн хаа л бол хаа шогшиж явдаг хөх чонын бүхэл бүтэн сүрэг оройлон салхи сөрөн давхиж явахыг нь Есхэй олон удаа харсан билээ . Гуравдахь цас орсоны дараа мөнөөх мангасын сүрэг Есхэйд дайн зарлах адил боллоо . Тэр муухай амьтас ямагт хээлтэй гүү иднэ гээч . Нэг суурин дээр хоёр амь таслуулдагтаа Есхэйн гол горойж нэг л өдөр чамайг аман хүзүүгээр чинь тас харвах хуна гэж заналхийлнэ . Тэгэвч харвах завдал гарахгүй л байлаа . Тэгсэн нэг өглөө гэрээс нь холгүй хоносон үхэр рүү нь мөнөөх сүрэг чоно довтолж нэг суурин дээр тугаллах дөхсөн арван дөрвөн үнээг нь идчихсэн байх нь тэр . Есхэй цээжээ хорстол хүрхрээд чонон зэвт гэгдэх тахь нэвт сүлбэдэг махир зэвтэй сумнаасаа хоёрыг нь сугалаж аваад мөнөөх араатныг отон бут нөмөрлөн хэвтлээ . Үүрийн өмнөхөн хүр хүр гэсэн чимээ гарсан зүгт нумаа загас адил эвшээлгэн ханатал нь татаж байгаад тавьчихав . Чонон зэвт сум нь гингэнэн ульснаа нэгэн том юмыг түсхийн онохыг сонсмогц өглөөн нарнаар толгойг нь тасдаж үг борынхоо толгой дор ивнэ гэж амлаад гэртээ орж чухам дайснаа дарсан баатар эрийн амгалан нойроор бөх хурхирав . Тэгээд бага үдийн хирд босож мөнөөх ан руугаа очтол мангас чоно цатгалан нүдээ жийхайлган анисган завсраараа час улаан шумуулаа цувуулан унтаж гагц түүнийг тойрон шивээлэн унтаж хэвтсэн талын хөх чононууд Есхэйн морин туурайн чимээнээр сэрж сэрийтэл өндийлдөн урт улаан хэл гарган эвшээцгээлээ . Есхэйн омог дүрсхийж нумаа шүүртэл мангас чоно ч сэрж их л жавхаатайгаар хотойн суниагаад ижил сүргээ дагуулан “Яршиг холдоё” гэх шиг талын гүн рүү шогшив . Харвал чонон зэвт нь мөнөөх ширэлдсэн их дэлэнд нь зүүж өгсөн чимэг зүүлт шиг санжиганах аж . Тэрийг хармагц “Яах аргагүй арьс маханд туссан сум яахаараа үс дэл дотор орчихдог билээ “ гэсэн маналзсан бодол хар шуурга адил дэгдэж өөрийн мэдэл мэдрэлээс давсан бүхнийхээ учир начрыг очиж асуудаг заарин руу яаруулав . -Чи түүнийг алая хэмээвч чадахгүй . Усан зүрх чинь шантрах , улцан нүд чинь халирах , уушигны чинь хий цуцах урд тивээс ирсэн миний эцэг бөрт юм . Түүнийг бүү хажигла . Өргөлийг чинь хүртэе . Харгилыг чинь химлэе гэж иржээ . Хөх тэнгээр гээд зайран чимээ алдаж нүднийхээ өмнүүр татсан хар азарган дэл гивлүүр доогуураа хялайж байгааг нь Есхэй анзааруут цочигч болон дайвалзаад -Аваг аваг гэсэн бөлгөө . 1
Үргэлжлэл бий..

ӨВЛИЙН ОЙД .

Гараа савчин хөлөө зориуд хол хол зөөн алхаллаа . Уушиг тэлэх шиг . Тархи руу сэнгэнэсэн агаар урсан ороод буцаж гарахдаа халууцаж байх шиг уур савсана . Тэнгэрт хүрэе хэмээн уулгалан цоролзож цэл залуугийн өнгө үзэмжээр өрсөлдөн гайхуулцгаах гацуур , хар мод , жодоо , хус , улиас намайг хажуугаас , бас дээрээс минь хөмсөг зангидан ширтэцгээж байх шиг санагдана . Саваагүй зан хөдлөж бээлийнээс гараа сугалан зөрөг замын хажуугийн сэвсгэр цас руу долоовор хуруугаа шургууллаа . Цасан ширхэг захаасаа хайлан миний халуун хурууны хөлстэй нийлэлдэн хөлс болоод саяхан ижилдэн байсан нөхөд рүүгээ нулимас шиг ширтэцгээх нь хачин . Орчлон гэдэг чинь ийм хуурмаг аж гэх шиг . Энэ их түнэр ойд гуравхан амьд амьтан байгаагийн нэг нь мэдээж би . Нөгөөх нь одоо чанх баруунтаа

-Торрр .... Торрр хийтэл мод тонших тоншуул , гуравдахь нь тэр тоншуулыг толгойг нь дүйртэл мод өрөмдүүлж буй модны холтсон цаана хоргодсон гургар амьтан гурав бололтой . Тоншуулын мод өрөмдөх чимээ хэсэгхэн зуур дарагдсанаа

-Сүрр хийтэл нисэж өөр нэг мод руу очоод мөнөөх модыг сарр хийтэл базаж авах нь жигтэйхэн тод сонсогдож яг л арьсыг минь базаж байгаа юм шиг санагдан бие зарайна . Уул өөд нилээн өгсөж яваад амрахаар шийдэж өвдөглөн суумагц үүргэвчээ мултлаж хажуудаа тавиад гэдэргээ харан уналаа . Анисган завсраар моддын мөчир сэрийж цаадах хөх тэнгэр нь чадварлаг зураачийн нарийн бийрээр сарайтал татсан цэнхэр өнгийн будаг шиг харагдана . Мөн ч нам гүм байнаа гэж бодтол гэнэт сэтгэл сэрхийж өндийлөө . Мөчрүүдийн завсраар ямар нэг юм харагдах шиг санагдсаных . Тиймээ ... тийм байна гэж амандаа шивнэлээ . Тиймээ ... тийм юм байна .

Нам гүм тэнхээ мэдэн хашгирчихаад амаа хамхихаа мартан мэлэрчихсэн аж . Одоо моддын зүрхний цохилт надад мэдрэгдэж бүх л биеэр минь халуу оргиулан тархана . Тэдний зүрх түг түг...түг түг....түг түг...түг түг түг ...хэмээн цохилож байснаа нүд минь анилдахын хирээр аажуурч түг ...түг ...түг ... Түг.......түг......түг .......................... түг...........................................түг...............................................................түг.......................хэмээнэ .

2006 он . Дейтон хот .

ЗАГВАР ӨМСӨГЧ .

Тэнд яг хичнээн хүүхэд байсныг тухайн үедээ Урантуяа мэдээгүй билээ . Хожим л мянга гаруй хүүхэд байсан гэж сонсчээ . Яг тэр өдрүүдэд зүрх нь пил пил цохилож хөл гар нь өөрийнх нь биш болчихсон зүгээр л хүний тушаал биелүүлэн сарвалзаад байгаа юм шиг санагдан юүн тэнд хичнээн хүүхэд байгааг анзаарахтай мантай байсан хэрэг . Хүүхдүүд тэнцсэнгүй гэдгээ сонсуут царай нь хувьсхийж уруулаа химлэн нулимас нь гялтайснаа ичиж нэрэлхэх юмгүй хацрыг нь даган бөмбөрч гарна . Зарим нь бүр ингэнүүлэн уйлж шалгалтын хүмүүсийн өмнө шалан дээр хэвтчихээд босохгүй . Энэ нь Урантуяад их л эвгүй санагдан өглөө бүр толиныхоо өмнө зогсож байгаад

-Чи тэнцсэнгүй , Урантуяа энэ бол чиний санаархдаг зүйл биш . Юу дуртайгаа хий харин үүнийг л чи хэзээ ч хийж чадахгүй хэмээн өөрийгөө хамгийн хатуу үгээр загнаж уйлахгүйн төлөөх дасгалыг уйгагүй хийдэг байлаа . Тиймээс энэ үгийг сонсоод дотор жаахан эвгүй болох нь болох л байх харин уйлахгүй гэдэгтээ итгэдэг болчихжээ . Өдөржин оволзоод орой хүүхдүүдийг том танхимд оруулахад

-За одоо л миний нэр гарах нь хэмээн зүрхээ агшаан хүлээвч нэр нь сонсогдохгүй байсаар тавуул үлдсэний дараа л нэр нь огт өөр зорилгоор гарах болсоныг ойлгож түүнд биеэ бэлдээгүй байсан тул цочирдсондоо сагсчин адил дээр дээр дэвхэрч байгаад гутлынхаа өсгийг хугалж хирхэндээ эвгүй байдалд оржээ .

Тэгээд хичээл сургалт , алхаа гишгээ , харцны хөдөлгөөн , хамар , жавжны хувиралт энэ тэр гээд л ааг амьсгаагүй гүйж гарлаа . Битүүхэн бодолдоо тайзан дээр хурдхан гарахсан гэж яарна . Гэвч багш нь хатуу хүн аж . Тас загнаж нэгэн хэвийн үйлдлүүдийг мянга түм давтуулсаар хоёр жилийг үдсэний дараа анх удаа тайзан дээр гарчээ . Тэр ч яахав бяцхан догдолсныг эс тооцвол чухам үүний төлөө л амьдралынхаа хоёр жилийг үдсэн болохоор болдогоороо л болоод өнгөрөв . Тараад гэр рүүгээ явж байтал утас нь хангинав .

-Таны амрыг эрэе . Яахав ээ дажгүй шүү . Гэхдээ таны өдөр тутмын хувцасны үзүүлэлт нэг л болсонгүй . Тэгж түрэмгий алхах ёсгүй байсан юм шүү дээ . Та бод доо . Өдөр тутмын жирийн л нэг хослол шүү дээ . Амжилт хүсэе . Утас ингээд таг болов .

Анх удаа яанаа тэгсэн л юм байх даа хэмээн гайхширлаа . Маргааш орой нь дахиад л утас . Энэ удаа зөөлөн хонгор дуутай эмэгтэй хүн .

-Би таны өмнөөс харамссандаа үзүүлбэрийг бүтэн үзэж чадсангүй . Та чинь унтаж байгаа хүн биш шүү дээ . Эсвэл ханиад хүрчихсэн юм уу . Дараа дараачийнхдаа хичээгээрэй . Даанч яав даа . Дийд дийд дийд . Урантуяа дотроо сандарч эхлэв . Нэг л болохгүй л байгаа юм байна гэж бодлоо . Найзуудаа сэм тандаж эхэллээ . Тэд чамбай охидууд . Юү ч ярихгүй бас сэтгэл санаагаар унаж байгаа байдал огт харагдуулахгүй аж . Тэд нар руу утасддаггүй юм байна . Ингэхээр би л болохгүй байгаа хэрэг гэж бодлоо . Хэд хоногийн дараа утас дахиад дуугарлаа . Энэ удаа айгаад утсаа авсангүй . Гэртээ ирсэн хойно нээж үзвэл

-Яг өөрийн чинь энэ өмссөнийг Наоми ингэж ингэж амилуулсан гэсэн мессэж ирсэн байх аж . Лут их мэдлэгтэй улс байдаг байхнээ . За түүнээс хойш замбараагаа алдлаа .

-Тэмээн алхаат , Матар Уугий , Үлэг гүрвэл , Өндгөн толгойт , Дүнгэнүүр , Төөрсөн зөгий энэ тэр гэдэг бол юү ч биш . Сүүлдээ залхаад мессэжээ үзэхээ болилоо . Гэтэл захидлууд имэйлээр нь хөвөрч гарав . Битгий даашинз өмсөж байгаарай л гэнэ . Хослолыг үзүүлж огт чадахгүй байна л гэнэ . Бүгд л дэлхийн том том загвар өмсөгчдөөс жишээ аван өөрийг нь баалсан байх ажгуу . Би Наоми биш гэж биеэ өмөөрөлтэй нь биш . Намайг өөртэй минь яагаад жишиж үздэггүй юм бэ гэж гомдол эрэлтэй нь биш . Чив чимээгүй барлайж тэдгээрийн үгийг дотроо битүүхэн зөвшөөрч янз бүрээр явах гэж оролдлоо . Тэр бүрийд багш нь тачигнана .

-Чи өөрийн толгойтой юм бол өөрийн толгойгоор яв . Үгүй бол тийшээ яв гэж үүд рүү заана . Зовж гүйцлээ . Дэмий л энэ замыг сонголоо гэж бодох болов . Зүгээр л эдийн засагч юм уу , хуульч байсан бол санаа амар явахгүй юү . Хүний авах , хүнд өгөх мөнгийг дээгүүр харж байгаад л тооны машинд хийчихнэ . Өөрийн халаасанд ямар ч халгаа байхгүй гол нь тархи мэдрэлд ямар ч аюулгүй . Хууль гэдэг дөрвөлжин ч юм уу дугуй ч юм уу осолдохгүй л ямар нэг хэлбэртэй авс шиг юмыг барьж байгаад хүний хувь тавиланг түүндээ тааруулан “ Хоёр жил зургаан сар ... тас “ гээд л гүйцээ . Санаа зовох юм огтхон ч байхгүй . Гомдол гарвал алгаа дэлгээд “ Хууль нь ийм юм “ гэнэ гүйцээ . Ийм амар зам байсаар байтал тэр ийм хачин чулуу мод хэрэлдсэн зөрөг шиг бэрх замыг сонгожээ . Дотроо бол үүндээ дуртай ч юм шиг . Өдөр бүр загнуулсаар сүүлдээ дөжирч “ За яахав таван жил тэсчихэе тэгээд больдог хэрэг “ гэж бодох боллоо . Нэг орой гэрийнх нь үүдэнд өнгөөр алагласан сагстай цэцэг түүнийг тосоход зүрх нь гэрэвшиж ичингүйрэн цохиллоо .

Одоо л ... Одоо л ... энэ хүмүүс намайг ойлгож эхэллээ гэж бодоод цэцгийг баярлан тэвэрч гэртээ оров . Цэцгэн дундаас хуйлаастай бичиг гарлаа .

Арай хэн нэгэн залуу хайр сэтгэлээ илчлээгүй байгаа даа . Яарах болоогүй эхлээд зөв гишгэж сурах хэрэгтэй түүний дараа л ... Харин энэ залууд сайхан найзууд явъя гэж хэлнэ дээ хэмээн бодсоор зурвасыг нээж уншуут өөрийн эрхгүй сөхөрч буйдангаа түшин мэгшиж тэгснээ бүр цорхирон уйллаа . Тайвширч ерөөсөө чадсангүй .

Цонхоо дэлгэж байгаад

-Хүмүүсээ би та нарын л нэг шүү дээ . Би ямар гэм хийсэн юм бэ . Нүцгэн биедээ хувцас л өлгөсөн . Түүнийг та нарт гоё сайхан харагдуулая л гэж мэрийсэн . Хувцаснаасаа таашаал авч хувцасаа арьс шигээ хайрлаж хувцасаа албан тушаал шигээ эрхэмлэж хувцас шигээ дандаа сайн сайхныг түгээж яваасай л гэж бодсон өөр би юү ч бодоогүй . Та нарын Достоевскийг уншиж , Хэмингуйэгээр бахархаж , Наомийг шүтдэг асар өндөр боловсролтойг ч би мэднэ . Би та нарын энэ өндөр боловсролыг шүтэн биширч байна . Түүнээс биш би Ангарагийн хүн шиг зан гаргаагүй шүү дээ хэмээн хашгирмаар санагдлаа . Гэвч тэгж хашгирч чадсангүй шөнөжин уйлж бүлцийсэн нүдтэй өглөө ажил дээрээ очмогц мөнөөх зурвасыг багшийнхаа ширээн дээр орхичихоод үүд рүү зүглэв . Багш нь мэл гайхан зурвасыг нээж уншсанаа учрыг ойлгож түүний араас шурхийлээ . Урантуяаг гадаах үүдийг нээх гэж байхад багш нь гүйцэж иржээ .

Далай ламын нас сүүдэр өнөөдөр өндөр болж түүнийг эх нутгаа орхин дүрвэхэд хүргэсэн хүчин зүйл нь бушуухан жанч халаасай гэж хүсэж байгаагаа нуухгүй байнаа гэж ойлгогдож байна . Түүхийн нэгэн цаг үед Төв азид Монгол Манж Төвд гурван үндэстэн геополитикийн тоглолт хийж байх үест энэхүү далай лам цолыг Төвдийн шашны тэргүүнд Монголчууд өгсөн гэдэг яриа бий . Өдгөөгийн далай ламтан жанч халвал хойт дүр нь хаанаас тодрох хийгээд энэ хүнийг шашны гол тэргүүнээ гэж хүлээн зөвшөөрдөг Монголчууд үүсэх асуудалд хэрхэн хандах вэ гэдэг анхаарал татсан зүйл болоод байна . Хорин нэгдүгээр зууны эхэн үеийн шашин шүтлэгийн байдлыг аваад үзвэл Халимаг хийгээд Буриад Тувад шарын шашин гол шашин байхаа больсон юм болов уу гэх хандлага ажиглагддаг . Өвөрмонголчууд ч намынхаа үзэл сурталыг өмнөө барьчихаад ламын шашин гэцгээн янзгүйхэн байх шиг . Ингэхээр Монгол үндэстний хувьд халх Монголчууд далай ламын хойт дүрийн хувьд бусдаасаа илүү их санаа зовж байгаа болов уу . Болдог юм ном дүрмээрээ болж далай багш мөнх биш учраас жанч халах нь тодорхой ингэсэн нөхцөлд ямархуу байдал үүсэх нь вэ . Төсөөлөе л дөө . Бээжингээс Ко намын хэсэг нөхөд Төвдөд очиж тэндээс далай ламын хойт дүр тодруулна гэдгээ зарлачихсан байгаа . Далай ламтан өөрөө миний хойт дүр дүрвэгсдийн дундаас юм уу Монголоос тодорно гээд хэлчихсэн байна лээ . Эндээс Монголын маань ирээдүйд нилээн бүрхэг улс төрийн нөхцөл байдал үүсэх хандлага ажиглагдаж байгаа биз . Мань мэтэстэй байтугай Орос АНУ-тай хүч үзнэ гэж даналзаад байдаг болсон хөршийн зүгээс том даралт хүсээгүй байхад маань ирэх нь дээ . Гэтэл бас нэг асуудал байна . Монголчууд анхнаасаа Төвдийн шашныг нутагтаа урихдаа улааны урсгалыг авах уу шарыг нь авах уу гэж марган хүчээ тарамдтал дайтсаныг бид Цогт тайж киноноос бэлээхэн мэднэ . Түүн дээр улаан малгайт Хаандаа
-Хаантаан би чинь улаан залаатай монгол хүн шүү дээ гэж хэлж байдаг нь улааны тал баримтлагч шүү дээ гэдгээ нотолсон хэрэг юм . Яг тэр үеийнх шиг салаа зам дээр өнөөдөр бид ирлээ . Залуучууд маань Христ рүү хушуураад байдаг . Тэд ч Монголд хүчээ муугүй зузаатгаж байх шиг . Нөгөө талд нь аялал жуулчлалын бизнес эрхэлдэг хүмүүсийн халаасыг зузаалан хөгшид маань Утай Гүмбүм рүү хөврөөд байдаг . Гэтэл Гүмбүм хийдийн хамба Ажаа гэгээн шашны үзлээр нутагтаа хавчигдаад энд АНУ-д ирчихсэн сууж байдаг . Яг нарийвчлан тунгаах юм бол хөгшид маань Гүмбүмийн шүтээндээ бус шинэ Хятадын удирдагчдын алсын хараатай бодлогод мөргөөд ч байгаа юм шиг . Асуудал их л нарийсч байна даа . Хэрвээ далай багшийн хойт дүр Монголоос тодорвол өнөөдөр нийслэлд маань давхиж ирээд дуртай хүнээ барьж аваад зодож байгаа барилгачин нэртэй Хятад цэргүүд хэрхэх бол . Аль эсвэл бид ХКН-ын тодруулсан шинэ далай ламыг хүлээн зөвшөөрч түүнд мөргөх үү . Ингэвэл энэ намын үзэл сурталыг шууд зөвшөөрөн дагаар орж байгаа хэрэг болох нь дээ . Ингэхээр цаашдаа яах вэ монголчуудаа .

"Нарансолонго" тууж, өгүүллэгийн номоос
Зэндмэнээс Бөхбат гурав дүү юм. Тийм атал Бөхбатыг арслаан гээд хүндэтгэж харьцана. Бөхбат анхандаа дургүйцэж -Хн. Юун ч нялуун юм билээ дээ. Адилхан л арслан байж гээд цээжээ түхэлзүүлэхэд Зэндмэнэ учирлаж-Яалаа гэж чи бол бүхэл бүтэн аймагт гурав түрүүлсэн арслан, харин би бол нэг цэргийн ангийн л арслан шүү дээ. Юманд чинь эрэмбэ, зэрэг дэв гэж нэг лут юм байдаг юм гэж учирласаар байгаад Бөхбатыг эрэмбэнд нь сүрхий дасгаж айлд орсон ч Зэндмэний хажуугаар өнгөрөөд хойморт нь суучихдаг, байрандаа хоол хош бэлтгэхэд хэнэггүйхэн сууж байгаад хоол болсон хойно дээжийг нь тэгэх л ёстой юм гэсэн шиг гарддаг болгочихжээ. Төгсөх жилийнхээ өвөл Зэндмэнэ гэрлэж Дамбадаржаад хашаа байшинтай болоход хоёул байрнаасаа гарч Дэлгэрмаагийн гарын хоол цайны амтанд нэг л хүн мэт сүжрэн автав. Зэндмэнэ сүүлийн дөрвөн жил, харин Бөхбат гурван жил дараалан дөрөв давцгаасан атал начны босгыг л алхаж чадахгүй байлаа. Өнгөрсөн жилийн тавын даваанд нэгийг нь босоо аварга, нөгөөг нь энэ аварга л хэлтийлгэдэг арслан хоёр амлаж яаж ч болсонгүй. Хоёр найз санаа алдан өмсгөлөө цүнхлэж үүрээд үзэгчдийн суудалд урам муутайхан ирцгээтэл Дэлгэрмаа минчийтэл уурлаж-Үгүй ерөө. Аваргад одоо миний нөхрөөс өөр давчихмаар бөх үлдээгүй юм байхдаа гэж шилбэлзэв. Зэндмэнэ хавийн улсаас санаа нь зовж баривгар хоёр гарынхаа алганд шөмбөн цагаан хуруунуудтай хөөрхөн гарыг нь хавчуулаад илэнгээ -Дэмбээ минь тэгж болдоггүй юм. Аяар гэм хэмээн аргадаж харин Бөхбатын хамар сарталзан -За яахав. Наадам ганц биш гэж Дэлгэрмааг тайвшруулж билээ. Бөхбатын багад аав нь нэрийнх нь утгыг уйгагүй тайлбарлаж өгдөг байв. -За миний хүүгийн нэр их учиртай. Эхний үе нь бөхийн бөх юм шүү дээ. Аав нь хүүгээ сайн бөх болоосой гэхдээ ингэж нэрлэсэн юм. Бат гэдэг нь Мөнхбат аваргын нэрийн арын хэсэг. Аварга хүн гэдэг цаст цагаан уул шиг сүрлэг, ариун дагшин амьтан байдаг юм. Хүүдээ аав нь аваргын нэрийн эхний үеийг өгчихвөл хүнддэнэ гэж бодсон юм даа. Ингээд миний хүүгийн нэр чинь авсан цолоо бөх бат хадгалаж ахиулж дэвжээж яв гэсэн утгатай юм шүү гэдэгсэн. Өөрөө бол сумын наадамд дархан хоёр даваад гурвын даваанд ёс шиг л унана. Наадмын өглөө хорхогныхоо ямааг гаргаж янзалчихаад шуудгаа өмсөж далбаагаа зоон дээгүүрээ бүслээд дээгүүр нь тэрлэгээ хэлхэндэг нөмөрч сулхан бүслүүт гэрээ гурав тойрч гороолоод наадмын талбайг зорино. Жилийн жилд ингэдэг байв. Нэгийн даваанд оногдох сургуулийн хүүхдийг эвтэйхэн өргөж тавиад, хоёрын давааны оноолт залуучуудтай хөөцөлдөн явж даваад их л амьсгаа дээр хөлийн асарт ирнэ. Заримдаа нөгөө залуучуудад хөлөө алдаад юм уу, дэгээ ороолгоод ээжийг нь балбагануулж орхино. Гэвч давнаа. Харин гуравын давааны босгоор л аав нь үнэхээр давж орж үзээгүй билээ. Гэвч гутрахгүй. Миний үзээгүйг миний хүү үзнээ гэдэгсэн. Үнэхээр ч тийм юм болсон. Долоодугаар анги төгссөн зунаа Бөхбат сумын наадмын аманд гарч нэгийн даваанд гуравдугаар бригадын Зулзага гэдэг цулцгар хүнтэй таарч хав барьцнаас жоохон зайлаа оруулаад тойгдчихсон чинь Зулзага гуай цулцгас хийтэл өвдөглөн сууж наадамчид түрхрэлдээд л явчихав. Дуучин хүнд алга ташилт яаж сонсогддогийг Бөхбат мэдэхгүй. Гэхдээ л олон хүн алгаа зэрэг зэрэг таших нь тун сүрлэг сайхан санагдаад л дахиж дуулдаг байх. Харин бөх хүнд наадамчдын тэрхүү нирхийсэн түрхрэлт нь бөөн баяр, дахиж давах урам өгдөгийг анх тэгж мэдсэн. Хоёрын даваанд зэргэлдээ сумын начинтай цаг шахуу ноцолдож баруун тахимдаж хөөгөөд давсанд сумын наадмын дэвжээ нисэх адил болж хөөрч догдолсон наадамчид дэрхийгээд босоод ирэх нь тэр. Тэр зун сумынхаа наадмыг Бөхбат ийнхүү бөөн хөөр хөөрцөг болгож даваа бүртээ наадамчдын хоолойг нь сөөтөл орилуулж дэвхцүүлсээр үзүүрт хүрэв. Аймгийн арслан хурц Жамбаа хэмээх хижээлдүү бөхтэй үзүүр түрүү булаалдахаар гарахад сумынх нь бүх л уулс өндөлзөж байх шиг санагдсан юмдаг. Харин Жамбаа арслан хүүд урам өгөе гэсэн үү яасан нэг их хүчилж барилдсангүй. Бөхбат ч түүртэлгүй давж сумандаа анх удаа арван тавтай хүү төрүүлэхэд аав нь замдаа таварцаглан бүдчиж унасаар гүйн ирж үнсээд -Миний хүү түрүүлчихлээ. . . Миний хүү түрүүлчихлээ гээд л нулимсаа ч арчихаа мартчихсан дэвхцээд байж билээ. Есдүгээр анги төгссөн зунаа аймагтаа барилдаж гурав даваад ирэхэд аав нь сумынхнаа цуглуулчихсан -Миний сумандаа даваагүй давааг хүү минь аймагт давчихаад ирлээ гээд л хөөрч ээж нь -Ишш . . . Миний муу тонтгор хүү овоодоо гэснээс хойш тонтгор Бөхөө гэдэг нэртэй болж өдий хүртэл тэр л нэрээрээ барилдаж яваа билээ. Зарим заалны барилдаанд бөх тайлбарлагч -Ховд аймгийн харъяат тонтгор хэмээгч Бөхбат арслан гурав давлаа гэж ирээд л чанга яригчаар зарлаж эгдүүг нь хүргэнэ. Гэвч сүүл сүүлдээ энэ нэрэндээ дасаж найз нөхөд нь -Тонтгороо гэж дуудахад -Өөв гэдэг болжээ. Наадмын дөрвийн даваанд Бөхбатыг ид барилдаж яваа гарди, харин Зэндмэнийг харимал заан амлажээ. -Чи ноолуур гаргаагүй гээд гүрийгээд байсан гаргасан л байна шүү дээ заанд хэдийг өгөв аан. -Золигтолгүй яаж барилдахаа л бод. Тэр харав уу, гарди чам руу хялайж байна. -Би ч ингээд өнгөрөв бололтой. За өвгөн минь чи л хичээдэг юм шүү. -Шүдээ зуу. Хагарчихгүй. Гарди эцгийг чинь яалаа. Новшид унаж шившиг болов. Зэндмэнэ шүднийхээ завсраар сийгүүлэн занах мэт ийн хэлчихээд цааш эргэж хоёр гуяа тасхийтэл алгадлаа. Бөхбат ч шүдээ зуумагц хоёр гуяа чимчигнэн хорсож улаа бутартал хэд сайн алгадаж, шавмагц талбайн гол руу бугуйл аван зүтгэх хангал ат шиг шуугин очиж гардийн өөдөөс өрмөгц -Чи миний аавыг алж, аймгийг талсан байхаа гэж бодоод шүдээ зуухад салхитай өдрийн яндан шиг чихарч байв. Очсон эрчээрээ гардийг барьж авах гэж хэд хэд ноцоод чадсангүй. Гарди түүний нүд рүү харсанаа харцнаас нь дальдчиж цочоод цаашаа эргэж, элэг бүсээ султган, гутлынхаа ногтоор оролдов. Хашир гарди Бөхбатын яахаас ч буцахгүй, юү ч хийж мэдэхээр осолтой болчихсоныг анзааруут тайвшруулж нозооруулахаар шийджээ. Хэсэг амсхийгээд дахин өрлөө. Бөхбатад гардийн зүүн хөл л харагдана. Хэдий ойрхон харагдаад байгаа ч түүнд хүрч шүүрнэ гэдэг явгаар Ховд орохын дайтай гэдгийг мэднэ. Шүүрч өргөлөө ч нарийсгаж гаргаж ирээд хаяна гэдэг ачаатай гуч машин өргөхөөс ч амаргүй гэдгийг бас гадарлана. Гэсэн ч тэр хөлөөс өөр юү ч харагдахаа өнгөрчээ. Гамингийн тагнуул. . . Гамингийн тагнуул. . . Чамайг хаяна. . . Чамайг хаяна. . . түүнийг сэтгэлдээ ийнхүү шившин мөнөөх хөлийг шүүрэх гэж элдэж явтал гарди юм хэлээд байх шиг болж сая л наадмын дэвжээнд байгаагаа анзаарав. -Аан. . . -Элэг бүсээ чангал. -Аа энэ яахав. . . -Чангал гэж байна шүү чамайг. . . Бөхбат эрэмбээ гэнэт ухаарч нэг муухан мушийсгээд элэг бүсээ тайлж далбаагаа хэд сэвээд бүсэллээ. -Цаад хоёрыг чинь жаахан харъя. Түүний үгэнд орохоос өөр яахав. Зэндмэнэ ойр хавьд харагдсангүй. Талбайг тойруулан харцаараа нэгжтэл талбайн зүүн урд захад өвгөн зааны эгэмийг түшчихсэн зогсохыг хараад -Унтаж хэвтэж өвгөнд бусгуулчих вийдээ гэж бодов. Харин Зэндмэнэ алин цагийн зодог тайлах болчихсон өвгөн заан ямар бодолтой өөрийг нь авсаны учрыг олохгүй тэвдэж байлаа. Настай хүнд хөөгдөөд дэгдээд явах нэг хэцүү. -Ишш тэр нэг ядарсан юмны яваа царайг гээд л цэнгэлдэх даяар хашгирч орилолдоод сүйд болно. Бас хөөгөөд явах нэг хэцүү. Харимал бөх дээрэлхлээ гэх бол энүүхэнд. Яагаад ч юм түүнд барьц их л элбэг олдож байлаа. Зүүн гарыг нь атгаад урдуураа таллаад гүйлгэчихьюү гэж нэг бодсоноо өвгөн хүнд бяр гаргаж онгирлоо гээд дээд цолтнуудаас эхлээд л эвгүйцээд унана гэж хаширлаад алгуурхан золгосонд заан өөдөөс нь хавтай сайхан бариад авч байна. Ингээд хоёул эгэмээ түшин хэсэг зогсов. Удвал осолтой. Энэ хоёр мөнгөн дээрээ л тохирохгүй байна гэж наадамчид хардана. Түргэн хаячихаар -Тэгэлгүйдээ найрааны улс гэцгээнэ. Гэтэл Бөхөө тэр хоёр үнэн сайхан барилдаад тэр цол молонд нь хүрвэл хүрье. Хүрэхгүй бол яахав дээ. Улсынхаа наадмын дэвжээнд хэдэн жил сайхан барилдчихая. Энэ ногоон торгон дэвжээн дээр хүссэн аавын хүү гардаг ч юм биш. Ингээд барилдаж явна гэдэг том хувь заяа гэж бат нот шийдэцгээсэн байлаа. Нөгөөтэйгүүр тэр найраанд оролцох мөнгө нь ч үнэндээ байсангүй. Иймээс л аль нэг аймгийнхны юм уу, аваргын найраанд оролцож хоёр гурав даваад хэдэн төгрөг өвөрлөчихдөг өвгөн заан нэг ч төгрөггүй түүнийг амласанд гайхаад байлаа. Одоо л нэг юм хэлэх нь дээ гээд хүлээтэл таг дуугүй. -За дүү хүү гээд л яриад эхэлдэг юм бол чимээгүйхэн сонсож байгаад зэгсэн чанга гуядах юм шүү гэж бодож явсанаа барьцаа ахиулж шахаж татаад өргөсөнд заан жижигхэн бухал сэрээдсэн аятай сэвхийгээд гараад ирэв. Нуруугаар нь наадмынхаа торгон ногоон зүлгийг илэх мэт зөөлхөн тавьлаа. Тахимаа авахад заан магнай дээр нь үнэсээд -Дэмүүл арслангийнхаа энтэй барилдаж яваарай хүү минь гэж ерөөлөө. -Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын харъяат цэргийн арслан Зэндмэнэ улсын заан Хүдэрсайхàнаар дөрөв давлаа. Сүүлийн үед начин цол гарцаагүй хүртэх бөх хэмээн наадамчин олны тааварт тогтмол орж байгаа арслан маань улсынхаа их баяр наадамд тавдахиа дөрөв давлаа гээд л цэнгэлдэхийн цагаан хоолойгоор хангинахыг сонсож Бөхбатын цээж тэнийгээд -За ашгүй гэж бодов. Түүний харцны өнөөх хурц омог дарагдсаныг хяламхийн харчихаад гарди ч барилдахаар өрлөө. Түрүүхэн л жигтэйхэн ойрхон харагдаад байсан өнөө хөл одоо бол хүрэхийн эцэсгүй хол харагдаж гарди элдэж Бөхбат ухарч эхэллээ. -Та миний аавыг аллуу. . . Бишээ болохгүй нь. . . За байз чи тагнуул билүү бас л бишээ гэж бодон бодон гардид шахуулж элдүүлсээр гүйх тооны зугатлаа. Өмнөөс нь нөрүүхэн өрөөд шалмаг элдэж байгаа гардид үнэхээр хүрэх газар алга. Тэр хаанаас нь ч барьц олдомгүй мулцгар, даагдашгүй том хар бул чулуу шиг санагдаж эхлэв. Нүднийх нь харц дөлгөөн тайван боловч шургуу, даваа нэхсэн хатуу итгэлтэй, хүүхдийг нидрээд өнгөрнө дөө гэсэн бардам шинжтэй. -Хөөш. . . Чи зүгээр барилдаач. Зугатаад хаа хүрэх юм гэж үе үе сийгүүлэн шивнээд шанаа түүшин нь гүвэлзэж уцаарлах шинжтэй элдэнэ. Бөхбат дэмий л “Хөлд чулуу тээгэлдэггүй л юм бол баригдахгүй дээ” гэж бодон зугатлаа. Гарди нилээн удаа хөөгөөд “Энэ муу хаачдаг юм” гэсэн шинжтэй талбайн гол руу ихэмсэг нь аргагүй тайван эргэв. Бөхбат араас нь “Тайвшир. . . Тайвшир. Бодлоо төвлөрүүл. Чи хаях ёстой. Чи хаяна. Үхсэн хойноо гарди гэдэг чинь тавхан үсэг өөр юү ч биш “ хэмээн гардийн хурц цэнхэр далбааны гол дахь ланзан хээг ширтэн бодож явлаа. Гэвч бодол санаа нь хүссэнийх нь зоргоор төвлөрч өгсөнгүй. Гардид элдүүлж ухарч гүйсээр байтал талбайд хэдүүлхнээ үлдлээ. Цэнгэлдэх ч хоосорч наадамчид тавын давааны өмнө амжиж хоол эргүүлдэхээр гадаалав бололтой. Хөлийн цэц хав барилдуулах цаг болсон гээд шодсонд Бөхбатын тал таарч тэнгэр намайг тэтгэлээ гэж бодоод барьц авлаа. Гэвч гардийг кранаар өргөсөн ч даагдахгүй шинжтэй. Бөхбатын сэтгэл одоо бүр түгшиж юун өнөө жил босгоор нь гарцаагүй давж орно хэмээн бат итгэж цээжинд нь өлхөн багтаад байсан тавын даваа байхав. Түүний наана дөрвийн даваа давшгүй өндөр уул болон хөндөлсөж, өөрийнх нь талаар золгосондоо баригдан түүний хийх мэхний хариуг бодон төлөвлөх гарди тэр уулыг давах ганцхан жимийг бөглөсөн бул хар чулуу шиг санагдан хөлс нь чийхарав. Гарди түүний хөдөлгөөнийг яг анан дотроо нэгийг товлон шаасан гадас шиг зогсчээ. Эвгүй л хөдөлвөл гардид олзлогдоно. Би ч начны өмгүй ядруу бөх юм даа гэж бодтол тархи толгой нь цэлсхийн хүнд өвчинд ээрэгдэн хэвтэрт байгаа эцэг нь бодогдов. Муу аав минь насаараа л бөх ярьж, бөхөөр амьсгалаж, хирхэндээ л бас бөх явлаа. Одоо ч хажуудаа радиогоо тавьчихаад амьсгалаа түгжин чагнаж хэвтээ. Гэтэл горьдлого тээлгэсэн ганц хүү нь амьд мэнд дээр нь улсын цол хүртэж магнайг нь тэнийлгэж чадахгүй юм гэж үү. Чадахгүй байхдаа яадаг юм. Нохой долоо. Энэ ер нь юү юм. Хөлд тээгэлсэн чулуу төдий л шүү дээ. Гэтэл миний байгаа царай, иймхэн юманд тээглээд гайхаж зогсдог. Тэхгүй шүү. Гарди байтугай аварга, арслан хэн ч байсан яадаг юм. Хаяхдаа л хаяна. Сэтгэл дотроос нь нэг нооройсон муур гангинан гараад гүйчих шиг болтол бие нь хөнгөрөөд гардийн нөгөө хөл нүдэнд нь тулах шиг боллоо. Зүүн гараа суллуут зайлаад тэр хөлийг авъя гэж шийдмэгц гардийг хөдөлгөж үзвэл золгох үеийнх шиг нь хүнд нүсэр юм ердөө ч алга. Бөхбат гардийг хоёр гурван удаа шуудагнаас нь татаж шахаж хөндийрүүлээд тавихдаа зайлж тойгдоод хөлийг нь шүүрэх гэсэн авч хамрынх нь үзүүрт тулан алдаад байгаа хөл нэг л баригдаж өгсөнгүй түүний цаг дуусаж гардийн талаар золголоо. Гарди ч хөл авна. Хөл авах гээд ухасхийнгүүт нь л тонгорчихоё хэмээн анаж байтал амжсангүй. Нэг л мэдсэн гарди хөлийг нь шүүрч хөнгөхөн гаргаад элдлээ. Бөхбат ч олныг эргэцүүлж амжсангүй. Тулгуур хөл дээрээ амсхийн тогтуут шүүрүүлсэн хөлөө хүчлэн тийрч барьцыг нь сулруулаад тонгортол гарди хондлой дээр нь гараад ирэх шиг болохоор нь гялсхийтэл зайлж бухлаа. Юү юү ч болоод явчихав бүү мэд. Хөл дор нь гарди осолдохгүй л гэдэргээ харан унаж Бөхбат хүчиндээ дээгүүр нь давж харайлгав. Тэр эрчээрээ гүйж есөн хөлт цагаан сүлднийхээ өмнө очин шавж ёслоод тахимаа авахаар ирвэл гарди тун урамгүй янзтай тахимаа өгч юм ч хэлсэнгүй хөлөө чирэн хөлийн асар өөд зүглэв. Бөхбатад гэмшил баяр хоёрын аль нь түлхүү төрсөн юм бүү мэд гардийн араас харж-Наадам ганц биш шүү дээ ах минь өршөөгөөрэй гэж сэтгэлдээ шивнүүт малгайгаа тэгшлэж есөн хөлт сүлдээ тойрон дэвлээ. Хөлийн асар руу явах замд нь Зэндмэнэ урт дээлээ хэлхэгнүүлэн гүйн ирж үнсээд -Ёох. За ашгүй гээд захыг нь үрчийтэл мушгисан тэрлэгийг нь нөмрүүлж мөрөн дээр нь хапхийтэл алгадав. Дэлгэрмаагийн үүр цүүрээр босож хуурч хайрч гараа гаргаж хийсэн хийцтэй цайнд мах, хуушуур хөшигчин аяга дүүргэн үйгээд цайллаа. Дэлгэрмаа ч нар нь ганц гарч байх бололтой шинэ торгон тэрлэгээ шар шур дуугарган -Алив ид уу болон дэвдэгнэнэ. Бөхбат том мөнгөн аягандахаа дуусгаад дахин мах хөшиглөх гэтэл Зэндмэнэ хориглож -Одоо болно. Наад гэдэс гүзээ чинь цэрийгээд амьсгааг чинь боодог юм биш үү. Юм үзээгүй аятай дайраад унах чинь гэж загнаад аягыг нь хураагаад авчихлаа. Өөрөө ч нэмж юм идсэнгүй. Яг л сайхан идмээр байхад ийн аягласанд нь гомдсон Бөхбат уйлах гэж байгаа хүүхэд шиг өмийснөө юм ч хэлсэнгүй. Хамрынхаа хөлсийг шудраад буруу харлаа. Дэлгэрмаа түүнийг учиргүй өрөвдөж Зэндмэний нуруу руу хурууны үзүүрээр хатгасан авч цаадах нь хүрлийчихээд жишим ч гэсэнгүй. Ийнхүү хэрэлдчихсэн улс шиг хэсэг суув. Дэлгэрмаагийн сэтгэл салхитай өдрийн өрх шиг барьцгүй дэвэлзэн суудалдаа тогтож чадахгүй холхин -Яанаа гоогоо. Аварга арслан хоёрын нэг авч балрах вийдээ гэж шивнэнэ. Хүзүүг нь илж өгмөөр санагдавч Зэндмэнэ наадмын өдөр иймэрхүү ааш араншинд дургүй болохоор дэмий л өвдгөө илнэ. Харин Зэндмэнэ хүү нь цол авчирч яваа гэдэг бодолдоо бат итгэсэн хэвээр суулаа. Наадмын бэлтгэл дундуур хагас өдрийн чөлөө авч хот ороод Дэлгэрмааг эхо- д харуулсанд эмч-Танайх хүүтэй болох нь ээ гэж хэлээд магнайг нь ганц тэнийлгэсэн билээ. Тэр үгийг дуулснаас хойш хүү нь холын тээврээс ирэх жолооч шиг л цолны үнэмлэх тэмдэг хоёр барьсаар ирж яваа юм шиг совин татаад байдаг болчихжээ. Талбайд үлдсэн хоёр начин их л цуцацгаасан бололтой гараа сэгсэрцгээн хоёр биеэсээ дөлж алхана. Хэд хэдэн удаа хав золгуулаад хаялцсангүй. Барьц сонгуулах нь дамжиггүй. Наадамчид гаднаас уван цуван орж ирсээр цэнгэлдэх зугуухан дүүрч эхлэв. Зэндмэнэ Бөхбатын далан дээр зөөлхөн алгадаад -Явъя гэлээ. Бөхбат ухасхийн босов. Бөхчүүдийн суудал руу эртхэн очсон нь дээр. Наадамчид хэцүү. Гар барих гээд л зарим нь ч бүр тэвэрч авч сүжрэх гээд л. . . Харин тэр хоёр иймэрхүү занд дургүй төдийгүй бүр айдаг аж. Тэр жил хоёрын давааны дараа цэнгэлдэхийн гадуур хуушуур эргүүлж явтал Зэндмэнэтэй бага сургуульд нэг ангид сурч байсан бүсгүй тааралдаад -Хүүе хаая болон нахилзаад л гарыг нь ээлжлэн шүүрч сэгсчээд л түүгээр ч зогссонгүй өөриймсөг сэтгэлээ илчлэн Зэндмэний малгай дээрх хялгасыг илж унагаад сүйд болсны дараа хоёулаа гуравын даваанд дуу дуугаа авалцан үсрээд өгсөн. Унамааргүй бөхчүүдэд унацгаасныг яана. Тэр жил мөн ч урамгүй наадсан даа. -За тонтоо хэн ч авсан өнөөхөө л хийнэ шүү. Удаж болохгүй. Бариа зөрүү дээрээс л даваа ирнэ. Зүрх халирлаа л бол залгаад унаа ирнэ л гэж мэдээрэй хэмээн Зэндмэнэ Бөхбатад зааварлаж явлаа. Тэр хоёр энэ жилийн тавын даваанд нэг нэг мэх бүтэн жил бэлдэж ер нь гаршчихаад байлаа. Эхний даваануудад хийчих вий гэж тун их болгоомжилсон тэр мэхээ Бөхбат гардид хийн алдаад аз уу эз үү эв таараагүй билээ. Түүнийгээ л бариа зөрүүн дээр хийдэг юм шүү гэж Зэндмэнэ Бөхбатыг шахаж байгаа нь энэ. Хоёр начин хаялцдаггүй. Тавын даваа эхлэх цаг болчихсон, цэнгэлдэх наадамчдаар пиг пүүрсэн харагдана. Тэгтэл ч их аварга хөлийн цэц рүү зүглэж арслан дагаад бослоо. Зэндмэнэ Бөхбат хоёр сайн гэгддэг нэг ламын цээжлүүлсэн аварга арслан хоёрыг холдуулах тарнийг зэрэг зэрэг уншиж ногоо таслаж гарлаа. Нэг үг хэлээд л нэг ногоо таслаарай гэж лам захисан юм байж. Шүтлэг муутай Бөхбат тарниа удаан уншиж байгааг өмнөх хэдхэн ногоо нь гэрчлээд өгч байлаа. Зэндмэнэ зэмлэмээр байвч ам гар хоёр нь нэгэнт завгүй тул дэмий л хялалзан түргэн түргэн шивтнэнэ. Түүний өмнөх өвс хадсан аятай хиарчээ. Аварга арслан хоёр амаа аваад эргэсэнд залгаад гарди заанууд бослоо. Одоо хэрэг нэгэнт өнгөрөв гэсэн аятай тэртэй тэргүй туниа муутай уншиж байсан тарниа Бөхбат зогсоогоод босож суниалаа. Харин Зэндмэнэ ногоогоо эг маггүй зулгаасаар уруул нь түргэн түргэн хөдөлсөөр. . . Цэнгэлдэхийн цагаан хоолой нэгэнтээ хоржигоносноо аварга арслан хоёрын авсан амыг зарлахад л Зэндмэний санаа сая амарч -Мундаг лам юм гэж үнэн сүслэн шивнээд өмнөө овоолсон ногооноос хэсгийг чимхэн гутал оймс хоёрынхоо завсар хавчууллаа. Ингэвэл тавын даваанд түүртэхгүй гэж мөнөөх лам айлдсан билээ. Бөхбат ч түүнийг дууриав. Ёох. Аварга арслан хоёроос л мултарсан хойно үлдсэн хэдийн хэнтэй ч үзнэ гэсэн омголон бодол мань хоёрт төрж цээжийг нь цэлмээнэ. Гэнэт цэнгэлдэх даяараа нирхийгээд явчихлаа. Дөрвийн давааны хоёр начингийн нэг нь осолдохгүй нөгөөгийнхөө дээр унаж залхсан наадамчид давсанд нь биш удсан барилдаан ашгүй нэг өндөрлөсөнд нь баярлалдан тийнхүү нирхийлгэсэн хэрэг байв. Яг энэ нирхийлттэй зэрэгцэн нэгэн түгшүүрт бодол Зэндмэний толгойд гялсхийж Бөхбат руу харвал тэр ч бас энэ тухай бодов бололтой тийн огцом харсанд нь халирч хулганан хамраа шударлаа. Түй. . . Түй. . . холуур. . . холуур. . . гэж шившээд Бөхбатынхаа хөлстэй баривгар гарыг атгалаа. Бөхбатын судас луг луг цохилох нь гарынх нь алгаар дамжин мэдрэгдэнэ. Хүний алганд ийм тод цохилттой судас байдаг л юм байхдаа гэж гайхахтай нь зэрэгцэн заалны барилдаанд Зэндмэнд хэдэнтээ унасан залуу харцага сая давсан начныг амласныг сонсоод зүрх нь зогсчих шиг болсноо бөөн хүчээр түргэн түргэн цохиллоо. Баруун гараа Зэндмэнд атгуулсан Бөхбат зүүн гарын араар хамраа нааш цааш хөрөөдөн шударснаа дэмий л гутлынхаа ногтоор оролдов. Зэндмэнэ Бөхбатын гарыг тавиад босож хэлхэндэг нөмөрсөн тэрлэгээ тайлан далбаагаа бүслэнгээ -Миний хүү. . . Одоохон. Аав нь ингээд цолонд хүрдэг байж хэмээн заналтай шивнэхийг сонсуут Бөхбатын цус нүүрээд нь огшоод ирэх шиг болж -Намайг ч аав минь хүлээж байгаа гэж зөрж шивнээд шүдээ зуулаа. Хоёул гуяа хорстол алгадаж зүүн баруун жигүүрүүд рүү зүглэхэд засуулууд цол дуудахад алин цагийн бэлэн зээгэлжээ. Зүлэг ногооны шимт хөлсөнд гутал дэвтсэн зунсан. 2003-2004 он. Сан-Франциско. Нью-Йорк.

Эдүгээ Чикаго хотноо аж төрж буй зохиолч Д.Энхболдын бичсэн дараах номуудыг худалдаж байна.1. "Нарансолонго" тууж, өгүүллэгийн ном
Энэхүү ном нь хайр сэтгэл уянгын тууж болон өгүүллэгүүдтэй. Хэвлэгдсэн он 2006. Хэвлэсэн "Даяар Монгол" сонины газар Bloomington, IN Үнэ 17,99$2. "Казиног номхотгосон түүх" АНУ-д аж төрж буй Монголчуудын амьдралаас сэдэвлэсэн маш сонирхолтой адал явдлын тууж. Нэгэн монгол эр хамаг байдгаа Казинод алдаж, гуларч алдаж явсаар, эхнэр хүүхэд нь хүртэл түүнийг орхин Монгол руугаа буцна. Гэвч нэг л өдөр ... Хэвлэгдсэн он 2006. Хэвлэсэн "Даяар Монгол" сонины газар Bloomington, IN Үнэ 17,99$3. "Паанан" Хүн - адгуус - байгалийн харьцааны талаар бичсэн адал явдал, уянгын тууж болон унягын өгүүллэгүүдийн ном. Хэвлэгдсэн он 1998 он. Улаанбаатар хот. Үнэ 6,99$Эдгээр номыг худалдан авахыг хүсвэл enkhbold9@yahoo.com хаягаар захиалгаа өгнө үү